لۆژیکی خێڵ، لۆژیکێکی بەسەرچو

مەحمود عەبدوڵا


بەڕەچاو کردنی زەمان و مەکان هەرشتێک بایەخی خۆی هەیە، بەڵام لەبەر ئەوەی کات ناوەستێت و کۆمەڵگەش بەردەوام لەگۆڕاندایەو، مەنتیق و نەریت و بەهاکانیش دەگۆڕێن، ئەمەش لەبەر پێویستی خودی کۆمەڵگایە. بەڵام هەریەک لەمانە ئەگەر لەگەڵ بەرەو پێشچونی شارستانییەت دا نەگۆڕێن بۆگەن دەبن، کەواتە گۆڕان لەقۆناغێکەوە بۆ قۆناغێکی تر، وەک خوێ وایە.

دەڵێن: هەرشتێک بۆ ئەوەی بۆگەن نەبێت دەبێ خوێی تێبکرێت، بەڵام ئەگەر خوێ بۆگەن بو دەبێ فڕێ بدرێت. وەک ئەحمەدی خانی دەڵێت: بۆ بەدبەختی ئێمە خوێ بۆگەنە. راستە ئەو کۆمەڵگا پێشکەوتوانەی ئەمڕۆ دەیانبینین رۆژانێک پێکهاتەیەکی خێڵەکییان هەبوە، بەڵام تەنها ئەو کاتە پێشکەوتون و بون بەدەوڵەت کە عەقڵیەتی خێڵیان فڕێداوەو لەناو نەتەوە دا تواونەوە و گەیشتون بەم رۆژەی ئەمڕۆ. بۆ محمد فەریق حەسەن لە مێنتەلێتی خێڵدا دەڵێت: (خێڵ هەمیشە لەسەر حەقە، یان خۆی پێ لەسەر حەقە) بەڵێ ئەگەر سەیری مێژوی خێڵە کوردییەکان بکەین، دەبینین هەمیشە بەو لۆژیکە بیریانکردۆتەوە و رەفتاریان کردوە، تائێستاش هەر وەهایە. کارەساتەکەش ئەوکاتە دەست پێدەکات کە حیزبێک بەم مەنتیقە لەساحەی سیاسی دەکات، پێموایە حیزبێک بەم لۆژیکە یاری بکات قبوڵی ناکات گۆڵی تێ ببێت! رەنگە ئەنجامی هەڵبژاردنەکان گەواهی دەری ئەو راستییەبن.

هێز هەبو دەیگوت: قبوڵی ناکەین! یان قبوڵی دەکەین! من نازانم ئەم قسانە ئەم جۆرە لێدوانانە چ پەیوەندییەکیان بەسیاسەت و حیزبایەتیەوە هەیە. لەزانستی سیاسیدا وا پێناسەی حیزب کراوە کە ئامرازێکە بۆ هەڵسوڕاندنی کۆمەڵگا، بەڵام لەم دەڤەرە حیزب بۆتە بار بەسەر شانی کۆمەڵگاو بۆتە پەت و رێگای پێشکەوتن و گۆڕانی لێبەستوە. بۆیە لەکۆمەڵگای خێڵەکیدا هەرچەندە هەڵبژاردن دەکرێت وەک میکانیزمێک بۆ دەستاو دەستکردنی دەسەڵات، بەڵام دەبینین هێزەکان ئەگەر ئەنجامەکەیان بەدڵنەبو، توشی هیستریا دەبن. ئەم هێزانە هەر لەبنەڕەتدا بڕوایان بەدیموکریسی نییە، با لافی دیموکراسیش لێبدەن ئەوەی لە واقعدا دەیبینین شتێکی ترە من ناوی دەنێم-خێڵ کراتی  (party) بەواتای بەش دێت واتە بەشێک لە کۆمەڵگا.

حیزبی مۆدرنە خۆی بەبەشێک لەکۆمەڵگا دەزانێت و دەیەوێت بەشداری ژیانی سیاسی بکات، بەڵام پارتی سیاسی لەم هەرێمە نەک خۆی بە بەشێک لەکۆمەڵگا نازانێت، بەڵکو هەمو کۆمەڵگا بەهی خۆی دەزانێت و بازرگانی بەخاک و ئاو و سەر زەمین و ژێرزەمینیەوە دەکات و بەمافی خۆیشی دەزانێت! هەرکەس رەخنەشیان بکات بەدوژمنی خۆیانی دەزانن. گەلۆ ئەمە سیاسەت و حیزبایەتیە یان خێڵ گەرایی؟! باشە حیزبێک حیزبی سیاسی بێت و خۆی بە مۆدێرن بزانێت، چۆن پەنا دەباتە بەر بارەگا سوتان و کوشتنی رۆژنامەنوسان؟! ئەرێ هێزێکی سیاسی مۆدێرن چۆن هاوڵاتیەکانی خۆی دەکوژێ بێ گوێدانە هیچ مۆڕاڵێکی سیاسی و پاشان خۆیشی بەزوڵم لێکراو بزانێت؟! ئەمەیە لۆژیکی خێڵ و بەسەرچو. بۆیە ئەم هێزانە مەحکومن بەگۆڕان و نوێبونەوە و گۆڕینی مەنتیقی هێز بۆ هێزی مەنتیق. بەڵام بەکردار، نەک بەوتار.

من پێموایە: مرۆڤی خێڵەکی لەنێوان دەمانچە و قەڵەمدا دەمانچە هەڵدەبژێڕێت، لەنێوان خێڵ و نەتەوەدا خێڵ و لەنێوان داب و نەریت و یاسادا، داب و نەریت و لەنێوان سوپای وڵات و میلیشیادا میلیشیایی و لە نێوان گەندەڵی و عەدالەت دا، گەندەڵی هەڵدەبژێرێت. چونکە ئەمانە دەسکەوتی خێڵن و خێڵیش بۆ ئەوەی لەسەر حیسابی نەتەوە درێژە بەمانەوەی خۆی بدات؛ پێویستی بەم پۆخڵەواتانەیە. بۆیە خێڵ و لۆژیکی خێل دوژمنی سەر سەختی نەتەوەن، کە ئەرکی هەر مرۆڤێکی رۆشنفکرو نیشتیمان دۆستە کە ئەم پەتایە لەکۆڵ نەتەوە بکاتەوە، چیتر لەنێوان بەرداشی خێڵدا نەتەوە نەکرێتە باراشی خێڵ. ئەی ئە گەر هێزێکی سیاسی ئەوە مەنتیقی  بێت! وەک محمەد فەریق دەڵێت: مرۆڤی خێڵەکی لەگەڵ هەر حیزبێک بێت زیانی پێ دەگەیەنێت. بە کورتی ئێمە لەدوڕیانێک داین، دوڕیانی گۆڕان و، چەق بەستن، نوێبونەوە و بۆگەن بون، یان دەبێ گۆڕان و نوێبونەوە هەڵبژێرین، یان دەبێ چەق ببەستین. تەنها ئەو هێزانەش براوەن کە خاوەنی ئەو لۆژیکەنین و پەرە بە هێزی مەنتیق دەدەن و بڕوایان بە ئازادی رادەربڕین و گفتوگۆ هەیە و رێز لەئیرادەی کۆمەڵگا دەگرن و پەنا بۆ هێز نابەن، بۆ گرتنەدەستی دەسەڵات و خزمەت بە کۆمەڵگا دەکەن.
24/05/2014 بینین: 2725
وتاره‌کانی تری نوسه‌ر
جەنگی ئاو...
ئەمەریکا ئەسپ ئەدات بە کورد!...
سەرۆک چۆن لادەدرێت؟...
فەلسەفەی گوناح...
ترس لە سیستەمی پەرلەمانی...
دیکتاتۆر و منداڵ...
دەسەڵات و ئازادی ...
عێراقی بەریتانیاو عێراقی ئەمەریکا...
عەشیرەت مەکتەبلەری...
هێز و عەقڵی کورد ...
کۆتایی ژیان...
یاوزی دز...
سایکۆلۆژیای لایک...
دەرونشیکاری فەیسبوک و لایک...
پۆست و کەمسەری و داهێنان...
وەزارەتی پەروەردە دەرونناسیت لێ دیارە ...
سەرۆکی حکومەت لەنێوان هیوا و زانستی ئابوریدا...
کۆبانێ و دابڕان لەمێژو...
دیموکراسی و ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی...
چارەسەر لە شوێنی نەخۆشیە...
داعش و گویلەن و قوڵایی ستراتیژی...
سەری بەرزمان بۆ پۆست نەوی ناکەین...
سبەی موچەی ئەم وەزارەتە دەدرێت!...
یەکێتی و پارت و گۆڕان...
ستەم یان سیستە می پەروەردە...
ڤاکسین دژی ئیفلیجی دەسەڵات...
شەنگال لەنێوان بێباکی و داکۆکی و ناکۆکیدا...
چین؛ هەڕەشیەکی مەزن بۆسەر دەوڵەتی کوردی...
شانازی و نەفرەت...
رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەنێوان زێڕی رەش و زێری سپیدا...
چێژی دەسەڵات و دەسەڵاتی چێژ...
ئینتیمای دەسەڵات و دەسەڵاتیما...
کەلتوری مەرگ...
پەرلەمان، موزایەدە و میوان هەڕەشە و دوکەڵی زمان...
ئاغای حکومەت و حکومەتی ئاغا...
دەسەڵاتی مەعریفە و مەعریفەی دەسەڵات...
مامۆستا لەنێوان بەهەشت و جەهەنەم دا...
نوێترین هه‌واڵ...
(سبەى) خۆى نوێ دەکاتەوە ...
ئه‌مڕۆ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ و سه‌ركردایه‌تی‌ و ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵ هەڵدەبژێردرێن...
به‌رشه‌لۆنه‌ دوه‌م نازناوی ئه‌م وه‌رزه‌ی به‌ده‌ستهێنا...
داعش زیندانی تەدمور دەتەقێنێتەوە...
سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان: دەستور دەبێت سەقامگیری بەدیبهێنێت...
لیژنەی دەستور هەفتەی چوارجار كۆدەبێتەوە...
بان كی مۆن: 25 هەزار بیانی چونەتەناو گروپە تیرۆرستییەكانەوە...
یەپەگە ئۆپەراسیۆنی دابڕینی داعش لە تورکیا و بەستنەوەی جزیرە و کۆبانی پێکەوە جێبە...
بەڤیدیۆ؛ زەمینلەرزەیەک ژاپۆن دەهەژێنێت .. مەترسی تسۆنامییەکی دیکە دەکرێت...
گۆڕێکی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان دەدۆزرێتەوە .. تەرمی (20) ژن و (33) منداڵ و پیری تێ...
بەڤیدیۆ؛ سیناریۆکانی دابەش بونی عێراق...
داعش هێرش دەکاتە سەر شاری حەسەکە...
عه‌بادی: جیاوازی له‌ نێوان کەوتنی رومادی و موسڵدا هه‌یه‌ ...
عەلی باپیر لە کۆنگرەی حیزبەکەیدا رەخنەی توند لە حکومەت دەگرێت...
(20) سه‌ركرده‌ی داعش لە ئەنبار کوژران...
پێشمەرگە شكست بە هێرشێكی داعش دەهێنێت...
هەرێم و بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵێکیان واژۆ کرد...
بیرلسكۆنی: میلان نافرۆشین...
باندێکی (10) کەسى دەستگیر دەکرێن...
شاندێکى گۆڕان بۆ پشتیوانی کورد دەچێتە باکور ...
''لە ساڵێکدا بیانیه‌كانی ناو داعش بەرێژەى (70%) زیادیان کردوە''...
یەک ملیۆن نەمام لە بەردەم مەترسیی وشکبوندان...
بریمه‌ر داوا دەکات چەک بە کورد بدرێت ...
حوسیەکان پارێزگارى سەنعایان کوشت ...
ئێران دەستگیرکردنى چه‌ند تۆڕێكی‌ سه‌ر به‌ داعش رادەگەیەنێت ...