عەشیرەت مەکتەبلەری

مەحمود عەبدوڵا


قوتابخانەی هۆزەکان یاخود قوتابخانە خێڵەکیەکان، کە لە ساڵی ١٨٩٠ سوڵتانی عوسمانی دروستیکردن، بۆئەوەی مناڵی سەرۆک هۆزەکان (کورد و عەرەب) تێیدا پەروەردە بکرێن بە رۆشنبیری عوسمانی و دڵسۆزییان بۆ سوڵتان هەبێت. بۆیە هەر خوێندنگەیەکی دینی و هەر رەوتێکی دینی کە بانگەشە بۆ سەلەفیزم و وەهابیزم و داعشیزم ئەردۆگانیزم بکات، دەکرێت وەک (عەشیرەت مەکتەبلەری)یەک چاوی لێبکەین، کە دەیهەوێت هەست و سۆزی تاکی کورد بۆلای سوڵتان رابکێشێت، دەیهەوێت تاکی کورد لەژیاری خۆی داببڕێت و بیبات بۆ دنیایەک کە گەڕانەوەوی بۆ نییە.

هیچ سەیر نییە بەلامەوە، کە مەلاشوانێک دەچێت بۆناو داعش، بەڵکو ئەوە سەیرە ئێمە هێشتا پێمانوایە، یاخود چاوەنواڕیمان لە مەلاشوانەکان هەیە کە هەم کوردبن هەم ئیسلام! بێگومان مەبەستم ئیسلامی سیاسییە، روی قسەم لەو کەسانەیە کە قوتابی (حەسەن بەنناو و سەید قطب و محمد عەبدولوەهاب)ن، ئەوانە ناتوانن هەم کوردبن هەم داعش، هەم کورد بن هەم سەلەفی. دواجار مەلاکرێکاریش، کە وەک تاکە چارە خەلیفەکەی داعش هەڵدەبژێرێت هەر لەبەر ئەوەیە کە ناتوانێت هەم کورد بێت و هەم داعش، چونکە ئەوانە سەر بەدنیاو ئایدۆلۆژیایەکن، کە یەکەم جار سەر بە دنیابینی و دنیای کورد نییە، دوەم جار سەربە دنیابینی ودنیای مۆدێرن نییە، ساموئیل هانتنگتون لە پەرتوکی ململانێی شارستانیەتەکاندا دەڵێت: "دین لەپێش نەتەوەشەوە خەڵکەکان لە یەکتر جیادەکاتەوە، دەشێ تاقە کەسێک نیوە عەرەب و نیوە فەرەنسی بێت، بەڵام زۆر سەختە نیوە موسڵمان و نیوە مەسیحی بێت" بۆیە سەختە کەسێک نیوە وەهابی بێت نیوە کورد، نیوە داعش بێت و نیوە کورد، کورد و بیری کورد زۆر جوانتر و خاوێنترە لە فیکری ئیسلامی سیاسی بە هەمو شێوەکانیەوە.

بێگومان ئەم قسەیەی سامۆئیل بەسەر تەواوی ئەو گروپە ئیسلامیانەدا دەچەسپێت، کە وەلائیان بۆ مورسی و ئەردۆگان و گویلەن و...تاد هەیە، ئەم گروپانە باوەڕیان بەزیندوکردنەوەی خەلافەت هەیە، بەڵام نەک بۆئەوەی خەلافەتێکی کوردی ئیسلامی دەبمەزرێنن، نەخێر خەونێکی وایان نییە، بەڵکو ئەوان خەونی بون بە (والی) یان هەیە لەسایەی خەلیفەدا.

من بەتەواوی باوەڕەوە دەڵێم: بەسەلەفیکردنی تاکی کورد سەد قات مەترسیدارترە لە (تفریس و تتریک و تبعیس) لەبەرئەوەی بە عەرەبکردن و بەتورک کردن و بەفارسکردن پرۆسەیەکە بەزۆر و بۆتواندوەیە لە بۆتەی نەتەوەیەکیتردا، بەڵام بەسەلەفی کردن پرۆسەیەکە بەئارەزو بۆ تواندنەوە لە بۆتەی ئایدۆلۆژیا یەک، کەوادەکات نەک سەر بە نەتەوەکەی خۆی نەبێت، بەڵکو سەر بە دنیای نەتەوە کەی خۆشی نەبێت و گێڕانەوەی تاکێکی بە سەلەفیکراو بتەوێت وای لێبکەی نەتەوە پەروەر بێت هەزار ئەوەندە سەختە وەک لەوەی جاشێک بکەیتەوە بە کورد بگرە مەحاڵیشە، ئە گەر لەناو کورددا بەداخەوە جاشی پارە هەبوبێت، ئەوا مەلاشوان جاشی دینییە. بۆ نمونە دەوڵەتی تازەی تورکیا کە لەسەر دەستی ئەتاتورک دامەزرا لەگەڵ بەعەلمانیکردنی تورکیا پرۆسەی بەتورککردنیشی دەست پێکردوە، بەڵام ئەو تاکەی کە بەزمانی دایک نەیخوێندوە و هەر لە قۆناغی سەرەتایی خوێندنەوە فێری ئەوە کراوە بڵیت: (من تورکم دایکم تورکە... بنیادەم هەموی تورکە) ئەمڕۆ بەهۆی گەشەکردنی هۆشیاری نەتەوەیی و هەستی نەتەوەیی دەڵێت: بژی کورد، بژی ئاپۆ...

بەڵام لەسایەی خەلافەتی عوسمانی و سیاسەتەکانی سوڵتانە عوسمانییەکان تەنانەت لە سەرەمەرگی خەلافەتیشدا یەکێک نەیگوت بژی کورد، بەڵکو تا دواسات چینی رۆشنبیری کورد بەڕۆشنبیری عوسمانی لە هەوڵی ئەوە دابون چارەسەرێک بۆ پیاوە نەخۆشە کە بدۆزنەوە! لەشەڕی جیهانی یەکەمیش سوڵتان دوای ئەوەی بانگەوازی غەزا بڵاودەکاتەوە کوردەکان بەپیر بانگەوازەکەی سوڵتانەوە دەچن! ئەمە لەکاتێکدا خەلافەت بەناو ئیسلامییە، نەک ئیسلامی محەمەد عبدولوەهاب و بەننا و...هتد. لێرەدا مەبەستم ئەوە نییە کە مەترسی بە عوسمانی کردن یەکسان بێت بە سەلەفیکردن یا بەداعش کردن، بەڵکو تەنها جیاوازی کردنە لەنێوان بەتورککردن لە دو سەردەمی جیاواز (خەلافەتی عوسمانی و تورکیای عەلمانی)، ئەگەرنا خەتەری ساڵێک خوێندن لە قوتابخانەیەکی سەلەفی و بەسەلەفیکردن زیاترە لە هەمو ماوەی خەلافەتی عوسمانی و پەروەردەکردنی تاکی کورد بە رۆشنبیری عوسمانی، یان لە بەتورک کردن لەسەر دەمی تورکیای عەلمانی.

بۆیە پێموایە، ئەمڕۆ لە هەمو سەردەمێک زیاتر نەتەوەکەمان لەژێر هەڕەشەی ئایدۆلۆژیای بێگانەدایە، بەتایبەت لەم بەشەی باشور کە دەسەڵاتێکی نیمچە رەهایان هەیە بۆ هاوردەکردنی فکری عەرەبی بەدەوی و بۆ گێڕانەوەی تاکی کورد بۆ دنیایەی هەزار و چوارسەد ساڵ لەمەوبەر.

ئەم رەوتە سەلەفیەش کە بە جلی کوردی و فکری وەهابییەوە، بانگەشەی هەم کورد بون و هەم سەلەفی بون دەکەن، هەمو جۆرەکانی میدیایان لەبەردەست دایە، بەتەواوی دەرگایان بۆ خراوەتە سەرپشت بۆ بەسەلەفیکردنی کۆمەڵگا. کارەساتە کە لەوەدایە کە تائێستاش قوتابخانە حەزی قوتابی تێر ناکات لە کوردستان، تائێستاش قوتابی لەدەرەوەی قوتابخانە لەرێگەی دەرسی دینییەوە دەیهەوێت فێری زمانی عەرەبی ببێت، کە بێگومان لای مامۆستایەکی سەلەفی. دەرس خوێندن لەدەروەی قوتابخانە بۆ قوتابییەکی پێنجی بنەڕەتی لای مامۆستایەکی سەلەفی چ واتایەکی هەیە لە بەسەلەفیکردن زیاتر!

بەپێی هەواڵێکی سایتی خەندان لەماوەی چوارساڵدا پەنجا هەزار مناڵ وازی لە خوێندن هێناوە. ئایا وازهێنانی ٥٠ هەزار منداڵ لەخوێندن و لەبەرامبەردا پەیوەندیکردنی ٦٠ هەزار منداڵ بەخوێندنی ئاینییەوە لەشکرێکی سەلەفیمان بۆ دروستناکات؟!
24/02/2015 بینین: 4392
وتاره‌کانی تری نوسه‌ر
جەنگی ئاو...
ئەمەریکا ئەسپ ئەدات بە کورد!...
سەرۆک چۆن لادەدرێت؟...
فەلسەفەی گوناح...
ترس لە سیستەمی پەرلەمانی...
دیکتاتۆر و منداڵ...
دەسەڵات و ئازادی ...
عێراقی بەریتانیاو عێراقی ئەمەریکا...
هێز و عەقڵی کورد ...
کۆتایی ژیان...
یاوزی دز...
سایکۆلۆژیای لایک...
دەرونشیکاری فەیسبوک و لایک...
پۆست و کەمسەری و داهێنان...
وەزارەتی پەروەردە دەرونناسیت لێ دیارە ...
سەرۆکی حکومەت لەنێوان هیوا و زانستی ئابوریدا...
کۆبانێ و دابڕان لەمێژو...
دیموکراسی و ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی...
چارەسەر لە شوێنی نەخۆشیە...
داعش و گویلەن و قوڵایی ستراتیژی...
سەری بەرزمان بۆ پۆست نەوی ناکەین...
سبەی موچەی ئەم وەزارەتە دەدرێت!...
یەکێتی و پارت و گۆڕان...
ستەم یان سیستە می پەروەردە...
ڤاکسین دژی ئیفلیجی دەسەڵات...
شەنگال لەنێوان بێباکی و داکۆکی و ناکۆکیدا...
چین؛ هەڕەشیەکی مەزن بۆسەر دەوڵەتی کوردی...
شانازی و نەفرەت...
رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەنێوان زێڕی رەش و زێری سپیدا...
چێژی دەسەڵات و دەسەڵاتی چێژ...
ئینتیمای دەسەڵات و دەسەڵاتیما...
کەلتوری مەرگ...
پەرلەمان، موزایەدە و میوان هەڕەشە و دوکەڵی زمان...
ئاغای حکومەت و حکومەتی ئاغا...
دەسەڵاتی مەعریفە و مەعریفەی دەسەڵات...
لۆژیکی خێڵ، لۆژیکێکی بەسەرچو...
مامۆستا لەنێوان بەهەشت و جەهەنەم دا...
نوێترین هه‌واڵ...
(سبەى) خۆى نوێ دەکاتەوە ...
ئه‌مڕۆ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ و سه‌ركردایه‌تی‌ و ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵ هەڵدەبژێردرێن...
به‌رشه‌لۆنه‌ دوه‌م نازناوی ئه‌م وه‌رزه‌ی به‌ده‌ستهێنا...
داعش زیندانی تەدمور دەتەقێنێتەوە...
سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان: دەستور دەبێت سەقامگیری بەدیبهێنێت...
لیژنەی دەستور هەفتەی چوارجار كۆدەبێتەوە...
بان كی مۆن: 25 هەزار بیانی چونەتەناو گروپە تیرۆرستییەكانەوە...
یەپەگە ئۆپەراسیۆنی دابڕینی داعش لە تورکیا و بەستنەوەی جزیرە و کۆبانی پێکەوە جێبە...
بەڤیدیۆ؛ زەمینلەرزەیەک ژاپۆن دەهەژێنێت .. مەترسی تسۆنامییەکی دیکە دەکرێت...
گۆڕێکی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان دەدۆزرێتەوە .. تەرمی (20) ژن و (33) منداڵ و پیری تێ...
بەڤیدیۆ؛ سیناریۆکانی دابەش بونی عێراق...
داعش هێرش دەکاتە سەر شاری حەسەکە...
عه‌بادی: جیاوازی له‌ نێوان کەوتنی رومادی و موسڵدا هه‌یه‌ ...
عەلی باپیر لە کۆنگرەی حیزبەکەیدا رەخنەی توند لە حکومەت دەگرێت...
(20) سه‌ركرده‌ی داعش لە ئەنبار کوژران...
پێشمەرگە شكست بە هێرشێكی داعش دەهێنێت...
هەرێم و بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵێکیان واژۆ کرد...
بیرلسكۆنی: میلان نافرۆشین...
باندێکی (10) کەسى دەستگیر دەکرێن...
شاندێکى گۆڕان بۆ پشتیوانی کورد دەچێتە باکور ...
''لە ساڵێکدا بیانیه‌كانی ناو داعش بەرێژەى (70%) زیادیان کردوە''...
یەک ملیۆن نەمام لە بەردەم مەترسیی وشکبوندان...
بریمه‌ر داوا دەکات چەک بە کورد بدرێت ...
حوسیەکان پارێزگارى سەنعایان کوشت ...
ئێران دەستگیرکردنى چه‌ند تۆڕێكی‌ سه‌ر به‌ داعش رادەگەیەنێت ...