دەسەڵاتی مەعریفە و مەعریفەی دەسەڵات

مەحمود عەبدوڵا


شارستانیەتی ئەمڕۆ، شارستانییەتێکە خێرایە، بەوە دەناسرێتەوە کە مرۆڤەکان و گەلان لەهەڵپەی سامان و پێشکەوتندان وەک دوڕوی یەک دراو سەیری سامان و پێشکەوتن دەکرێت، واتا پێوەر بۆ پێشکەوتویی کۆمەڵگایەک ئاستی گوزەرانی تاکەکانی ئەم کۆمەڵگایەیە. هەڵبەت راستییەکی تێدایە، چونکە مەعریفە رۆڵی هەیە لە کەڵەکەکردنی سەرمایە و خۆشگوزەرانی کۆمەڵگادا لەلایەک، لەلایەکی ترەوە سەرچاوەی هێزە لەسەر ئاستی تاک و دەوڵەتیش، چونکە ئەو وڵاتانەی کە ئاستی مەعریفییان بەرزە داهاتی تاکیش تێیدا بەرزترە بەبەراورد بەوڵاتانەی لەڕوی مەعریفییەوە هەژارن. لەسەر ئاستی دەوڵەتیش هەروایە لەلایەک دەوڵەت بەهێزە لەبەرامبەر دەوڵەتانی دیکە و ئیعتیباری هەیە، لەلایەکی دیکە بێهێزە لەناوخۆدا بەوەی ناتوانێ کۆنتڕۆڵی تاکەکان بکات وەک لە وڵاتە دواکەوتوەکاندا دەکرێت، کە دەوڵەت لەڕێگەی دابینکردنی بژێوی کۆمەڵگا بە نمونە لەڕێگەی موچە کۆنتڕۆڵی تاک و کۆمەڵگا دەکات و دەیکات بە کۆمەڵگەیەکی کۆیلە بەجۆرێ هەمیشە پێویستی بە دەسەڵاتە بۆئەوەی بژی، لێرەوە کۆمەڵگا لە جوڵە دەکەوێت و چەق دەبەستێت و گەندەڵ دەبێت و کۆمەڵگایەکی ناسیاسی بێ فەضیلەت دروست دەبێت، کە کۆمەڵگایەکی بێ بێ مۆڕاڵە.

کەواتا: مەعریفە یەکسانە بەئازادی، بۆیە کۆمەڵگەیەکی هەژار لەڕوی مەعریفییەوە کۆمەڵگەیەکی مێگەل ئاسایە و لێدەخوڕەرێت و پێویستی بەشوانە، بۆیە لەم کۆمەڵگایانەدا بەرخۆری پێش دەخرێت و ئازادی پاشەکشە دەکات و لەبیری تاکەکاندا و ورگ دەکرێتە مەحەک بۆ باشی و خراپی دەسەڵات، لە کۆمەڵگای مەڕئاسادا مەعریفە دەگۆڕێت بۆ هێز، هێز جێ بە مەعریفە لەق دەکات و تاکە مەعریفەی دەسەڵات هێز دەبێت واتە دەسەڵات لەڕێگەی هێزەوە کۆنتڕۆلی کۆمەڵگا دەکات و دەیخەسێنێت و دوچاری ترسی دەکات، کە وەک کەلەپچە دەیکاتە دەستی تاکەکان، ئەم ترسە دەبێتە بەشێک پێکهاتەی سایکۆلۆجی تاکەکان، کە هەمیشە لە ترسدا دەژین، ترسی ئەوەی کە چۆن نەمرن لەبرسان، بێکار نەبن ...هتد، ئەم ترسە سەرچاوەی نادادی و گەندەڵی و هاوکات سەرچاوەی هێزی دەسەڵاتە. مرۆڤ لەم کۆمەڵگایەدا رێک وەک قۆناغی بێدەوڵەتی رەفتار دەکات، کە هۆبز دەڵێ: لەحاڵەتی سروشتیدا مرۆڤ گورگی مرۆڤە. لەم کۆمەڵگایەدا هەموان لەگەڵ یەک لەشەڕدان کێ بەڕكێ دەکەن لەسەر حیسابی یەکتر، نەک بۆ پێشکەوتن، بەڵکو بۆ نزیکبونەوە لە دەسەڵات و پۆست، لێرەویە کە ماستاوچییەتی دەست پێدەکات کێ زیاتر واز لەمافە سیاسییەکانی بهێنێت زیاتر دەچێتە پێشەوە، واتا ئاستی گوێڕایەڵی ئاستی کەسایەتی دیاری دەکات لای دەسەڵات. ئەم کەسانە کە سانی نەشیاوی بێ مەعریفەن، ئەوان لە گوێڕایەڵی زیاتر کارێک نازانن ئەنجامی بدەن بۆ سەرکەوتن بەسەر رکابەرەکانیان دا. ئیدی کەسانێکی مشەخۆر دێنە پێشەوە، هەمو شتێکیان هەیە جگە لە مۆڕاڵ. چونکە ئەوان ئازادنین، مرۆڤیش بەبێ ئازادی سەربەست نییە لە هەڵبژاردنی رەفتارێکدا ئەو مەحکومە بە جێبەجێکردنی ئەوەی پێی دەوترێت، چونکە لەبەرامبەر هەر نایەکدا دور نییە هەمو شتێک لەدەست بدات.

کارەسات ئەوەیە کاتێ ئەم کۆمەڵگایە دەبێتە بازاڕێک بۆ ساغکردنەوەی کەلوپەل و هەمو ئامرازەکانی چێژ لە شارستانیەتی ئەمڕۆدا و بەلێشاو روی تێدەکەن، لەم حاڵەتەدا کۆمەڵگا دەگاتە قیمەی کۆیلایەتی لەپێناو بەدەستهێنانی ئەو ئامرازانە و کێ زیاتر دەست لە ماف و ئازادییەکانی هەڵبگرێت زیاتر دەوڵەمەند دەبێت لەسەر حیسابی کۆمەڵگا. لەم حاڵەتەدا نوخبەیەکی خۆشگوزەران پەیدا دەبێت کە شەیدای پۆست و پارەیە و ئەوانە دەبن بەجەلادی دەسەڵات، روتدەبنەوە لە بەها. هەر لەگەڵ پێدانی پۆستێک نەرسیزمی ئەوانە دەردەکەوێت و لەهەر ناوەندێکی حکومی کاربکەن، چواردەوریان بێزاردەکەن، لەبەر هیچ نا، بەڵکو تەنیا لەبەرئەوەی بێ مەعریفەن و لافی مەعریفە لێدەدەن و باسی مەهاڕەتی خۆیان دەکەن، کە لە راستیدا ئەوەی دەیزانن گوێڕایەڵییە.

لێرەوە هەستی بەرپرسیاریەتی ئەوانی تر لاواز دەبێت، کە دەبینن کۆیلەکان بەڕێزترن لای دەسەڵات و مافی زیاتریشیان هەیە و لەناو کۆمەڵگاش هەروان، چونکە ئەوانە دەبنە خاوەن هێزو پردێک لەنێوان خەڵک و دەسەڵاتدا. ئەمانە هێزەکەیان دوئەوەندە دەکەن، چونکە دەسەڵات و یاسایەک نییە لێیان بپرسێتەوە بەرتیلخۆری و واسیتە دەکەن بەپیشەی خۆیان و سەرەنجام بەپیاوەتیش بۆیان تەواو دەبێت، چونکە ئەم تاقمە پلەیان بەرز دەکرێتەوە بەجۆرێک بتوانن خەڵک دابمەزرێنن، ئەوان لەنێوان وەزارەتەکان و خەڵکدا لە پەیوەندیدان بۆ دامەزراندنی خەڵک.
نامیلکەیەکم خوێندەوە باسی هەڵمەتی هەڵبژاردن نوسەرەکە پێی وابو ئەندام پەرلەمان پێویستە لە هەڵمەتەکانی هەڵبژاردندا زۆرترین خەڵک دابمەزرێنێت لە ناوچەکەی خۆی! ئەمە بۆ؟

27/05/2014 بینین: 2911
وتاره‌کانی تری نوسه‌ر
جەنگی ئاو...
ئەمەریکا ئەسپ ئەدات بە کورد!...
سەرۆک چۆن لادەدرێت؟...
فەلسەفەی گوناح...
ترس لە سیستەمی پەرلەمانی...
دیکتاتۆر و منداڵ...
دەسەڵات و ئازادی ...
عێراقی بەریتانیاو عێراقی ئەمەریکا...
عەشیرەت مەکتەبلەری...
هێز و عەقڵی کورد ...
کۆتایی ژیان...
یاوزی دز...
سایکۆلۆژیای لایک...
دەرونشیکاری فەیسبوک و لایک...
پۆست و کەمسەری و داهێنان...
وەزارەتی پەروەردە دەرونناسیت لێ دیارە ...
سەرۆکی حکومەت لەنێوان هیوا و زانستی ئابوریدا...
کۆبانێ و دابڕان لەمێژو...
دیموکراسی و ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی...
چارەسەر لە شوێنی نەخۆشیە...
داعش و گویلەن و قوڵایی ستراتیژی...
سەری بەرزمان بۆ پۆست نەوی ناکەین...
سبەی موچەی ئەم وەزارەتە دەدرێت!...
یەکێتی و پارت و گۆڕان...
ستەم یان سیستە می پەروەردە...
ڤاکسین دژی ئیفلیجی دەسەڵات...
شەنگال لەنێوان بێباکی و داکۆکی و ناکۆکیدا...
چین؛ هەڕەشیەکی مەزن بۆسەر دەوڵەتی کوردی...
شانازی و نەفرەت...
رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەنێوان زێڕی رەش و زێری سپیدا...
چێژی دەسەڵات و دەسەڵاتی چێژ...
ئینتیمای دەسەڵات و دەسەڵاتیما...
کەلتوری مەرگ...
پەرلەمان، موزایەدە و میوان هەڕەشە و دوکەڵی زمان...
ئاغای حکومەت و حکومەتی ئاغا...
لۆژیکی خێڵ، لۆژیکێکی بەسەرچو...
مامۆستا لەنێوان بەهەشت و جەهەنەم دا...
نوێترین هه‌واڵ...
(سبەى) خۆى نوێ دەکاتەوە ...
ئه‌مڕۆ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ و سه‌ركردایه‌تی‌ و ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵ هەڵدەبژێردرێن...
به‌رشه‌لۆنه‌ دوه‌م نازناوی ئه‌م وه‌رزه‌ی به‌ده‌ستهێنا...
داعش زیندانی تەدمور دەتەقێنێتەوە...
سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان: دەستور دەبێت سەقامگیری بەدیبهێنێت...
لیژنەی دەستور هەفتەی چوارجار كۆدەبێتەوە...
بان كی مۆن: 25 هەزار بیانی چونەتەناو گروپە تیرۆرستییەكانەوە...
یەپەگە ئۆپەراسیۆنی دابڕینی داعش لە تورکیا و بەستنەوەی جزیرە و کۆبانی پێکەوە جێبە...
بەڤیدیۆ؛ زەمینلەرزەیەک ژاپۆن دەهەژێنێت .. مەترسی تسۆنامییەکی دیکە دەکرێت...
گۆڕێکی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان دەدۆزرێتەوە .. تەرمی (20) ژن و (33) منداڵ و پیری تێ...
بەڤیدیۆ؛ سیناریۆکانی دابەش بونی عێراق...
داعش هێرش دەکاتە سەر شاری حەسەکە...
عه‌بادی: جیاوازی له‌ نێوان کەوتنی رومادی و موسڵدا هه‌یه‌ ...
عەلی باپیر لە کۆنگرەی حیزبەکەیدا رەخنەی توند لە حکومەت دەگرێت...
(20) سه‌ركرده‌ی داعش لە ئەنبار کوژران...
پێشمەرگە شكست بە هێرشێكی داعش دەهێنێت...
هەرێم و بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵێکیان واژۆ کرد...
بیرلسكۆنی: میلان نافرۆشین...
باندێکی (10) کەسى دەستگیر دەکرێن...
شاندێکى گۆڕان بۆ پشتیوانی کورد دەچێتە باکور ...
''لە ساڵێکدا بیانیه‌كانی ناو داعش بەرێژەى (70%) زیادیان کردوە''...
یەک ملیۆن نەمام لە بەردەم مەترسیی وشکبوندان...
بریمه‌ر داوا دەکات چەک بە کورد بدرێت ...
حوسیەکان پارێزگارى سەنعایان کوشت ...
ئێران دەستگیرکردنى چه‌ند تۆڕێكی‌ سه‌ر به‌ داعش رادەگەیەنێت ...