دیموکراسی و ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی

مەحمود عەبدوڵا


"دیموکراسی وەک ئەڵماس وایە، هێزی لەگەڵ نەبێت شوشەنابڕێت"
ئەگەر دانان و دانەنانی پارێزگارێک، ببێتە هۆی تێکچونی دۆخی شارێک، گەلۆ دەبێ دیموکراسی لەکوێی ئەم شارەدا بێت.

ئەگەرچی هەڵبژاردن وەک بنەمایەکی دیموکراسی و چارەسەری کێشەی دەسەڵات (دەستاودەست کردنی ئاشتیانەی دەسەڵات) بایەخێکی ژیانی هەیە بۆ سیستەمی سیاسی، بەڵام لە وڵاتانی نادیموکراتدا، یاخود رونتر لە هەرێمی کوردستاندا هەڵبژاردن بۆ دەرخستنی عەزەڵاتە و کێشەیەکە زۆر بچوکترنییە لە ئەنجام نەدانی. چونکە دواجار لەدەرەوەی ئیرادەی جەماوەر هێزەکان گفتوگۆ و مشتومڕ دەکەن رەنگە ئەگەر هەڵبژاردنیش ئەنجام نەدرایە ساناتر کێکی دەسەڵاتیان دابەش کردبایە، یاخود هیچ نەبێت زوتر !

دەبێت دەسەڵات هەبێت، بۆئەوەی باسی دەستاودەست کردنی ئاشتیانەی دەسەڵات بکەین، کاتێک هێز وەک دەسەڵات تەماشا بکەین دەکەوینە هەڵەوە، چونکە هێز لە دەروەی ئیرادەی کۆمەڵگا دا نمایشی خۆیدەکات.

بۆیە پێویستە چەمکی هێز و چەمکی دەسەڵات لێک جیابکەینەوە، دەسەڵات و هێز دوشتی جیاوازن، هەر کەسێک ناتوانێ خاوەنی دەسەڵات بێت، بەڵام هەمو کەسێک هێزێێکی هەیە کەم و زۆر لەدەرەوەی یاسادا دەتوانێ بەکاری بهێنێت. بەڵام دەسەڵات (مافی بەکارهێنانی هێزی یاسایی) لە وڵاتێکی دیموکراسیدا گەل خاوەنیەتی، نەک حیزبێک یان گروپێک، تاڕادەستی بکات یا نەیکات.

ئەوەی لە هەرێم دەگوزەرێت بەتایبەتیش (گرێکوێرەی ئەنجومەنی پارێزگا) کێشەی دەسەڵات نییە، بەڵکو کێشەی هێزە، چونکە وەک وتمان هەڵبژاردن چارەسەری دەستاودەست کردنی دەسەڵاتە، بەڵام بۆ هێز هەڵبژاردن بایەخێکی نییە.

پرسیار ئەوەیە لەم هەرێمە دەسەڵات هەیە یان هێز؟ ئەگەر دەسەڵات هەیە چۆنە؟
من پێم وایە ناتوانین سروشتی دەسەڵاتی کوردی دەست نیشان بکەین، واتا ناتوانین لە پۆڵێنی سیستەمە سیاسییەکاندا ریزبەندی بۆ بکەین و یەکێک لە سیستەمە سیاسییەکانی بە بەردابکەین و کاڵای پڕ بەباڵای بێت، یەکێک لە کێشەکانی ناسینەوەی دەسەڵاتی کوردی بونی چەند توخمێکە لەناویدا، هاوکات دەمامکدارە و روی راستی خۆی دەشارێتەوە، جلی دیموکراسی دەپۆشێت و هەوڵی یەک رەنگ کردنی کۆمەڵگا دەدات و خەوی پێوەدەبینێت و رابردو پیرۆز دەکات داهاتو دەکوژێت. دەتوانم بڵێم دەسەڵاتێکی تێکەڵە و تێکەڵی دەسەڵات وای کردوە بەئاسانی نەتوانرێت پێناسەی بکەین.

دواجار دەتوانین لەم دواخستنەی پێکهێنانی حکومەتی خۆجێی دا هەست بەبونی وەهمێک بکەین کە (دەسەڵاتی کورد)ی بەدرێژایی ساڵانی رابردو تا دروستبونی ئۆپۆزسیۆن بینای دیموکراسی پێکردوە.

وەنەبێ تەنها لایەنێک تاوانبار بێت لە یەکلایی کردنەوەی ئەم کێشەیەدا، گۆڕان یاخود یەکێتی و ...هتد. بەڵکو ئەندامانی ئەنجومەنیش بەرپرسیاریەتی ئەم دواخستنەیان دەکەوێتە ئەستۆ هەروەها پەڕلەمانیش، کە دەبوایە دوای تەواوبونی وادەی یاسایی ئەندامانی ئەنجومەن دەستیان لەکارکێشابایەوە، یاخود پەرلەمان داوای دوبارەکردنەوەی هەڵبژاردنی بکردبایە بۆ ئەنجومەنی پارێزگا.

بێگومان ئەگەر ئەندامانی ئەنجومەن توانای ئەوەیان هەبایە رۆڵی خۆیان ببینن، بێگوێدانە هەڕەشەی لایەنێکی دیاریکراو دەتوانرا رێژەی یاسایی بۆ یەکلایی کردنەوەی پارێزگار بەدەست بێت، بەڵام ترس لە نەبونی دیموکراسی بۆتە هۆی ئەوەی جگە لە دولایەنی رکابەر، لایەنەکانی دیکە نەوێرن بڕیاری یەکلایی کەرەوە بدەن.
31/10/2014 بینین: 3615
وتاره‌کانی تری نوسه‌ر
جەنگی ئاو...
ئەمەریکا ئەسپ ئەدات بە کورد!...
سەرۆک چۆن لادەدرێت؟...
فەلسەفەی گوناح...
ترس لە سیستەمی پەرلەمانی...
دیکتاتۆر و منداڵ...
دەسەڵات و ئازادی ...
عێراقی بەریتانیاو عێراقی ئەمەریکا...
عەشیرەت مەکتەبلەری...
هێز و عەقڵی کورد ...
کۆتایی ژیان...
یاوزی دز...
سایکۆلۆژیای لایک...
دەرونشیکاری فەیسبوک و لایک...
پۆست و کەمسەری و داهێنان...
وەزارەتی پەروەردە دەرونناسیت لێ دیارە ...
سەرۆکی حکومەت لەنێوان هیوا و زانستی ئابوریدا...
کۆبانێ و دابڕان لەمێژو...
چارەسەر لە شوێنی نەخۆشیە...
داعش و گویلەن و قوڵایی ستراتیژی...
سەری بەرزمان بۆ پۆست نەوی ناکەین...
سبەی موچەی ئەم وەزارەتە دەدرێت!...
یەکێتی و پارت و گۆڕان...
ستەم یان سیستە می پەروەردە...
ڤاکسین دژی ئیفلیجی دەسەڵات...
شەنگال لەنێوان بێباکی و داکۆکی و ناکۆکیدا...
چین؛ هەڕەشیەکی مەزن بۆسەر دەوڵەتی کوردی...
شانازی و نەفرەت...
رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەنێوان زێڕی رەش و زێری سپیدا...
چێژی دەسەڵات و دەسەڵاتی چێژ...
ئینتیمای دەسەڵات و دەسەڵاتیما...
کەلتوری مەرگ...
پەرلەمان، موزایەدە و میوان هەڕەشە و دوکەڵی زمان...
ئاغای حکومەت و حکومەتی ئاغا...
دەسەڵاتی مەعریفە و مەعریفەی دەسەڵات...
لۆژیکی خێڵ، لۆژیکێکی بەسەرچو...
مامۆستا لەنێوان بەهەشت و جەهەنەم دا...
نوێترین هه‌واڵ...
(سبەى) خۆى نوێ دەکاتەوە ...
ئه‌مڕۆ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ و سه‌ركردایه‌تی‌ و ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵ هەڵدەبژێردرێن...
به‌رشه‌لۆنه‌ دوه‌م نازناوی ئه‌م وه‌رزه‌ی به‌ده‌ستهێنا...
داعش زیندانی تەدمور دەتەقێنێتەوە...
سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان: دەستور دەبێت سەقامگیری بەدیبهێنێت...
لیژنەی دەستور هەفتەی چوارجار كۆدەبێتەوە...
بان كی مۆن: 25 هەزار بیانی چونەتەناو گروپە تیرۆرستییەكانەوە...
یەپەگە ئۆپەراسیۆنی دابڕینی داعش لە تورکیا و بەستنەوەی جزیرە و کۆبانی پێکەوە جێبە...
بەڤیدیۆ؛ زەمینلەرزەیەک ژاپۆن دەهەژێنێت .. مەترسی تسۆنامییەکی دیکە دەکرێت...
گۆڕێکی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان دەدۆزرێتەوە .. تەرمی (20) ژن و (33) منداڵ و پیری تێ...
بەڤیدیۆ؛ سیناریۆکانی دابەش بونی عێراق...
داعش هێرش دەکاتە سەر شاری حەسەکە...
عه‌بادی: جیاوازی له‌ نێوان کەوتنی رومادی و موسڵدا هه‌یه‌ ...
عەلی باپیر لە کۆنگرەی حیزبەکەیدا رەخنەی توند لە حکومەت دەگرێت...
(20) سه‌ركرده‌ی داعش لە ئەنبار کوژران...
پێشمەرگە شكست بە هێرشێكی داعش دەهێنێت...
هەرێم و بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵێکیان واژۆ کرد...
بیرلسكۆنی: میلان نافرۆشین...
باندێکی (10) کەسى دەستگیر دەکرێن...
شاندێکى گۆڕان بۆ پشتیوانی کورد دەچێتە باکور ...
''لە ساڵێکدا بیانیه‌كانی ناو داعش بەرێژەى (70%) زیادیان کردوە''...
یەک ملیۆن نەمام لە بەردەم مەترسیی وشکبوندان...
بریمه‌ر داوا دەکات چەک بە کورد بدرێت ...
حوسیەکان پارێزگارى سەنعایان کوشت ...
ئێران دەستگیرکردنى چه‌ند تۆڕێكی‌ سه‌ر به‌ داعش رادەگەیەنێت ...