ئایا سه‌ربه‌خۆیی كوردستان له‌ به‌رژه‌وه‌ندی سعودیه‌یه‌؟

سعود کابلی
لەعەرەبییەوە: ئومێد تۆفیق


روخانی‌ موسڵ له‌سه‌ر ده‌ستی رێكخراوی‌ داعش له‌ حوزه‌یرانی (2014) روداوێكی دابڕێنه‌ری‌ مێژوی خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌رٍاست بو كه‌ كاردانه‌وه‌كانی‌ نه‌ك له‌سه‌ر ئێستا، به‌ڵكو بۆماوه‌یه‌كی درێژخایه‌ن كاریگه‌ریه‌كه‌ی‌ به‌رده‌وامی ده‌بێت، بۆیه‌ خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستی‌ دوای‌ موسڵ، هه‌رگیز وه‌كو پێشوتری لێنایه‌ته‌وه‌.

ئێستا عێراق بوه‌ته‌ تۆپی قه‌پانی ناوچه‌كه‌، له‌ عێراق هێڵی یه‌كه‌م و گرنگی هاتنه‌ ناوه‌وه‌ی‌ ئێران هاتوه‌ته‌ ئاراوه‌و له‌وێ به‌ردی گۆشه‌ی داناوه‌ بۆ رۆشتن به‌ره‌و ناوچه‌كه ‌و ده‌ستوه‌ردان لێی‌، هه‌ر له‌ عێراق هه‌ڵه‌ی‌ نه‌رمی نواندنی وڵاتانی‌ عه‌ره‌بی سه‌باره‌ت به‌ ده‌ستپێشخه‌ری‌ هه‌رێمی ده‌بینرێت، له‌ عێراق سستی‌ و دڵه‌ڕاوكێی وڵاتانی‌ زلهێز ده‌بینین هه‌ر له‌ پشتگوێخستن یان ئه‌نجامدانی‌ هه‌ڵه‌ وه‌ك له‌ ئیداره‌ی‌ ئه‌مه‌ریكادا ئه‌وه‌ ده‌ركه‌وت سه‌باره‌ت به‌ دۆسیه‌ی‌ عێراق پێش و پاش پاشه‌كشه‌كردنیان، هه‌ر له‌ عێراق ره‌قترین و قێزه‌ونترین دیمه‌نی تائیفی و په‌ڕگیری‌ و شكستی‌ ئیداره‌ ده‌بینین، به‌ڵام هه‌ر عێراق؛ نمونه‌یه‌كی جیاوازی پێشكه‌شكردوه‌ كه‌ خۆی‌ له‌ نمونه‌ی‌ هه‌رێمی كوردستاندا وێنا ده‌كات كه‌ سه‌رباری ‌(10) ساڵ به‌سه‌ر روخانی‌ رژێمی سه‌دام، سه‌باره‌ت به‌ خه‌ڵكی ناوچه‌كه‌ شاراوه‌یه‌.

كورده‌كان توانیویانه‌ هه‌رێمه‌كه‌یان بكه‌ن به‌ كارێزێك له‌ بیابانێكی شێواو، ئه‌مه‌ش سه‌ركه‌وتنێكه‌ كه‌ مه‌به‌ست لێی كۆششی‌ راسته‌قینه‌یه‌ له‌ پێناو دۆزه‌كه‌یان و هۆشیاریه‌كی به‌رز پیشان ده‌دات سه‌باره‌ت به‌ مامه‌ڵه‌كردنی‌ واقیعیانه‌ له‌گه‌ڵ ئاڵۆزی‌ سیاسه‌تی هه‌رێمی و نێوده‌وڵه‌تی به‌شێوه‌یه‌ك كه‌ ده‌ره‌نجامی‌ نمونه‌یی لێكه‌وتوه‌ته‌ بۆ ئه‌و كه‌سه‌ی‌ شوێنی‌ خه‌ون و ئومێد كه‌وتوه‌.

سه‌ركه‌وتنی نمونه‌ی‌ كوردی دوای‌ كه‌وتنی موسڵ له‌سه‌ر ده‌ستی داعش زیاتر ده‌ركه‌وت، به‌ڵام هه‌وڵه‌ كوردییه‌كان بۆ پێكهێنانی‌ ده‌وڵه‌ت نه‌وه‌ستاوه‌ و له‌گه‌ڵ كاتیشدا ئه‌و هه‌وڵانه‌ زیاتر ده‌بێت، ئایا ئه‌گه‌ری‌ سه‌ربه‌خۆبونی كوردستان له‌ به‌رژه‌وه‌ندی ئێمه‌یه‌ یان نا؟ كورده‌كانی عێراق به‌هۆی‌ ده‌ستكه‌وته‌كانی خودموختاری‌ له‌ ساڵانی دژه‌ فڕین دوای‌ شه‌ڕی‌ كه‌نداو، ئه‌مڕۆ پایه‌كانی سه‌ربه‌خۆییان هه‌یه‌، چه‌ند جارێكیش مه‌سعود بارزانی، سه‌رۆكی هه‌رێم وتویه‌تی هه‌وڵی كورد بۆ سه‌ربه‌خۆیی ناوه‌ستێت و به‌رده‌وام ده‌بن له‌سه‌ر راپرسی بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌.

ده‌ركه‌وتنی داعش دۆخێكی نوێی هه‌رێمی سه‌پاندوه‌ كه‌ واقیعیه‌تی له‌سه‌ر خاك گۆڕیوه‌ به‌شێوه‌یه‌ك؛ ئه‌و توركیایه‌ی‌ كه‌ له (2005) هه‌ڕه‌شه‌ی‌ سه‌ربازی ده‌كرد ئه‌گه‌ر كورد شاری‌ كه‌ركوك بگرێت، ئه‌مڕۆ یه‌كێكه‌ له‌ پشتیوانه‌كانی كورد بۆ ئه‌وه‌ی‌ ده‌ست به‌سه‌ر شاره‌كه‌دا بگرن تا به‌رامبه‌ر هه‌ڕه‌شه‌ی‌ داعش، توركمان بپارێزن، سه‌رباری‌ ئه‌وه‌ش كه‌ ماده‌ی (140) ئه‌وه‌ی‌ دیاریكردوه‌ كه‌ راپرسی له‌سه‌ر دیاریكردنی شوناس و چاره‌نوسی كه‌ركوك بكرێت، به‌ڵام واقیع له‌سه‌ر زه‌وی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ چاره‌نوسی شاره‌كه‌ سه‌ر به‌ هه‌رێمی كوردستانه‌.

به‌بۆچونی سونه‌ر جاگابتای‌، شیكارگه‌ری‌ سیاسی تورك، ئه‌گه‌ر كورده‌كانی عێراق سه‌ربه‌خۆبون رابگه‌یه‌نن، ئه‌نكه‌ره‌ یه‌كه‌م پایته‌خت ده‌بێت كه‌ دانیان پێدا ده‌نێت، ئه‌وه‌شی وتوه‌، كه‌ له‌گه‌ڵ تێپه‌ڕینی كات، كوردستان به‌ره‌و ئه‌وه‌ ده‌ڕوات ببێته‌ تاكه‌ هاوپه‌یمانی توركیا له‌ناوچه‌كه‌. دۆخی ناوچه‌كه‌و پراگماتیكی‌ سه‌ركرده‌ كورده‌كان له‌ عێراق كه‌لێنی نه‌یاری‌ مێژویی كورد و توركی‌ پڕكردوه‌ته‌وه ‌و ئایدۆلۆژیا میسالیه‌كانی تێپه‌ڕاندوه‌، بۆیه‌ به‌بێ دودڵی له‌ توركیا نزیكبونه‌ته‌وه‌.
ئێستا كورده‌كانی‌ سوریا و عێراق، (90%)ی‌ سنوره‌كانی توركیا له‌گه‌ڵ ئه‌و دو وڵاته‌ ده‌پارێزن، له‌گه‌ڵ داعش-یش، كورده‌كانی عێراق زیاتر له‌ هه‌زار كیلۆمەتر هێڵی به‌ یه‌كگه‌یشتنیان هه‌یه‌، ئه‌مه‌ش بوه‌ته‌ هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ هێڵی یه‌كه‌می به‌رگری‌ بن دژ به‌و گروپه‌ تیرۆریستیه‌.

جوگرافیای‌ سیاسی توركیا به‌ده‌ر له‌ خواسته‌ هه‌رێمیه‌كه‌ی‌ بۆ رۆڵگێڕان له‌ كوردستان، خۆی‌ له‌ په‌یوه‌ندی ئابوریشدا ده‌بینێته‌وه ‌و توركیا بوه‌ته‌ هێڵی‌ ژیانی كورد و رێڕه‌وی نه‌وته‌كه‌ی‌ به‌ره‌و ده‌ره‌وه‌و سه‌رچاوه‌ی‌ هاتنه‌ ناوه‌وه‌ی‌ به‌رهه‌مه‌ جیهانیه‌كان بۆی‌، قه‌باره‌ی‌ بازرگانی‌ له‌نێوانیاندا ساڵانه‌ گه‌یشتوه‌ته‌ (8) ملیار دۆلار، ئه‌مه‌ش ژماره‌یه‌ك پرۆژه‌ی‌ به‌هێزكردوه‌ وه‌ك پرۆژه‌ی‌ پاڵاوگه‌ی‌ (STAR) له‌ نزیك ئیزمیر كه‌ بڕی‌ پاره‌كه‌ی‌ (5.6) ملیار دۆلاره‌ و مه‌به‌ست لێی پاڵفته‌كردنی نه‌وتی هه‌رێمی كوردستانه‌، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌ گواستنه‌وه‌ی‌ نه‌وته‌كه‌یان له‌ رێگه‌ی‌ هێڵی (TANAP) كه‌ غازی‌ ئازه‌ربایجان به‌ره‌و ئه‌وروپا ده‌گوازێته‌وه‌.

نه‌وت گرنگیه‌كی تریشی هه‌یه‌؛ ئابوری‌ هه‌رێمی كوردستان، ئابوریه‌كی داهاتیه ‌ (rentier)، لێره‌وه‌ كورده‌كان پایه‌ی‌ سه‌ربه‌خۆبونیان نابێت یاخود ناتوانن سه‌قامگیری‌ ناوخۆیی فه‌راهه‌م بكه‌ن ئه‌گه‌ر زه‌مانه‌تی سه‌رچاوه‌یه‌ك نه‌كه‌ن بۆ موچه‌ی‌ (700) هه‌زار فه‌رمانبه‌ری‌ حكومی له‌گه‌ڵ (200) هه‌زار سه‌رباز (پێشمه‌رگه‌)، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌ ده‌وروبه‌ری‌ ملیۆن و نیوێك په‌نابه‌ری‌ سوری‌ و ناوخۆی عێراق كه‌ بۆ سۆراخی ئارامی و ئاسایش رویان له‌ كوردستان كردوه‌.

له‌ ئێستادا ده‌ستوری‌ عێراقی تێیدا (17%)ی‌ بودجه‌ی‌ بۆ هه‌رێم دیاریكردوه‌، كه‌ به‌رامبه‌ره‌ به‌ (1.2) ملیار دۆلار له‌ مانگێكدا، به‌ڵام ئه‌و پشكه‌ زۆر كه‌متر ده‌بێت ئه‌گه‌ر كه‌ركوك بخه‌نه‌ سه‌ر هه‌رێمه‌كه‌یان و له‌ حكومه‌تی ناوه‌ندی‌ به‌غدا جیاببنه‌وه‌؛ چونكه‌ داهاتی كه‌ركوك له‌ (2013)دا (6) ملیار دۆلار بوه‌ له‌ هه‌نارده‌ی (180) هه‌زار به‌رمیل له‌ رۆژێكدا، ئه‌گه‌ر كورد كه‌ركوك بلكێننه‌وه ‌و به‌رهه‌می نه‌وتی تێدا په‌رەپێبده‌ن بۆ ملیۆنێك به‌رمیل له‌ رۆژێكدا، ئه‌وكات سێ ئه‌وه‌نده‌ی‌ ئه‌و بڕه‌یان ده‌ستده‌كه‌وێت كه‌ له‌ به‌غداوه‌ ده‌یاندرێتێ.

كوردستانی عێراق هه‌مو پایه‌كانی‌ وڵاتێكی سه‌ربه‌خۆی‌ هه‌یه‌ جگه‌ له‌ راگه‌یاندنی ده‌وڵه‌ته‌كه‌، ئه‌مه‌ش ئێستا بوه‌ته‌ واقیع، به‌ڵام راگه‌یاندنی ده‌وڵه‌ت باجی خۆی هه‌یه‌، هه‌روه‌ك قازانجیشی هه‌یه‌ بۆ كورد و وڵاتانی ناوچه‌كه‌ش، به‌تایبه‌ت توركیا و ئێران كه‌ روبه‌ڕوی‌ داواكاری جیابونه‌وه‌ بونه‌ته‌وه‌ له‌لایه‌ن كورده‌كانیانه‌وه‌. به‌ڵام ئه‌و قازانجانه‌ چین كه‌ پێده‌چێت بۆ سعودیه‌ بگه‌ڕێته‌وه‌ ئه‌گه‌ر شتی‌ وا روبدات، به‌تایبه‌ت كه‌ واقیعی ناوچه‌كه‌ گۆڕاوه‌ و سه‌رله‌نوێ دروستده‌بێته‌وه‌؟

له‌ روانگه‌ی‌ جیۆ- سیاسی، كوردستانی‌ عێراق به‌ربه‌ستێكی سروشتی و سیاسیه‌ له‌ به‌رامبه‌ر فراوانخوازی ئێران و توركیا له‌ ناوچه‌كه‌ ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر بنه‌مای‌ هاوبه‌ش، به‌رژه‌وه‌ندییه‌كان له‌گه‌ڵیدا گرێ بدرێت، به‌ڵكو ئه‌م ده‌وڵه‌ته‌ ئه‌گه‌ر سه‌ربه‌خۆ بێت، ده‌توانێت ببێته‌وه‌ دڕكێك له‌ لاكه‌له‌كه‌ی‌ ئێران، چونكه‌ هه‌ژمونی كوردی له‌شێوه‌ی‌ گردبونه‌وه‌یه‌كی به‌هێزی‌ كوردی و نه‌یار و خوازیار بۆ سه‌ربه‌خۆیی درێژ ده‌بێته‌وه‌.

له‌لایه‌كی تره‌وه‌، ده‌كرێت نمونه‌ی‌ ئه‌م ده‌وڵه‌ته‌ ئه‌گه‌ر سه‌ربه‌خۆ بێت، به‌و توانا ئه‌منی و ئیدارییه‌ی‌ هه‌یه‌تی له‌به‌رامبه‌ر دەوروبەره‌ شێواوه‌كه‌ی‌، ببێته‌ خاڵێكی له‌به‌رچاوی‌ گرنگ بۆ گێڕانه‌وه‌ی‌ رۆڵی زیندوی سعودیه‌ له‌ عێراق و سوریا له‌سه‌ر ئاستی روبه‌ڕوبونه‌وه‌ی‌ تیرۆر، یان له‌ روی‌ سیاسیه‌وه ‌و له‌مه‌ودای‌ رۆڵگێڕانی هه‌رێمایه‌یتی.

له‌ ئێستادا دڕكی پێی كورده‌كانی عێراق، دۆخی قه‌یراناوی‌ داراییانه‌؛ ئابوری‌ كوردستان به‌ده‌ست كه‌می بودجه‌ و كه‌ڵه‌كه‌بونی قه‌رزی‌ كۆمپانیاكانی نه‌وت و بانكه‌ هه‌رێمیه‌كانه‌وه‌ ده‌ناڵێنێت، ئه‌و قه‌رزانه‌ (5) ملیاریان تێپه‌ڕاندوه ‌و زۆربه‌یان له‌ بانكه‌كانی توركیا و لوبنان كراون، ئه‌مه‌ش ده‌توانێت ببێته‌ هۆی‌ ئه‌وه‌ی سعودیه‌ له‌وێ جێپێی‌ خۆی‌ دابنێ و ده‌رگای‌ كۆمه‌كی دارایی به‌ڕوی‌ كوردستاندا بكاته‌وه‌ وه‌ك هۆكارێك بۆ دروستكردنی په‌یوه‌ندیه‌كی به‌رده‌وام له‌سه‌ر بنه‌مای‌ به‌رژه‌وه‌ندیه‌ هاوبه‌شه‌كان.

له‌وه‌یه‌ زوبێت وه‌ڵامی ئه‌م پرسیاره‌ بدرێته‌وه‌: ئایا سه‌ربه‌خۆبونی كوردستان له‌ به‌رژه‌وه‌ندی سعودیه‌یه‌ یان نا؟ به‌ڵام زو نیه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ چاوبخشێنرێته‌وه‌ به‌ گرنگی قوڵكردنه‌وه‌ی‌ په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ ئه‌و هه‌رێمه‌ كه‌ له‌ ده‌روازه‌كانی سه‌ربه‌خۆبوندایه‌، ئه‌گه‌ر ئه‌مڕۆش به‌ ویستی ئێمه‌ ئه‌وه‌ نه‌كرێت، سبه‌ینێ به‌بێ ویستی ئێمه‌ ئه‌و كاره‌ كراوه‌.

سەرچاوە: رۆژنامەی الوطن


01/04/2015 بینین: 20292
 
بۆچی ژنان په‌یوه‌ندی به‌ داعشه‌وه‌ ده‌که‌ن؟
بۆ هه‌ندێک له‌ ئافره‌تان له‌ عێراق و سوریادا، داعش شتێکیان پێشکەش دەکات هیچ کەسێکی تر ...
هه‌ده‌په‌ و ئاسایشی هه‌ڵبژاردن
هه‌ڵمه‌تی هه‌ڵبژاردنه‌كان گه‌رموگوڕیه‌كی زۆر به‌خۆیه‌وه‌ ده‌بینێت، یه‌كێك له‌و خاڵانه‌ی شایه‌نی گرنگی پێدانه‌ ئه‌و هێرشانه‌‌ بو له‌ چه‌ند ...
بۆچی پێویسته‌ دەستبەرداری وشەی ''تیرۆریزم'' بین؟
جه‌یمس م. دۆرسێی پێیوایه‌ که‌ دۆزه‌ره‌وه‌ی زۆرێک له‌ده‌وڵه‌تانی نوێی وه‌ک ئیسرایل، که‌ ده‌وڵه‌تێکی چالاکە لەشه‌ڕی دژه‌ تیرۆر‌و هاوپه‌یمانی ...
کاریگه‌ری سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مەریکا ‌له‌سه‌ر جیهانی ئیسلامیی چییه؟
جیهانی ئیسلامی چۆن ئازار ده‌چێژێت به‌ ده‌ست ده‌ستێوه‌ردانی وڵاتانی رۆژئاوا و پوکانه‌وه‌ی ناخۆیی، ئاوه‌هاش گۆڕانکاری تێیدا ئه‌سته‌مه‌....
کۆچی پێچەوانە
لە نامەی دکتۆراکەیدا بە ناونیشانی "تەنها چیاکان هاوڕێن"، لینا ئێکلوند، ئه‌ندامی کارایی سه‌نته‌ری توێژینه‌وه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست لەزانکۆی...
ئاینی ئیسلام خێراترینه‌ له‌ گه‌شه‌کردندا له‌جیهاندا
به‌پێی توێژینەوەیەکی نوێ، ئاینی ئیسلام خێراترین ئاینه‌ له‌ گه‌شه‌کردندا. سه‌نته‌ری توێژینه‌وه‌ی پیو ماوه‌ی شەش ساڵە سەرقاڵی لێکۆڵینەوەن...
سه‌رکرده‌کانی‌ عێراق و رۆژئاوا له‌ شه‌ڕکردن دژ به‌ داعش چی فه‌رامۆشی ده‌که‌ن
جۆردان ئۆڵمستێد پێیوایه‌ هه‌تاوه‌کو عێراقییه‌کان ستراتیجییه‌ک دانه‌هێنن و جێبه‌جێی نه‌که‌ن بۆ پاراستنی سنوری وڵاته‌که‌یان له‌گه‌ڵ سوریا، قۆناغی کۆتایی شه‌ڕه‌که‌یان دژ به‌ داعش درێژخایه‌ن و ئازاراوی ده...
نه‌خشه‌ی‌ ئیتنیكی‌‌و مه‌زهه‌بی‌ جیهانی‌ عه‌ره‌بی‌
نه‌خشه‌ی‌ سیاسی‌ ئێستای‌ نیشتیمانی‌ عه‌ره‌بی‌ له‌لایه‌ن ئیستیعماری‌ خۆرئاواوه‌ له‌دو سه‌ده‌ی‌ رابردودا دانراوه‌. ئه‌وه‌ی‌ ته‌ماشای‌ ئه‌م نه‌خشه‌یه‌ ...
ئاینده‌ی ئاژاوه‌یی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست
ئه‌و جۆره‌ ده‌وڵه‌ته‌ی ئێمه‌ پێی ئاشناین، له‌ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا له‌ لێواری ونبوندایه‌. ناکۆکی له‌ عێراق، سوریا، لیبیا و یه‌مه‌ن، ده‌ستێوه‌ردانی...
رۆڵی تورکیا وه‌ک یاریکه‌رێکی نا- تایفی له‌ سه‌قامگیری رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا
ئابوری و سیاسه‌تی ناوخۆیی تورکیا له‌ ماوه‌ی چه‌ند ساڵی پێشودا گۆڕانی دراماتیکی به‌خۆیه‌وه‌ بینیوه‌ له‌ڕۆژ‌هه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا....
روه‌که‌ی تری تیرۆریزم
ئێمه‌ له‌ وڵاتێکدا ده‌ژین که‌ ئامێزی بۆ دیموکراسی لیبڕاڵی، یه‌کسانی ره‌گه‌زی، ئازادی راده‌ربڕین و ئازادی تاک کردوه‌ته‌وه‌،...
مه‌ترسی گه‌وره‌ ‌بۆ ئەردۆگان و کورد له‌ هه‌ڵبژاردنی داهاتودا به‌ڕێوه‌یه
له‌ هه‌ڵبژاردنه‌ په‌رله‌مانییه‌که‌ی تورکیا کە مانگی 7-2015 ئەنجامدەدرێت، مه‌ترسی گه‌وره‌ بۆ پارتی حکومڕانی دادو گه‌شه‌پێدان...
له‌ چاوه‌ڕوانی خراپتربونی شه‌ڕی دڕندانه‌ی تایفی له‌ عێراقدا
جارێکی تر له‌ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا، ده‌ستکه‌وته‌ کورتخایه‌نه‌کان هه‌ژمون به‌سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندییه‌ درێژ خایه‌نه‌کاندا ده‌سه‌پێنن. ...
به‌رخۆدانی پاڵه‌وانانه‌ی کورده‌کان دژ به‌ داعش
له‌ پارێزگای حه‌سه‌که‌ له‌ سوریا، له‌و شوێنه‌ی که‌ سنوری عێراق و سوریا تێکه‌ڵ ده‌بێت، شه‌ڕه‌ڤانانی یه‌کینه‌کانی پاراستنی گه‌ل (یه‌په‌گه‌) به‌ ...
جیهان له‌م هه‌فته‌یه‌دا؛ یه‌کسانی له‌ مافدا بۆ هه‌ندێک هێشتا فه‌راهه‌م نییه‌
(150) ساڵ دوای شه‌ڕی ناوخۆ له‌ئه‌مەریکادا، ژیان، ئازادی و گه‌ڕان به‌دوای به‌خته‌وه‌ری لای ئه‌فریقییه‌ ئه‌مریکییه‌کان به‌رده‌وام له‌ مه‌تریسدایه‌ ....
کورد بڕیار له‌ چاره‌نوسی تورکیا ده‌دات
له‌ مانگی 6-2015 دا، تورکیا بیست و چواره‌مین هه‌ڵبژاردنی گشتی خۆی ئه‌نجام ده‌دات بۆ بڕیاردان له‌سه‌ر هه‌ڵبژاردنی 550 ئه‌ندام په‌رله‌مانی نوێ...
كۆمه‌ڵگایه‌كی‌ داواكار به‌ بێ‌ به‌رهه‌م، یان كۆمه‌ڵگایه‌كی‌ به‌رهه‌م هێن بۆ به‌دیهێنانی‌ داواكاریه‌كان
له‌به‌رانبه‌ر داواكاری‌ پشتگوێخستنی‌ به‌رهه‌م هێنان‌و چالاكی‌ به‌رهه‌م هێنان شه‌پۆلێكی‌ ناڕه‌زایی‌ توند وڵاتی‌ گرتۆته‌وه‌، چونكە‌ كۆمه‌ڵه‌ی‌...
ئایا سه‌ربه‌خۆیی كوردستان له‌ به‌رژه‌وه‌ندی سعودیه‌یه‌؟
روخانی‌ موسڵ له‌سه‌ر ده‌ستی رێكخراوی‌ داعش له‌ حوزه‌یرانی (2014) روداوێكی دابڕێنه‌ری‌ مێژوی خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌رٍاست بو كه‌ كاردانه‌وه‌كانی‌ نه‌ك له‌سه‌ر ئێستا،...
ئاکامی به‌هاری عه‌ره‌بی
پێشبینی دەکرا بەهاری عەرەبی ئاشتی، دیموکراسی و سەقامگیری نەک تەنها بۆ ئەو نەتەوانە بێنێت کە لێیەوە سەرچاوەی گرت...
هیوای‌ كورده‌كان بۆ دیموكراتیزه‌كردنی‌ توركیا
به‌دڵنیاییه‌وه‌ له‌مێژوی‌ توركیادا ئه‌بێته‌ ئایرۆنی‌ ئه‌گه‌ر كورده‌كان رۆڵێكی‌ گرنگ ببینن له‌ دیموكراتیزه‌كردنی‌ توركیادا...
ئەردۆگان و کێشەی کورد؛ هەنگاوێک بۆ پێشەوەو دو هەنگاو بۆ دواوە
قسەکانی ئەمدواییەی رەجەب تەییب ئەردۆگان سەبارەت بەوەی کە رایگەیاند: "شتێک نیە بە ناوی کێشەی کورد. ئەو شتە چیە ...
روناکیەکانی سەر سوریا ئاوابون، هەر وەک مرۆڤایەتی
رۆژئاوا خەریکی ئارامکردنەوەی دۆخی ئەسەدن، لەکاتێکدا ئەو هاوڵاتیانی سوریا کۆمەڵکوژ ئەکات و پەنای قەسابەکانی داعش ئەدات. هەمو ئەم شتانە بەناوی...
به‌رده‌وام به‌، رۆژه‌كه‌مم خراپكرد
به‌م قسه‌یه‌ ده‌ستپێده‌كه‌ین "هه‌ڵه‌كردن له‌ مرۆڤه‌وه‌یه‌، به‌خشین له‌ خوداوه‌نده‌وه‌" من ئه‌مه‌شی‌ بۆ زیاد ده‌كه‌م "نه‌زانی‌" زیاتر له‌ مرۆڤه‌وه‌یه‌وه‌ ئه‌نجامه‌كه‌ی‌ به‌ ده‌گمه‌ن...
نا بۆ پرسی‌ كورده‌كان!
سه‌رۆك ره‌جه‌ب ته‌یب ئەردۆگان وتی‌ "براكانم، هه‌رگیز گرفتێكیان نه‌بوه‌ وه‌ك پرسی كورده‌كان له‌م وڵاته‌دا. ئه‌مه‌ یه‌كێكه‌ له‌ ئه‌جێنداكانمان كه‌ كاری‌ به‌رده‌وامی‌ بۆ ئه‌كه‌ین"....
چی‌ چاوه‌ڕوانی‌ كورد ده‌كات؟
له‌ سه‌دهه‌مین ساڵڕۆژی‌ جه‌نگی‌ جیهانی‌ یه‌كه‌مدا، كه‌ تائێستا یادی‌ ده‌كه‌ینه‌وه‌، ره‌نگه‌ گونجاو بێت له‌ ساڵیادی‌ دابه‌زینی‌ هاوپه‌یمانان له‌ ته‌نگه‌ی‌ ده‌رده‌نیل نزیك ببینه‌وه‌....
هەدەپە؛ بەشدارئەبێت یان بۆ دەرەوە؟
لەبەر رۆشنایی ئەو بابەتانەی ئەیزانین، گرنگترین پرسیاری هەڵبژاردنەکانی حەوتی مانگی حوزەیران ئەوەیە کە هەدەپە ئەتوانێت زیاتر...
لەدوای کۆبانی چی گۆڕا؟
کۆماری تورکیا لەسەر ناوبانگی عوسمانیەکان بنیات دەنرێتەوە، کە بە سەروەریەکان یان هەڵوەشانەوەی دەیان ساڵە...
كه‌ركوك گۆڕه‌پانی ململانێکانی دوای داعش
چاوه‌كان ئه‌مڕۆ هه‌مو له‌سه‌ر موسڵه، كه‌ پێده‌چێت هێزه‌كانی عێراق، له‌ ماوه‌یه‌كی كورتدا هێرشی بکەنەسەر. به‌ڵام دوای ئه‌و هێرشە...
سعودیە هاوکاری داعشی کردوە بۆ داگیرکردنی ناوچەکانی عێراق؟
رۆژنامەنوسێکی ئیرله‌ندی، له‌ ساڵی 1979 ه‌وه‌ په‌یامنێری رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راستی Financial Times بوه‌و...
ئاو لەنەوت گرنگترە، با گرنگی پێبدەین
لەکۆتاییەکانی مانگی رابردو لە باشوری عێراق، زیاد لە (1500) كلیۆمەتر رێگامان بڕی، خەرمانەی زۆنگاوی گەورەمان دەهاتە پێش...
جەنگی سوریا.. شەڕێک بە سەرکردایەتی ئێران
لەگەڵ سەرهەڵدانی روداوەکانی سوریا، ئێران بە هەمو قورسایی خۆیەوە لە پشت رژێمی سوریاوە وەستا، بەڵێنیدا کە رێگە بە کەوتنی...
ئاو.. ستراتیژی‌ راوێژكردن، نه‌ك به‌فیڕۆدان‌ و هەڵگرتن
به‌هۆی‌ گۆڕانكاری‌ ئاووهه‌وا، ئه‌و پرۆژه‌ ئاودێریانه‌ی‌ وڵاتانی‌ دراوسێی‌ عێراق له‌سه‌ر هه‌ردو روباری‌ دیجله‌و فورات لێیانداوه‌، بڕی‌ ئه‌و ئاوه‌ی‌...
سوپای عێراق؛ ئامادەیەکی نائامادە لە شەڕی داعشدا
لە شەڕی دژی داعشدا، دەنگی چەکی هەموان دەبیسترێت، بەڵام چەخماخەی چەکی عێراق ونە لەو شەڕەدا، لەکاتێکدا ژمارەی ئەو سوپایە نزیکەی...
داعش له‌ زمانی خۆیانه‌وه‌ بناسه‌
ئه‌بوبه‌كری به‌غدادی ناوی راسته‌قینه‌ی (ابراهیم بن عه‌واد ئه‌لبه‌دری ئه‌لسامه‌رائیه‌) له‌ ساڵی 1971 له‌ شاری سامه‌را له‌ دایك بوه‌....
کوردو پەیدابونیان
زاراوەی میسری بلیمەتیێکی تایبەتی هەیە، ئەمە لەهەندێ گوزارشتیدا بەدیار دەکەوێت، کە زۆرجار چەند واتاو بەڵگەیەک لەیەک وشەدا کۆدەکاتەوە. لەڕاستیدا لەساڵی رابردو دەستمکرد بە هەڵچنینی هەندێ لەو وشە قوڵە جڵف...
ده‌رباره‌ی‌ عه‌لمانیه‌ت
قسه‌كردن ده‌رباره‌ی‌ عه‌لمانیه‌ت له‌چوارچێوه‌ی‌ بانگه‌وازی‌ چاكسازی‌ و دیموكراسیدایه‌، له‌سه‌روبه‌ندی‌ شۆڕشه‌كانی‌ به‌هاری‌ عه‌ره‌بی‌ و گه‌یشتنی‌...
مانای‌ سیاسه‌ت
مرۆڤ گیانله‌به‌رێكی‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌: مه‌حاڵه‌ بتوانێت له‌گه‌ڵ غه‌یری‌ هاوشێوه‌كانی‌ بژی‌ و به‌سه‌ر غه‌یری‌ هاوشێوه‌كانیشیدا بكرێته‌وه‌. به‌ڵام له‌هه‌مانكاتدا ...
گۆڕانكاری‌ به‌سه‌ر بارودۆخماندا نایه‌ت، تا دان به‌كه‌موكوڕی‌‌و كێشه‌كانماندا نه‌نێین
كه‌من ئه‌و گه‌ل‌و وڵاتانه‌ی‌ وه‌ك ئێمه‌ هۆكاری‌ كێشه‌كانیان ده‌ده‌ن به‌سه‌ر كه‌سانی دیكه‌دا، به‌ڕاستی‌ ئێمه‌ ئاماده‌نین به‌رپرسیارێتی‌ کەموکوڕییەکانمان له‌ئه‌ستۆبگرین...
هەمومان پێکەوە ئەم رێگەیەمان بڕی
کۆماری تورکیا هەر لە سەرەتای دامەزراندنیەوە تا هەنوکە زۆر بەزمی و نزمی سیاسی بە خۆوە بینیوە. ئەوەی کە لەهەمویان گرنگترە دەکرێت بە دەسەڵات...
عەبادی: تەنانەت ئەگەر تیرۆریشم بکەن!
ئایا نامەکە بۆ نەیارەکانی بو، یاخود هاوڕێک بۆ هاوپەیمانەکانی، کاتێک چەند رۆژێک پێش ئێستا بەڕونی وتی تەحەدایان دەکەم تەنانەت ئەگەر ئەوە ببێتە ...
نوێترین هه‌واڵ...
(سبەى) خۆى نوێ دەکاتەوە
ئه‌مڕۆ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ و سه‌ركردایه‌تی‌ و ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵ هەڵدەبژێردرێن
به‌رشه‌لۆنه‌ دوه‌م نازناوی ئه‌م وه‌رزه‌ی به‌ده‌ستهێنا
داعش زیندانی تەدمور دەتەقێنێتەوە
سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان: دەستور دەبێت سەقامگیری بەدیبهێنێت
لیژنەی دەستور هەفتەی چوارجار كۆدەبێتەوە
بان كی مۆن: 25 هەزار بیانی چونەتەناو گروپە تیرۆرستییەكانەوە
یەپەگە ئۆپەراسیۆنی دابڕینی داعش لە تورکیا و بەستنەوەی جزیرە و کۆبانی پێکەوە جێبەجێدەکات
بەڤیدیۆ؛ زەمینلەرزەیەک ژاپۆن دەهەژێنێت .. مەترسی تسۆنامییەکی دیکە دەکرێت
گۆڕێکی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان دەدۆزرێتەوە .. تەرمی (20) ژن و (33) منداڵ و پیری تێدایە
بەڤیدیۆ؛ سیناریۆکانی دابەش بونی عێراق
داعش هێرش دەکاتە سەر شاری حەسەکە
عه‌بادی: جیاوازی له‌ نێوان کەوتنی رومادی و موسڵدا هه‌یه‌
عەلی باپیر لە کۆنگرەی حیزبەکەیدا رەخنەی توند لە حکومەت دەگرێت
(20) سه‌ركرده‌ی داعش لە ئەنبار کوژران
پێشمەرگە شكست بە هێرشێكی داعش دەهێنێت
هەرێم و بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵێکیان واژۆ کرد
بیرلسكۆنی: میلان نافرۆشین
باندێکی (10) کەسى دەستگیر دەکرێن
شاندێکى گۆڕان بۆ پشتیوانی کورد دەچێتە باکور
''لە ساڵێکدا بیانیه‌كانی ناو داعش بەرێژەى (70%) زیادیان کردوە''
یەک ملیۆن نەمام لە بەردەم مەترسیی وشکبوندان
بریمه‌ر داوا دەکات چەک بە کورد بدرێت
حوسیەکان پارێزگارى سەنعایان کوشت
ئێران دەستگیرکردنى چه‌ند تۆڕێكی‌ سه‌ر به‌ داعش رادەگەیەنێت
نەتەوە یەكگرتوەكان: 85 هەزار كەس لە رومادی هەڵاتون
واشنتۆن كوبای لە لیستی پشتیوانانی تیرۆر دەرهێنا
سەدان كۆچبەری نایاسایی لە كەناراوەكانی ئیتالیا رزگاردەكرێن
قەتەر لە بەغدا باڵیۆزخانە دەكاتەوە
پلاتەر بۆ جاری پێنجەم وەك سەرۆكی (فیفا) هەڵبژێردرایەوە
لەبارەی هەڵبژاردنەكەی (فیفا)وە
هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی فیفا كەوتە قۆناغی دوەم
مەرجەعیەتی شیعە: دورنییە جەنگێكی خوێناوی هەڵگیرسێت
''کۆمپانیاکانی نەوت ئامادەن بودجەی یەک ساڵی هەرێم بدەن''
سلێمانی؛ كۆنگرەی سێیەمی ئازادی ژنانی كوردستان بەڕێوەدەچێت
بەوێنە؛ سەردانی وەزیری دارایی بۆ لای خانەنشینان
هەولێر؛ سەندیكای پارێزەران بایكۆتی كۆنگرەی دادوەری دەكات
پسپۆڕێكی بواری تیرۆر: داعش تەنها لە شەڕی كۆڵان بە كۆڵان شارەزایە
سوریا؛ بەری نوسرە شاری ئیدلەب كۆنتڕۆڵ دەكات
كۆمەڵی ئیسلامی سێیەمین كۆنگرەی خۆی دەبەستێت
هەڵەبجە؛ روداوێکی هاتوچۆ پێنج کەسی کردە قوربانی
حەویجە؛ داعش هێزێكی تایبەت بە سزادانی ژنان پێكدێنێت
لیبیا؛ داعش گەورەترین بنكەی ئاسمانی لە شاری سەرت کۆنتڕۆڵکرد
یەمەن؛ هۆزە میلیەكان شاخی عەریش-یان كۆنتڕۆڵ كرد
جۆش ئارنست: ئەمەریكا بەرپرس نیە لە ئاسایشی عێراق