پەرلەمان، موزایەدە و میوان هەڕەشە و دوکەڵی زمان

مەحمود عەبدوڵا


لەدنیادا پەرلەمان دەزگایەکە بۆ لێپرسینەوە و پرسیارکردن، نەک دیوەخان و هەڕەشە و قبوڵ نەکردن. وەک چۆن پرسیار کردن رۆحی فەلسەفەیە و فەلسەفەش گومانکارە دەبێ پەرلەمانیش وا بێت، ئەندام پەرلەمانیش دەبێ پرسیار بکات و گومان بکات ئەگەرنا رۆحی تێدا نابێت، کەواتە پرسیارکردن رۆحی پەرلەمانە و بەبێ ئەم رۆحە پەرلەمان دەبێت بە دیوەخان و ئاغاش لەسەری سەرەوە دادەنیشێت، ئەوەی پێویست نییە دەیڵێت و ئەوەی دەیڵێت پێویست نییە.

نازانم لە کوێوە دەست پێبکەم ئەم پەرلەمانە ئەڵێی گیرفانی هەژارە هێندەی کون تێن و پینە پینەیە. با لەم هەڵە ئەستورە دەست پێ بکەم، یان بڵێین لەو زوڵمە ئەستورەی لەزمانی کوردی دەکرێت لە پەرلەماندا، سەرۆکی حکومەتی کاربەڕێکەر یەک دوجار ئاماژەی بەوە کردوە کە عەرەبیەکەی دوکەڵ دەکات، ئەمە ئاساییە. بەڵام ئاسایی نییە کوردییەکەی دوکەڵ بکات! لە دانیشتنی ٤\٦ی پەرلەمان سەرۆکی حکومەتی کاربەڕێکەر زۆر هەڵەی زمانەوانی دەکرد، بەنمونە وتی: "هێزەکانی سیاسی" لەجیاتی هێزە سیاسیەکان یان "رەقەمێکی فوق العادە زۆر" ئەمە کوێی کوردییە، رقم، فوق العادە زۆر، لەم وشانە تەنها (زۆر) کوردییە. تۆ ئەگەر کوردییەکەت باشبێت دەتوانی پەرە بەزمانێکی تر بدەی، بەڵام کەسێک زمانی کوردی باش نەزانێت قەت ناتوانێ عەرەبیزانیکی باش بێت، بۆیە یان زمانەکەی تێکەڵ دەکات یان دوکەڵ دەکات. ئەمە لە لایەک، لەلایەکی کەوە ئەم بەڕێزە توشی هەڵچون بو کاتێک پرسیاری داهاتی نەوتی لێکراو هەڕەشەشی لە ئەندامانی پەرلەمان کرد! هەڕەشەکردن بەواتای باڵادەستی حکومەت بەسەر پەرلەمانەوە، هاتنی سەرۆک میواندارییە نەک بانگهێشت کردن، بۆیە لەسەرەتاوە وتی: ئامادەین هەمو رۆژێک بێین بۆ پەرلەمان، بەڵام دواتر هەڕەشەی کرد و توشی جۆرێک لە شڵەژان بو کە سەرچاوەکەی ترسە، ترس لە شەفافیەت!

ئەم حاڵەتی هەڵچوونە نەخۆشییەکە بەرۆکی زۆربەی بەرپرسانی گرتوە، لە بچوکەوە تا گەورە و چەند هۆکارێکی هەیە لەوانەش: یەکەم -عەقڵیەتێکی خێڵەکی و دەرەبەگایەتی یان بەسەر تاکی کورددا زاڵە، پەیوەندی نێوان کاربەدەستان و هاوڵاتیان پەیوەندییەکە لەسەر بنەمای گەورە و بچوکی، کە گەورە دەبێ قسەبکات و بچوک گوێ بگرێت.
دووەم -  هەست نەکردن بە بەرپرسیاریەتی خۆ بەحەکیم دانان، ئەوەتا بینیمان چۆن فەرمویان کتێب بخوێننەوە و ئامۆژگاری ئەندامانی پەرلەمانیان دەکرد. زۆر سەیرە ئەرێ  بۆ لە شاشەی تیڤی دەترسن؟ بۆ نابێ خەڵک بزانێ چێتان کردوە و چی دەکەن؟ بەڵام ئەگەر من ئەندامی پەرلەمان بام لێم دەپرسی: قبوڵی ناکەی چێ دەکەی؟! پێویستە ئەم پرسیارەی روبەڕو بکرابایەوە، چونکە زەمەنی ئەم لۆژیکە نییە و پرسیارکردن لە داهاتی نەوت تاوان نییە. الحمدولیللاکەی وەزیری سامانە سروشتییەکانیش یەکێکە لەو هەڵە ئەستورانەی کە دەسەڵاتداران تێی کەوتون و پێیانوایە ئۆپۆزسیۆن بەڵایە بەسەرشانیانەوە، گەلۆ نازانن بونی ئۆپۆزسیۆن وەک ئۆکسجین وایە بۆ ژیانی سیاسی؟ ئەرێ ئەگەر ئۆپۆزسیۆن نەبێت، چۆن باسی دیموکرسی و شەفافیەت و کێبەڕکێی سیاسی دەکەن. ئەمە چ عەقڵییەتێکە پرسیارکردن لە داهاتی نەوت بە موزایەدە بزانی، بێت وابێ بۆ خۆدەرخستن و سەرنج راکێشانی خەڵکە! گەلۆ خەڵک بۆیە دەنگی پێداون پرسیار بکەن، ئەگەر پرسیار نەکەن نیشانەی پرسیاریان لەسەر دادەنرێت.
07/06/2014 بینین: 2428
وتاره‌کانی تری نوسه‌ر
جەنگی ئاو...
ئەمەریکا ئەسپ ئەدات بە کورد!...
سەرۆک چۆن لادەدرێت؟...
فەلسەفەی گوناح...
ترس لە سیستەمی پەرلەمانی...
دیکتاتۆر و منداڵ...
دەسەڵات و ئازادی ...
عێراقی بەریتانیاو عێراقی ئەمەریکا...
عەشیرەت مەکتەبلەری...
هێز و عەقڵی کورد ...
کۆتایی ژیان...
یاوزی دز...
سایکۆلۆژیای لایک...
دەرونشیکاری فەیسبوک و لایک...
پۆست و کەمسەری و داهێنان...
وەزارەتی پەروەردە دەرونناسیت لێ دیارە ...
سەرۆکی حکومەت لەنێوان هیوا و زانستی ئابوریدا...
کۆبانێ و دابڕان لەمێژو...
دیموکراسی و ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی...
چارەسەر لە شوێنی نەخۆشیە...
داعش و گویلەن و قوڵایی ستراتیژی...
سەری بەرزمان بۆ پۆست نەوی ناکەین...
سبەی موچەی ئەم وەزارەتە دەدرێت!...
یەکێتی و پارت و گۆڕان...
ستەم یان سیستە می پەروەردە...
ڤاکسین دژی ئیفلیجی دەسەڵات...
شەنگال لەنێوان بێباکی و داکۆکی و ناکۆکیدا...
چین؛ هەڕەشیەکی مەزن بۆسەر دەوڵەتی کوردی...
شانازی و نەفرەت...
رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەنێوان زێڕی رەش و زێری سپیدا...
چێژی دەسەڵات و دەسەڵاتی چێژ...
ئینتیمای دەسەڵات و دەسەڵاتیما...
کەلتوری مەرگ...
ئاغای حکومەت و حکومەتی ئاغا...
دەسەڵاتی مەعریفە و مەعریفەی دەسەڵات...
لۆژیکی خێڵ، لۆژیکێکی بەسەرچو...
مامۆستا لەنێوان بەهەشت و جەهەنەم دا...
نوێترین هه‌واڵ...
(سبەى) خۆى نوێ دەکاتەوە ...
ئه‌مڕۆ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ و سه‌ركردایه‌تی‌ و ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵ هەڵدەبژێردرێن...
به‌رشه‌لۆنه‌ دوه‌م نازناوی ئه‌م وه‌رزه‌ی به‌ده‌ستهێنا...
داعش زیندانی تەدمور دەتەقێنێتەوە...
سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان: دەستور دەبێت سەقامگیری بەدیبهێنێت...
لیژنەی دەستور هەفتەی چوارجار كۆدەبێتەوە...
بان كی مۆن: 25 هەزار بیانی چونەتەناو گروپە تیرۆرستییەكانەوە...
یەپەگە ئۆپەراسیۆنی دابڕینی داعش لە تورکیا و بەستنەوەی جزیرە و کۆبانی پێکەوە جێبە...
بەڤیدیۆ؛ زەمینلەرزەیەک ژاپۆن دەهەژێنێت .. مەترسی تسۆنامییەکی دیکە دەکرێت...
گۆڕێکی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان دەدۆزرێتەوە .. تەرمی (20) ژن و (33) منداڵ و پیری تێ...
بەڤیدیۆ؛ سیناریۆکانی دابەش بونی عێراق...
داعش هێرش دەکاتە سەر شاری حەسەکە...
عه‌بادی: جیاوازی له‌ نێوان کەوتنی رومادی و موسڵدا هه‌یه‌ ...
عەلی باپیر لە کۆنگرەی حیزبەکەیدا رەخنەی توند لە حکومەت دەگرێت...
(20) سه‌ركرده‌ی داعش لە ئەنبار کوژران...
پێشمەرگە شكست بە هێرشێكی داعش دەهێنێت...
هەرێم و بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵێکیان واژۆ کرد...
بیرلسكۆنی: میلان نافرۆشین...
باندێکی (10) کەسى دەستگیر دەکرێن...
شاندێکى گۆڕان بۆ پشتیوانی کورد دەچێتە باکور ...
''لە ساڵێکدا بیانیه‌كانی ناو داعش بەرێژەى (70%) زیادیان کردوە''...
یەک ملیۆن نەمام لە بەردەم مەترسیی وشکبوندان...
بریمه‌ر داوا دەکات چەک بە کورد بدرێت ...
حوسیەکان پارێزگارى سەنعایان کوشت ...
ئێران دەستگیرکردنى چه‌ند تۆڕێكی‌ سه‌ر به‌ داعش رادەگەیەنێت ...