ئه‌مجاره‌ چۆن ململانێ‌ بكه‌ین؟

سیروان ره‌شید

پێش ئه‌وه‌ی‌ ئه‌م وتاره‌ بنوسم له‌ چه‌ندین هاوڵاتیی ساده‌م پرسیوه‌؛ ئایا حه‌زده‌كه‌ن هه‌ڵمه‌تی‌ هه‌ڵبژاردن به‌ گرژیی‌و توندوتیژیی‌ به‌ڕێوه‌بچێت؟ ئایا حه‌زده‌كه‌ن پرۆسه‌ی‌ هه‌ڵبژاردن غه‌ش‌و ته‌زویرو تۆقاندندی‌ تێدا روبدات؟ له‌ وه‌ڵامدا له‌ تاقه‌ یه‌ك كه‌سم نه‌بیست دژی‌ ئه‌وجۆره‌ ره‌فتارانه‌ نه‌بێت‌و ئومێدی‌ ئاشتی‌‌و ململانێیه‌كی‌ دیموكراسییانه‌و شارستانییانه‌ بۆ هێزه‌ سیاسییه‌كان نه‌خوازێت.

هه‌ڵبژاردنی‌ ئه‌مجاره‌ی‌ په‌رله‌مانی‌ عێراق له‌دو روه‌وه‌ جیاوازه‌ له‌هه‌ڵبژاردنی‌ رابردوی‌ په‌رله‌مانی‌ كوردستان؛ یه‌كێكیان له‌ ر‌ووی‌ شێوازی‌ سیستمی‌ ده‌نگدانه‌وه‌، كه‌ ئه‌مجاره‌ به‌ رێگه‌ی‌ لیستی‌ كراوه‌ هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ ئه‌نجامده‌درێت، واته‌ جگه‌ له‌ كێبڕكێی‌ هاوپه‌یمانێتی‌‌و قه‌واره‌ سیاسییه‌كان، له‌نێو هه‌ر لیستێكیشدا كاندیده‌كان ململانێی‌ هاولیسته‌كانیان ده‌كه‌ن‌و له‌ئێستاشدا هه‌ندێك له‌ كاندیده‌كان ئه‌وه‌یان بیرچوه‌ته‌وه‌ كه‌ ململانێ‌ له‌گه‌ڵ‌ لیستی‌ ركابه‌ریان بكه‌ن، بگره‌ له‌ هه‌وڵی‌ ململانێدان له‌گه‌ڵ‌ كاندیدی‌ هاولیسته‌كه‌یاندا، ئه‌گه‌رچی‌ ئه‌مه‌ش كارێكی‌ ته‌ندروسته‌.

هه‌روه‌ها جیاوازییه‌كی‌ دیكه‌ له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا ئه‌وه‌یه‌ كه‌ به‌ته‌واوه‌تی‌ لایه‌نه‌ كوردستانییه‌كان قه‌باره‌ی‌ راسته‌قینه‌ی‌ جه‌ماوه‌ری‌ خۆیان بۆ ده‌رده‌كه‌وێت‌و ئه‌گه‌رێكی‌ به‌هێزه‌ كه‌ ئه‌نجامی‌ ئه‌و هه‌ڵبژاردنه‌ كاریگه‌ریی‌ بۆ سه‌ر پێكهاته‌ی‌ حوكمرانی‌ هه‌رێمیش هه‌بێت‌و هاوكێشه‌ی‌ سیاسیی‌ كوردستان بگۆڕێت.

لیسته‌ ركابه‌ره‌كان پێویسته‌ به‌ رۆحی‌ به‌رپرسیارانه‌وه‌ بانگه‌شه‌ بۆ خۆیان بكه‌ن، چونكه‌ ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ تاقیكردنه‌وه‌یه‌كی‌ دیموكراسییانه‌ی‌ قورسه‌ بۆ لایه‌نی‌ ده‌سه‌ڵاتدارو ئۆپۆزسیۆن، سه‌ركه‌وتنی‌ پرۆسه‌كه‌ش ئه‌وه‌ نییه‌ كه‌ دو كورسی‌ زیاتر مسۆگه‌ر بكه‌ن، به‌ڵكو سه‌ركه‌وتن له‌وه‌دایه‌ پرۆسه‌كه‌ به‌بێ‌ توندوتیژیی‌‌و غه‌ش سه‌ربخه‌ین. چونكه‌ ئێمه‌ تائێستا له‌ كوردستان نه‌مانتوانیوه‌ پرۆسه‌یه‌كی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ دور له‌ ته‌زویرو به‌كارهێنانی‌ ئامرازی‌ نامه‌شروع به‌ڕێبكه‌ین تاوه‌كو مۆدێلێكی‌ جوان نیشانی‌ هێزه‌ عێراقییه‌كان‌و دنیای‌ ده‌ره‌وه‌ بده‌ین.

ئه‌وه‌ی‌ جێگه‌ی‌ داخیشه‌ گومانده‌كرێت كه‌ ئه‌مجاره‌ هێزه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌كان به‌شێوه‌یه‌كی‌ سیستماتیك كار بۆ ئه‌نجامدانی‌ ته‌زویر بكه‌ن‌و پرۆسه‌كه‌ له‌كه‌دار بكه‌ن، سه‌یره‌كه‌ش له‌وه‌دایه‌ هه‌ندێكیان وه‌ك واجبێكی‌ نیشتمانیش ئه‌مجاره‌ له‌مه‌سه‌له‌ی‌ ته‌زویر ده‌روانن!.

له‌ هه‌ڵبژاردنی‌ رابردودا توندوتیژیی‌ دژ به‌ هه‌ڵسوراو باره‌گای‌ هه‌ندێك لایه‌نی‌ ئۆپۆزسیۆن‌و ته‌زویركردنی‌ ده‌نگ له‌ پارێزگاكانی‌ هه‌ولێرو دهۆك ئه‌نجامدرا‌و بوه‌ هۆی‌ ئابڕوچونی‌ سومعه‌ی‌ هه‌رێمه‌كه‌مان!، كه‌ پێویسته‌ ده‌سه‌ڵات سود له‌و عه‌یبانه‌ وه‌ربگرێت، ئه‌گه‌رنا شه‌رعییه‌تی‌ دیموكراسیی‌ هه‌رێم ده‌كه‌وێته‌ ژێر پرسیاره‌وه‌!؟. به‌وپێیه‌ی‌ دو پێوه‌ری‌ جیهانیی‌ هه‌یه‌ بۆ سه‌ركه‌وتنی‌ هه‌ڵبژاردن، یه‌كه‌میان ئازادیی‌‌و دوه‌میان نه‌زیهییه‌، ئازادییه‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ رێگه‌ له‌ كه‌س نه‌گیرێت‌و نه‌خرێته‌ ژێر فشاره‌وه‌و نه‌زیهییه‌كه‌ش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ لیسته‌كان غه‌ش نه‌كه‌ن‌و به‌شێوه‌یه‌كی‌ پیشه‌ییانه‌ كاربكه‌ن.

ئه‌گه‌ر لیستی‌ ده‌سه‌ڵات ماوه‌ی هه‌ڵمه‌تی‌ هه‌ڵبژاردن ته‌ندروستانه‌و به‌هێمنیی‌‌و دور له‌ توندوتیژیی‌ پیاده‌بكات، بێگومان ئه‌م ره‌فتاره‌ی‌ كاریگه‌رییه‌كی‌ ئیجابیی‌ ده‌بێت له‌سه‌ر یه‌كهه‌ڵوێستی‌‌و پێكه‌وه‌ كاركردنی‌ هه‌مو هێزه‌ كوردییه‌كان له‌ به‌غداو هاوكاریكردنیان، به‌ڵام ئه‌گه‌ر به‌پێچه‌وانه‌وه‌ ره‌فتاری‌ توندوتیژو عه‌زیه‌تدانی‌ ئۆپۆزسیۆن پیاده‌ بكات، ئه‌وا ئۆپۆزسیۆنیش كه‌ ده‌چێته‌ به‌غدا هاوكاریی پارتی‌‌و یه‌كێتی‌ ناكه‌ن‌و به‌گژیاندا ده‌چنه‌وه‌.

هه‌ڵبژاردنی‌ ئه‌مجاره‌ بۆ ده‌سه‌ڵات‌و ئۆپۆزسیۆن له‌ هه‌رێمدا تاقیكردنه‌وه‌یه‌كی‌ قورسه‌، ئه‌گه‌ر دۆخه‌كه‌ به‌ ئاقاری‌ توندوتیژیی‌ ببه‌ن، ده‌كه‌ونه‌ به‌ر نه‌فره‌تی‌ مێژو. هه‌رچه‌نده‌ ئه‌گه‌ر ئه‌م دۆخه‌ بخولقێنرێت لایه‌نی‌ ده‌سه‌ڵات (پارتی‌‌و یه‌كێتی‌) لێی به‌رپرسیارن، به‌وپێیه‌ی‌ ده‌سه‌ڵات‌و هێزی‌ چه‌كداریان به‌ده‌سته‌وه‌یه‌.


11/02/2010 بینین: 4555
وتاره‌کانی تری نوسه‌ر
چی‌ له‌كۆنگره‌كه‌ی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ دادوه‌ری‌ چاوه‌ڕێ ده‌كرێ؟...
پارتی‌ و گێچه‌ڵی‌ زۆرینه‌ی‌ لیژنه‌ی‌ ده‌ستور...
گۆڕان و دروستكردنی‌ هێزی‌ چه‌كدار!...
دواكه‌وتویی‌ فه‌رهه‌نگی‌ سیاسی‌ یه‌كێتی‌ و پارتی‌...
پرسیار له‌ هه‌ڵوێستی‌ یه‌كگرتوو كۆمه‌ڵ به‌رامبه‌ر داعش‌...
كاتی جێبەجێكردنی رێكەوتنەکە هاتوە...
ئه‌م قه‌یرانه‌ میراتی‌ ئێوه‌یه‌!...
یه‌كێتی‌ به‌ 20 رێگا ته‌زویری‌ كردوه‌...
یادی سلێمانی و هه‌ستكردن به‌ غوبن و غه‌در!...
یه‌كێتی‌ قه‌یرانه‌كه‌ قوڵده‌كاته‌وه‌، یان چاره‌سه‌ر؟...
ره‌وایه‌ یه‌كێتی‌ به‌ 26%وه‌، حوكمی‌ سلێمانی‌ بكا؟...
ده‌لاله‌ته‌كانی‌ سه‌ركه‌وتنی‌ گۆڕان له‌ 9 خاڵدا...
گه‌وره‌م، ئێوه‌ خودی‌ ده‌ستورن! ...
بارزانی‌ هه‌شت ساڵه‌ چی‌ كردوه‌؟...
ئه‌و وانانه‌ی پێویسته‌ له‌ دیجله‌وه‌ فێری ببین!...
ته‌حه‌داكانی‌ به‌رده‌م جڤاتی‌ نیشتمانی‌ گۆڕان ...
گەنج لە بزوتنەوەی گۆڕاندا!...
چۆن ده‌ستورێكمان ده‌وێ؟...
هه‌شت مانگ و به‌رپرسیاریه‌تی‌ مێژویی‌...
چاكسازی له‌ سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمدا...
گه‌ڕاندنه‌وه‌ی‌ موڵكی‌ گشتی؛ دڵۆپێك له‌ ده‌ریایه‌ك...
مەترسییه‌کانی یاسای ئاسایش و ئه‌نجومه‌نی ئاسایش...
رازیبون به‌كه‌م؛ پاشه‌كشه‌یه‌...
خاڵێكی‌"ره‌ش" له‌ مێژوی‌ په‌رله‌مانی‌ كوردستاندا...
دو رێگه‌چاره‌
له‌ به‌رده‌م "یه‌كێتی ‌‌و پارتی" دا...
گۆڕین لە دەسەڵاتی دادوەریی...
هەرگیز كوردستان ناگەڕێتەوە پێش 17ی شوبات...
ئایا گۆڕان له‌ پاشه‌كشه‌دایه‌؟...
بای بای یاسای‌ رۆژنامه‌گه‌ری...
كێیه‌، كورد
په‌رت ده‌كات؟...
بۆچی‌ پاشه‌كشه‌مان كرد؟...
كاته‌كه‌ دره‌نگ بوه‌...
بۆچی‌ پێویسته‌، یاسای‌
ده‌سته‌ی‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان دوا بخرێت؟...
كه‌مپه‌ینێك
بۆ ده‌ربازبون له‌ تونێله‌ تاریكه‌كه‌...
(یه‌كێتی‌ و گۆڕان)
لاپه‌ڕه‌یه‌كی‌ نوێ‌...
پیلانێكی‌ مه‌ترسیدار!...
ئه‌ندامه‌ به‌ڕێزه‌كانی‌ په‌رله‌مان؛
ئێوه‌ له‌خه‌می‌ گه‌لدان، یان له‌خه‌می‌ خۆتان؟...
پارتی‌، هه‌ڕه‌شه‌مان لێده‌كات! ...
له‌باره‌ی‌ كاندیدكردنی‌ تاڵه‌بانی‌_یه‌وه‌...
هه‌ژاره‌كان......
2010؛ ساڵه‌ خه‌ته‌ره‌كه‌...
میلله‌تێك باجی‌ ئێوه‌ ده‌دات!...
نا بۆمیلیشیای‌ پارتی‌ و یه‌كێتی‌!...
خوا كوردستان بپارێزێت...
گۆڕان ده‌چێ‌ بۆ به‌غدا!...
بێده‌نگی‌ نێچیرڤان بارزانی‌!...
زوڵمكردن له‌ سلێمانی‌...
له‌باره‌ی‌ كێشه‌كه‌ی‌ دانای‌ ئه‌حمه‌د مه‌جید‌و چاودێریی‌ داراییه‌وه‌...
تكایه‌ ئه‌مه‌ كابینه‌ی‌ سێیه‌مه‌، مه‌یكه‌ن به‌شه‌شه‌م...
نه‌خشه‌ سیاسییه‌كه‌ گۆڕا...
بارزانی‌، سه‌رۆكێكی‌ بێخه‌م!...
ئایا خه‌ڵك ده‌نگ به‌ مانه‌وه‌ی‌ ئه‌م واقیعه‌ گه‌نده‌ڵه‌ ده‌دات، یان به‌ پرۆژه‌ی‌ گۆڕانكاریی‌؟...
دروستكردنی‌
دیكتاتۆرێك بۆ كوردستان...
له‌ په‌راوێزی‌ مشتومڕی‌ ده‌ستووردا
پارتی‌‌و سیستمی‌ پاشایه‌تی‌، یه‌كێتی‌‌و ره‌فتاری‌ دۆڕاوانه‌ ...
پایزی‌ پاوانخوازیی‌...
ترس له‌ قبوڵ نه‌كردنی‌ ئه‌نجامه‌كان ...
ئایا بارزانی‌ پاڵێوراوی‌ یه‌كێتیشه‌؟...
تاقیكردنه‌وه‌ قورسه‌كه‌...
سه‌ربه‌خۆیی‌ له‌ نێوان تاڵه‌بانی‌‌و بارزانی‌...
ڤیتۆ مه‌ترسیداره‌كه‌ی‌ بارزانی‌...
كابینه‌ی‌ پێنجه‌م چی‌ كردو چی‌ جێده‌هێڵێت؟...
پێویسته‌ رێككه‌وتنی‌ ستراتیژی‌ پارتی‌‌و یه‌كێتی‌ هه‌ڵوه‌شێته‌وه‌...
ژاوه‌ژاوی‌ چوار حیزبه‌كه‌...
پڕۆژه‌كه‌ی‌ تاڵه‌بانی‌...
وه‌ڵامی‌ ئه‌و پرسیاره‌ی‌ هه‌مومان به‌دوایدا وێڵین!...
بڕیاره‌كه‌ی‌ مه‌كته‌بی‌ سیاسیی‌‌و دوو پرسیار...
ئه‌م كارته‌شتان سوتاند...
خه‌ڵكینه‌ په‌رله‌مان
ده‌یه‌وێت ده‌ممان داخه‌ین!...
هۆشیار زێباری‌ چی‌ بۆ كورد كرد‌؟...
ناكۆكییه‌كانی‌ پارتی‌ ‌و یه‌كێتی‌...
بایكۆتكردنی‌ توركمانه‌كان بۆ؟...
رۆژنامه‌ی‌ (رۆژنامه‌)
چی‌ كردووه‌و چی ماوه‌ بیكات!؟ ...
دیسانه‌وه‌ هه‌ڵپه‌ی‌ كورسیی‌ ...
دوای‌ ساڵێك... ئایا ئه‌نجومه‌نی‌ پارته‌ سیاسییه‌كان پێویسته‌؟...
بودجه‌ و داهات و جورئه‌تی‌ په‌رله‌مان ...
په‌رله‌مانه‌ نه‌خۆشه‌كه‌!...
دیموكراسیه‌تی‌ ته‌وافوقی‌
له‌ كۆنگره‌ی‌ سه‌ندیكای‌ رۆژنامه‌نووساندا...
كڵۆڵی‌ دیبلۆماسیه‌تی‌ كوردی‌...
كه‌ركوك و مه‌ترسی‌......
پارتی‌ و یه‌كێتی‌
به‌رپرسیاری‌ سه‌ره‌كی‌ جێبه‌جێنه‌كردنی‌ مادده‌ی‌ 140ن...
سیناریۆی‌ پێكهێنانی‌ حكومه‌تی‌ زۆرینه‌ ...
پارتی‌ و یه‌كێتی‌ بودجه‌ی‌ ئه‌مساڵیشیان دابه‌شكرد!...
نوێترین هه‌واڵ...
(سبەى) خۆى نوێ دەکاتەوە ...
ئه‌مڕۆ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ و سه‌ركردایه‌تی‌ و ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵ هەڵدەبژێردرێن...
به‌رشه‌لۆنه‌ دوه‌م نازناوی ئه‌م وه‌رزه‌ی به‌ده‌ستهێنا...
داعش زیندانی تەدمور دەتەقێنێتەوە...
سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان: دەستور دەبێت سەقامگیری بەدیبهێنێت...
لیژنەی دەستور هەفتەی چوارجار كۆدەبێتەوە...
بان كی مۆن: 25 هەزار بیانی چونەتەناو گروپە تیرۆرستییەكانەوە...
یەپەگە ئۆپەراسیۆنی دابڕینی داعش لە تورکیا و بەستنەوەی جزیرە و کۆبانی پێکەوە جێبە...
بەڤیدیۆ؛ زەمینلەرزەیەک ژاپۆن دەهەژێنێت .. مەترسی تسۆنامییەکی دیکە دەکرێت...
گۆڕێکی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان دەدۆزرێتەوە .. تەرمی (20) ژن و (33) منداڵ و پیری تێ...
بەڤیدیۆ؛ سیناریۆکانی دابەش بونی عێراق...
داعش هێرش دەکاتە سەر شاری حەسەکە...
عه‌بادی: جیاوازی له‌ نێوان کەوتنی رومادی و موسڵدا هه‌یه‌ ...
عەلی باپیر لە کۆنگرەی حیزبەکەیدا رەخنەی توند لە حکومەت دەگرێت...
(20) سه‌ركرده‌ی داعش لە ئەنبار کوژران...
پێشمەرگە شكست بە هێرشێكی داعش دەهێنێت...
هەرێم و بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵێکیان واژۆ کرد...
بیرلسكۆنی: میلان نافرۆشین...
باندێکی (10) کەسى دەستگیر دەکرێن...
شاندێکى گۆڕان بۆ پشتیوانی کورد دەچێتە باکور ...
''لە ساڵێکدا بیانیه‌كانی ناو داعش بەرێژەى (70%) زیادیان کردوە''...
یەک ملیۆن نەمام لە بەردەم مەترسیی وشکبوندان...
بریمه‌ر داوا دەکات چەک بە کورد بدرێت ...
حوسیەکان پارێزگارى سەنعایان کوشت ...
ئێران دەستگیرکردنى چه‌ند تۆڕێكی‌ سه‌ر به‌ داعش رادەگەیەنێت ...