بزوتنه‌وی‌ گۆڕان و په‌یوه‌ندیه‌ ناوچه‌ییه‌كان

به‌ختیار شاره‌زوری

عێراق ئه‌و وڵاته‌ی‌ كه‌ گۆڕه‌پانی‌ زۆرێك له‌ ململانێكانی‌ جیهانه‌ و زۆربه‌ی‌ شه‌ڕه‌كان گواستراونه‌ته‌وه‌ بۆ ناو عێراق و سه‌كۆی‌ شه‌ڕه‌كان گواستراونه‌ته‌وه‌ بۆ سه‌ر شانۆی‌ عێراق، حیزبه‌ عێراقیه‌كانیش هه‌ریه‌كه‌یان هه‌ڵگری‌ شوناسی‌ وڵاتێك یان چه‌ند وڵاتێكن بونه‌ته‌ وه‌ره‌قه‌ی‌ ده‌ستی‌ وڵاتانی‌ ناوچه‌ و درێژكراوه‌ی‌ سیاسه‌ته‌كانی‌ ئه‌وانن به‌ واتایه‌كی‌ تر عێراقێكی‌ سه‌ربه‌خۆ له‌ ئێستادا هیچ واتایه‌كی‌ سیاسی‌ نیه‌، هه‌ریه‌ك له‌م حیزب و پارچانه‌ی‌ عێراق به‌ هۆی‌ بیروبۆچونی‌ ئاینی و نه‌ته‌وایه‌تی‌ و ره‌گه‌زیه‌وه‌ سه‌ر به‌ یه‌كێك له‌ ململانێكانی‌ ناوچه‌که‌ ‌و جیهانن، ئه‌وه‌ی‌ پێی‌ ده‌وترێ‌ وڵاتی‌ سه‌ربه‌خۆ په‌یوه‌ندی‌ ده‌ره‌وه‌ له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تان له‌سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندی‌ هاوبه‌ش ئه‌مه‌ش وه‌ك پێویست هیچ مانایه‌كی‌ نیه‌، هه‌مو حیزبه‌ عێراقیه‌كان ئه‌گه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌ وه‌ك حیزبی‌ میللی‌ خه‌ڵك دروست بوبێ‌ دوای‌ گه‌وره‌بونی‌ پانتایی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ به‌ ناچاری‌ بێ‌ یا به‌ خواست، تێكه‌ڵی‌ ململانێ‌ ناوچه‌ییه‌کان بوه‌ته‌وه‌ به‌ هه‌رێمی‌ كوردستانی‌ فیدراڵیشه‌وه‌ به‌ نمونه‌:

1. ناكۆكیه‌كانی‌ نێوان ئێران و سوریا و توركیا، شیعه‌كان به‌ گشتی،‌ درێژكراوه‌ی‌ ئێرانه‌ و ئه‌مه‌ریكاش ده‌یه‌وێت حكومه‌تێك پێكبهێنرێ‌ كه‌ باڵانسی‌ هێزه‌كان رابگرێ‌ و به‌ دڵی‌ ئێران بێت تا له‌ دوای‌ كشانه‌وه‌ی‌ هێزه‌كانی‌ پشێوی‌ بۆ عێراق دروست نه‌كات، له‌سه‌ر ئاستی‌ ناوخۆش شیعه‌ زۆرینه‌یه‌ كه‌ شه‌رعیه‌تیان ده‌داتێ‌.

2. له‌سه‌ر ئاستی‌ جیهانیش ئه‌مه‌ریکا بۆ پاراستنی‌ به‌رژه‌وه‌ندیه‌ ئابوری‌ و سیاسیه‌كانی‌ و ئاسایشی‌ خۆی‌ و هاوپه‌یمانه‌كانی‌ و ناوچه‌كه‌ و عێراق ده‌یه‌وێت هه‌ریه‌كه‌یان به‌شدار بن له‌ناو گۆڕانكاریه‌كانی‌ عێراقدا تا پشێوی‌ دروست نه‌كه‌ن، ئێران ده‌توانێ‌ وه‌ره‌قه‌ی‌ ئیسلامییه‌ توندڕه‌وه‌کان له‌ ده‌ره‌وه به‌كار بهێنێ‌،‌ له‌ناو خۆشدا شیعه‌كان، سوریا ده‌توانێ‌ سوننه‌كان و به‌عس به‌كاربهێنێ،‌ توركیا له‌ڕێگه‌ی‌ كه‌مینه‌ی‌ توركمانی‌، ئه‌مه‌ش پێویسی‌ به‌ خوێندنه‌وه‌ی‌ ورد هه‌یه،‌ ئه‌مه‌ ته‌نها وه‌ك سه‌ره‌تایه‌كه‌.

3. هه‌رێمی‌ كوردستانی‌ عێراق كه‌ تا ئاستێك سه‌ربه‌خۆیه‌، به‌ڵام له‌ ناوخۆدا دو هێزه، ‌كه‌ نه‌یتوانیوه‌ ئه‌و یاریانه‌ بكات كه‌ وه‌ك هه‌رێمێكی‌ جیا له‌ عێراقی‌ پارچه‌پارچه‌ و ناوچه‌ ناوچه،‌ خۆی‌ نمایش بكات، ئه‌م دو هێزه‌ درێژكراوه‌ی‌ فراوانخوازیه‌كانی‌ نێوان ئێران و توركیایه،‌ ئه‌ودیو دیگه‌ڵه‌ درێژكراوه‌ی‌ سیاسه‌ته‌كانی‌ توركیایه‌ و ئه‌مدیو دێگه‌ڵ درێژكراوه‌ی‌ سیاسه‌ته‌كانی‌ ئێرانه،‌ وه‌ك راگرتنی‌ ته‌رازوی‌ هێزی‌ ئه‌م دو دوڵه‌ته‌ ئه‌مه‌ریکا گڵۆپی‌ سه‌وزی‌ بۆ داگیرساندون و‌ ره‌گێكی‌ مێژوی‌ نێوان سه‌فه‌وی‌ و عوسمانی‌ هه‌یه‌، ئه‌م دو ده‌سه‌ڵاته‌ نه‌یاتوانیوه‌ وه‌ك هێزێك یاریه‌كان له‌ نێوان توركیا - ئێران، توركیا - سوریا، ئێران - توركیا، ئێران - سوریا بكات، به‌ده‌ر له‌ پێگه‌ی‌ سعودیه‌ و كوه‌یت و دوڵه‌تانی‌ عه‌ره‌بی‌ و‌ كاریگه‌ریان له‌سه‌ر عێراق و هه‌رێمی‌ كوردستان.

ئالێره‌وه‌ هه‌ركات په‌یوه‌ندیه‌كانی‌ نێوان توركیا و ئێران به‌ره‌و ئاڵوزی‌ چوبێ‌ هه‌ریه‌ك له‌م هێزه‌ كوردیانه‌ بونه‌ته‌ به‌شێك له‌ لایه‌نگری‌ ئه‌م دو دوڵه‌ته‌ (به‌ حوكمی‌ سنور و په‌یوه‌ندی‌ بازرگانی‌)، ئه‌مانیش په‌یوه‌ندیه‌كانیان تێكچوه،‌ هه‌رچه‌نده‌ رێكه‌وتنی‌ ستراتیژی‌ له‌ نێوانیاندا هه‌یه‌، به‌ڵام زیاتر په‌یوه‌ندیه‌كی‌ ئابوریه‌ و هیچ كاتێك ئه‌م رێكه‌وتنه‌ ستراتیژیه‌ نه‌یتوانیوه‌ یه‌كێتیه‌ك به‌ هه‌رێمی‌ كوردستان بدات و نه‌بێته‌ دو پارچه‌ و سه‌ر به‌ لایه‌نێك له‌م دوانه‌وه‌ نه‌توانراوه‌ وه‌ك هه‌رێمێكی‌ سه‌ربه‌خۆ له‌ سه‌رئاستی‌ به‌رژه‌وه‌ندی‌ باڵای‌ نه‌ته‌وه‌یه‌ك ئه‌و یاریانه‌ بكات، ئه‌مه‌ جگه‌له‌وه‌ی‌ له‌ ناوخۆدا توشی‌ قه‌یرانی‌ گه‌نده‌ڵی‌ و بێ‌ متمانه‌یی‌ بون به‌رامبه‌ر به‌ شه‌قامی‌ ناوخۆ و ئه‌م ناڕه‌زاییانه‌ به‌ره‌و هه‌ڵكشان ده‌ڕوات و به‌رده‌وام كۆنترۆڵی‌ ئه‌م دو هێزه‌ له‌ ده‌روه‌ی‌ سنوره‌كان بوه‌، لێره‌دا ده‌كه‌وینه‌ به‌رده‌م پرسیاره‌كه‌، كه‌ ئایا بزوتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان بۆ په‌یوه‌ندیه‌كان و جۆری‌ یاریه‌كان له‌سه‌ر ئاستی‌ ناوچه‌ و جیهان سیاسه‌تی‌ چۆن ده‌بێ‌؟.

هه‌رێمی‌ كوردستانی‌ عێراق پێویستی‌ به‌ هێزێكی‌ تازه‌ هه‌یه‌ كه‌ بتوانێت:
1.  وه‌ك هێزیكی‌ مۆدیرن و دیموكرات كه‌ بتوانێت بونیادی‌ حكومه‌تێكی‌ گشتی‌ دروست بكات، كه‌ حكومه‌تی‌ هه‌مو ده‌نگ و ره‌نگه‌ جیاوازه‌كان بێت، حكومه‌ت وه‌ك كۆی‌ گشتی‌ هه‌رێم سیاسه‌ته‌كانی‌ دیاری‌ بكات و ئه‌و یاریانه‌ بكات، به‌ڵام له‌ ئێستادا كه‌ ئه‌م جۆره‌ حكومه‌ته‌ بونی‌ نیه‌ بزوتنه‌وی‌ گۆڕان ده‌توانی‌ ئه‌و سنورانه‌ بسڕێته‌وه‌ كه‌ (پارتی‌ و یه‌كێتی‌) دروستیان كردوه‌، وه‌ك هێزێكی‌ گشتی‌ له‌ ناو گۆڕانكاریه‌ ناوچه‌یی‌ و جیهانیه‌كاندا له‌ به‌رژه‌وه‌ندی‌ باڵای‌ نه‌ته‌وه‌ یاری‌ بكات.

2. وه‌ك هێزێك گوشار بۆ سه‌ر ئه‌م دو هێزه‌ دروست بكات تا كێشه‌كانی‌ ناوخۆ چاره‌سه‌ر بكات، تا خه‌ڵك و رای‌ شه‌قام پشتوانی‌ حكومه‌ت بكات ئه‌م دو حیزبه‌ له‌ كۆی‌ یه‌كه‌ ئیداریه‌كان دوربخاته‌وه‌.

بزوتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان وه‌ك قۆناغێكی‌ تازه‌ له‌ هه‌رێم و عێراقدا و‌ وه‌ك سه‌ره‌تایه‌ك بۆ بونیادنانی‌ حكومه‌تێكی‌ هه‌مه‌لایه‌نه‌ی‌ هه‌رێمێك دروست بوه‌،‌ وه‌ك ئۆپۆزسیۆنێكی‌ كارا له‌ سه‌ر ئاستی‌ ناوخۆیی‌ تائێستا كۆمه‌ڵێك گۆڕانكاری‌ زۆر باشی‌ كردوه‌، به‌ڵام له‌ئێستادا كه‌ حكومه‌ت وه‌ك بونێكی‌ سه‌ره‌كی‌ نیه،‌ گۆڕان روبه‌ڕوی‌ ئه‌م گۆڕانه‌ ناوچه‌یی‌ و جیهانیانه‌ ده‌بێته‌وه‌ (پێگه‌ و ده‌سه‌ڵاتی‌ گۆڕان به‌هۆی‌ كاره‌كانیه‌وه‌ له‌ هه‌ڵكشاندایه‌) ده‌بێت ستراتیژی گۆڕان به‌رامبه‌ر سنوری‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ ئێران و توركیا و هه‌م ناوه‌ندیش چی‌ ده‌بێت...؟ به‌ تایبه‌ت به‌ هه‌شت كورسی‌ ده‌چێته‌ ناوه‌ند... چۆن له‌نێوان پارتی‌ و یه‌كێتی‌ و ‌دو حیزبی‌ خاوه‌ن دو حكومه‌ت و ململانێی‌ ناوچه‌یی‌ و جیهانیدا یاری‌ خۆی‌ ده‌كات، كه‌ ئیتر سنوری‌ پێگه‌ی‌ گۆڕان به‌ره‌و هه‌ولێر و دهۆك و كه‌ركوك ده‌چێ‌ و‌ هیوایه‌كی‌ زۆر هه‌یه‌ كه ‌گۆڕان بتوانێت ئه‌و سنوره‌ بسڕێته‌وه‌، كه‌ ئه‌م دو هێزه‌ دروستی‌ كردوه،‌ ئه‌و كات ده‌توانێ‌ وه‌ك یه‌ك هه‌رێم یاریه‌كان له‌ناو كێشه ‌و ململانێكاندا بكات، به‌ڵام تائێستا گۆڕان درێژكراوه‌ی‌ هیچ سیاسه‌تێكی‌ ده‌ركی‌ نیه‌ ته‌نها چاودێری‌ وردی‌ گۆڕانه‌كان ده‌كات و كار له‌سه‌ر بونیادی‌ ناوخۆی‌ ده‌كات بۆ حكومه‌تێكی‌ گشتی،‌ ئه‌و كات له‌سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندیه‌كان ئه‌و سیاسه‌تانه‌ دیاری‌ ده‌كات، له‌ ئێستادا زوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ بتوانین سترتیژی‌ گۆڕان به‌رامبه‌ر گۆڕانه‌كان دیاری‌ بكه‌ین، ئایا ده‌كه‌وێته‌ ژێر كاریگه‌ری‌ چ وڵاتێك و سه‌ر به‌ كام جۆری‌ كێشه‌كان ده‌بێ.


23/10/2010 بینین: 1936
وتاره‌کانی تری نوسه‌ر
گۆڕان لەبەردەم لێشاوی پرسیارەكاندا.. ئێوەو ئەوان ...
بۆچى خەڵک رەخنەى لە گۆڕان هەیە؟...
حیزب و کاندید و دروشم...
بزوتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان و ئۆپەراسیۆنی‌ دیجله‌ ...
هه‌ڕه‌شه‌ كردن له‌ ره‌خنه‌ ...
دەسەڵات و هه‌ڵبژاردنه‌كان...
سانادرێسه‌كانی‌ حیزب ...
ده‌رماڵه‌ و سه‌ندیكاكان و په‌رله‌مان...
ئه‌رك و مافی‌ سه‌ندیكاكان و گۆڕان...
له‌نێوان به‌رپرس و هاوڵاتیدا...
ته‌كنیككاران له‌نێوان ماف و ئه‌ركدا...
شار له‌ نێوان گه‌مه‌كاندا... زاناو دۆسیه‌كه‌ی‌ ...
له‌نێوان وتاره‌كانی نه‌وشیروان مسته‌فا و وتاره‌كه‌ی‌ نێچیره‌ڤان بارزانیدا...
په‌یامه‌که‌ی كاك نه‌وشیروان...
مردنی‌ سه‌رۆكه‌كان له‌نێوان كوشتنی‌ كۆی‌ ستراتیژ و هه‌ره‌سی‌ رێكخراوبوندا ...
زیاد ده‌كات زیاد ده‌كات موچه‌كه‌مان زیاد ده‌كات ...
29-1 و 23-1، له‌به‌رده‌م كابینه‌كه‌ی‌ نێچیرڤان بارزانیدا ...
نه‌بونی‌ ده‌سه‌ڵات و ئۆپۆزسیۆن له‌ هه‌رێمی‌ كوردستاندا...
بزوتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان له‌نێوان دروشم و متمانه‌ بوندا...
گه‌ر گۆڕان ماڵێك بێت......
زانكۆی‌ سلێمانی‌ پانتاییه‌ك بۆ تێك شكاندنی‌ بته‌كان...
له‌ رێبین هه‌ردیدا ده‌مامكه‌كانی‌ یه‌كێتی‌ پارتی‌ ده‌ركه‌وتن...
گفتۆگۆكانی‌ نێوان ده‌سه‌ڵات و ئۆپۆزسیۆن ...
حه‌ره‌می‌ زانكۆ یان حه‌ره‌می‌ په‌رله‌مان، بورهان گوڵه‌ به‌ نمونه‌...
ئایا گرده‌كه‌ داگیركراوه‌ یان پارێزراوه‌...
بزوتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان و فه‌یس بوك...
ئایا گۆڕان له‌ پاشه‌كشه‌دایه‌؟...
گۆڕان و رێكخراوه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ی‌ مه‌ده‌نی...
گۆڕان له‌ نێوان درۆ و راستی‌ دروشمه‌كانیدا...
گۆڕان و كێشه‌ی‌ نان بڕاوه‌كان...
گۆڕان، كه‌ركوك، به‌غداد...
گوَڕان چی‌ كرد و ئه‌بێت چی‌ بكات؟...
هه‌رێم سمبولێك بۆ گۆڕان...
هه‌ڵبژاردنی‌ سه‌روَك و ئه‌گه‌ری‌ ده‌ستور ...
هاتنە دەرەوە لە‌ یەكێتی لەتكردنه‌ یان زیندوكردنەوەی‌ یەكێتیە لە فۆرمێكی‌ تردا؟...
نوێترین هه‌واڵ...
(سبەى) خۆى نوێ دەکاتەوە ...
ئه‌مڕۆ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ و سه‌ركردایه‌تی‌ و ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵ هەڵدەبژێردرێن...
به‌رشه‌لۆنه‌ دوه‌م نازناوی ئه‌م وه‌رزه‌ی به‌ده‌ستهێنا...
داعش زیندانی تەدمور دەتەقێنێتەوە...
سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان: دەستور دەبێت سەقامگیری بەدیبهێنێت...
لیژنەی دەستور هەفتەی چوارجار كۆدەبێتەوە...
بان كی مۆن: 25 هەزار بیانی چونەتەناو گروپە تیرۆرستییەكانەوە...
یەپەگە ئۆپەراسیۆنی دابڕینی داعش لە تورکیا و بەستنەوەی جزیرە و کۆبانی پێکەوە جێبە...
بەڤیدیۆ؛ زەمینلەرزەیەک ژاپۆن دەهەژێنێت .. مەترسی تسۆنامییەکی دیکە دەکرێت...
گۆڕێکی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان دەدۆزرێتەوە .. تەرمی (20) ژن و (33) منداڵ و پیری تێ...
بەڤیدیۆ؛ سیناریۆکانی دابەش بونی عێراق...
داعش هێرش دەکاتە سەر شاری حەسەکە...
عه‌بادی: جیاوازی له‌ نێوان کەوتنی رومادی و موسڵدا هه‌یه‌ ...
عەلی باپیر لە کۆنگرەی حیزبەکەیدا رەخنەی توند لە حکومەت دەگرێت...
(20) سه‌ركرده‌ی داعش لە ئەنبار کوژران...
پێشمەرگە شكست بە هێرشێكی داعش دەهێنێت...
هەرێم و بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵێکیان واژۆ کرد...
بیرلسكۆنی: میلان نافرۆشین...
باندێکی (10) کەسى دەستگیر دەکرێن...
شاندێکى گۆڕان بۆ پشتیوانی کورد دەچێتە باکور ...
''لە ساڵێکدا بیانیه‌كانی ناو داعش بەرێژەى (70%) زیادیان کردوە''...
یەک ملیۆن نەمام لە بەردەم مەترسیی وشکبوندان...
بریمه‌ر داوا دەکات چەک بە کورد بدرێت ...
حوسیەکان پارێزگارى سەنعایان کوشت ...
ئێران دەستگیرکردنى چه‌ند تۆڕێكی‌ سه‌ر به‌ داعش رادەگەیەنێت ...