فەلسەفەی گوناح

مەحمود عەبدوڵا


ئە و کۆمەڵگایەی بۆمبڕێژکرابێت بەگوناه، گۆمەڵگایەکی داخراوە، ئەم کۆمەڵگایە مرۆڤەکانی (گوناه)ن، مرۆڤەکان لەم کۆمەڵگایەدا، هەست دەکەن مرۆڤ هایەکی تاوانبارن دەبێ سزا بدرێن بۆ پاکبونەوەیان لە گوناهی (بون) گوناهێک کە بەویستی خۆیان نەبوە، لەم کۆمەڵگایەدا کە واعیزەکان گوناهەکان دیاری دەکەن دەرفەتی ژیانێکی مرۆڤانە سەختە، لەپێناو ژیانێکی مرۆڤانە دەبێ بەسەر لوغمەکانی گوناه دابڕۆیت، کە واعیزەکان دایان ناون بۆ هەمو ئەوانەی دەیان هەوێت وەک مرۆڤێکی خاوەن شئن و حورمەت بژین، بۆ هەمو ئەوانەی بیردەکەنەوە و گوناه لای واعیزەکان هەمو ئەو غەریزانەن کە موڵکی مرۆڤن، ئەگەر بڕیار بێت مرۆڤ ئازاد بێت، وەک مرۆڤ بژیت، نەک وەک فریشتە. بەڵام واعیزەکان مرۆڤ وەک ئەوەی هەیە قبوڵناکەن؛ بەڵکو وەک ئەوەی دەبێ هەبێت و وەک ئەوەی خۆیان دەیانهەوێت و بەرپرسیاری دەکەن لەهەر لادانێک لەو بازنەیەی خۆیان کێشاویانە.

ئێمە ئەگەرچی چێژ لە دورکەوتنەوە لە گوناه دەبینین، بەڵام خۆپارێزی لەو گوناهە ساختانە ژیانمان لێ ون دەکات. ئەم خۆپارێزییە لە گوناه کۆیلەمان دەکات، دەمان کات بەکۆیلەی- ژیان- ژیانێک کە تەنها مرۆڤی خاوەن ئیرادە دەتوانێت چێژی لێ ببینێت و بیناسێت، ژیانێک کە هەر هێندەی مردن پەی پێ دەبەین!

سوقرات دەڵێت: (ژیانێک کە تاقی نەکرابێتەوە ژیان نییە) ئەو ژیانەی کە پەرژین کراوە، واعیزەکان پاسەوانی دەکەن خاڵییە لە جوانی و داهێنان و ژیانێکە تاقی نەکراوەتەوە؛ بەڵکو لەنێوان ئێمە و ئەو ژیانەدا دنیایەک گوناه هەیە و بارگاوییە بە ترس. واعیزەکان دەڵێن: تۆ دەمریت بۆیە دەستبردن بۆ ئەم ژیانە ژیانێکی ترت نرخەکەیەتی، هەر ئەم تاقی نەکردنەوەیە کە مردن دەکات بە دێوەزمەیەک و هەمو رۆژێک لەسنورەکانی ژیان دورمان دەخاتەوە، ترس لە مەرگ ژیانمان لێ ون دەکات و سستمان دەکات رۆحی داهێنانمان تێدا دەکوژێت.

مرۆڤێک کە نەژیابێت لە مردن دەترسێت، هەر ئەم ترسەشە وادەکات کۆیلەی ژیان بێت، بەمانەوە بەبێ وەی رازی بێت، چونکە هێشتا ژیانی (فحص) نەکردوە و هێشتا پرسیاری باشترین ژیانی نەکردوە؟ ئەو مرۆڤە هەمیشە پرسیار لە مەرگ دەکات، چییە؟ چۆنە؟ کەی دێت؟ ئەو هێشتا ناپرسێت ژیان چییە؟ چۆن بژیم؟ بۆچی بژیم؟

مرۆڤێک کە بەسەر لوغمە کانی گوناهدا تێنە پەڕیبێت، دەترسێت دڵخۆش بێت، پێبکەنێت، گوێ لە مۆسیقا بگرێت ...هتد. چونکە دڵی، چاوی، گوێچکەی، گەدەی، مێشکی، ئەندامی زاوزێی، دەبێت بەگوێرەی بیرکردنەوەی واعیزەکان بەهرەمەند بن لە چێژەکان، چونکە دواجار هەر لادانێک نرخەکەی ئەو ژیانە ئایدیاڵەیە کە واعیزەکان مژدەیان پێ داوە.

کەواتە پێشکەوتنی ژیاری هەر نەتەوەیەک، بەندە لەسەر تێڕاوانین و چالاکی و ژیان دۆستی. فەلسەفەی ژیانی کۆمەڵایەتی کۆمەڵگا و تێگەیشتن لەژیان و ئاین بە عەقڵ نەک بەنەقڵ، دەبێتە هۆی دروستبونی کەلتوری ژیان دۆستی و داهێنان و رزگار بون لەچەق بەستن و توندوتیژی و هەژاری و...هتد. کۆمەڵگایەک کە ژیان (فحص) نەکات، ئاین لە بێژینگی عەقڵ نەدات بەگوێرەی خواستی واعیزەکان بژیت کۆمەڵگایەکی بێ جوڵە، بێ داهێنان و پێشکەوتن دەبێت و لەناو هەستکردن بەگوناه دا دەخنکێت و رۆشنایی ئازادی نابینێت.

22/04/2015 بینین: 1891
وتاره‌کانی تری نوسه‌ر
جەنگی ئاو...
ئەمەریکا ئەسپ ئەدات بە کورد!...
سەرۆک چۆن لادەدرێت؟...
ترس لە سیستەمی پەرلەمانی...
دیکتاتۆر و منداڵ...
دەسەڵات و ئازادی ...
عێراقی بەریتانیاو عێراقی ئەمەریکا...
عەشیرەت مەکتەبلەری...
هێز و عەقڵی کورد ...
کۆتایی ژیان...
یاوزی دز...
سایکۆلۆژیای لایک...
دەرونشیکاری فەیسبوک و لایک...
پۆست و کەمسەری و داهێنان...
وەزارەتی پەروەردە دەرونناسیت لێ دیارە ...
سەرۆکی حکومەت لەنێوان هیوا و زانستی ئابوریدا...
کۆبانێ و دابڕان لەمێژو...
دیموکراسی و ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی...
چارەسەر لە شوێنی نەخۆشیە...
داعش و گویلەن و قوڵایی ستراتیژی...
سەری بەرزمان بۆ پۆست نەوی ناکەین...
سبەی موچەی ئەم وەزارەتە دەدرێت!...
یەکێتی و پارت و گۆڕان...
ستەم یان سیستە می پەروەردە...
ڤاکسین دژی ئیفلیجی دەسەڵات...
شەنگال لەنێوان بێباکی و داکۆکی و ناکۆکیدا...
چین؛ هەڕەشیەکی مەزن بۆسەر دەوڵەتی کوردی...
شانازی و نەفرەت...
رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەنێوان زێڕی رەش و زێری سپیدا...
چێژی دەسەڵات و دەسەڵاتی چێژ...
ئینتیمای دەسەڵات و دەسەڵاتیما...
کەلتوری مەرگ...
پەرلەمان، موزایەدە و میوان هەڕەشە و دوکەڵی زمان...
ئاغای حکومەت و حکومەتی ئاغا...
دەسەڵاتی مەعریفە و مەعریفەی دەسەڵات...
لۆژیکی خێڵ، لۆژیکێکی بەسەرچو...
مامۆستا لەنێوان بەهەشت و جەهەنەم دا...
نوێترین هه‌واڵ...
(سبەى) خۆى نوێ دەکاتەوە ...
ئه‌مڕۆ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ و سه‌ركردایه‌تی‌ و ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵ هەڵدەبژێردرێن...
به‌رشه‌لۆنه‌ دوه‌م نازناوی ئه‌م وه‌رزه‌ی به‌ده‌ستهێنا...
داعش زیندانی تەدمور دەتەقێنێتەوە...
سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان: دەستور دەبێت سەقامگیری بەدیبهێنێت...
لیژنەی دەستور هەفتەی چوارجار كۆدەبێتەوە...
بان كی مۆن: 25 هەزار بیانی چونەتەناو گروپە تیرۆرستییەكانەوە...
یەپەگە ئۆپەراسیۆنی دابڕینی داعش لە تورکیا و بەستنەوەی جزیرە و کۆبانی پێکەوە جێبە...
بەڤیدیۆ؛ زەمینلەرزەیەک ژاپۆن دەهەژێنێت .. مەترسی تسۆنامییەکی دیکە دەکرێت...
گۆڕێکی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان دەدۆزرێتەوە .. تەرمی (20) ژن و (33) منداڵ و پیری تێ...
بەڤیدیۆ؛ سیناریۆکانی دابەش بونی عێراق...
داعش هێرش دەکاتە سەر شاری حەسەکە...
عه‌بادی: جیاوازی له‌ نێوان کەوتنی رومادی و موسڵدا هه‌یه‌ ...
عەلی باپیر لە کۆنگرەی حیزبەکەیدا رەخنەی توند لە حکومەت دەگرێت...
(20) سه‌ركرده‌ی داعش لە ئەنبار کوژران...
پێشمەرگە شكست بە هێرشێكی داعش دەهێنێت...
هەرێم و بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵێکیان واژۆ کرد...
بیرلسكۆنی: میلان نافرۆشین...
باندێکی (10) کەسى دەستگیر دەکرێن...
شاندێکى گۆڕان بۆ پشتیوانی کورد دەچێتە باکور ...
''لە ساڵێکدا بیانیه‌كانی ناو داعش بەرێژەى (70%) زیادیان کردوە''...
یەک ملیۆن نەمام لە بەردەم مەترسیی وشکبوندان...
بریمه‌ر داوا دەکات چەک بە کورد بدرێت ...
حوسیەکان پارێزگارى سەنعایان کوشت ...
ئێران دەستگیرکردنى چه‌ند تۆڕێكی‌ سه‌ر به‌ داعش رادەگەیەنێت ...