كامیان زۆر گرنگترن، قه‌ڵاكان یان كه‌سه‌كان؟

محه‌مه‌د سه‌فه‌ر

په‌ره‌سه‌ندنه‌كانی ئه‌م دواییه‌ی هه‌رێمی كوردستان، ئێمه‌ له‌به‌رده‌م پرسگه‌لێكی ناخوازراودا راوه‌ده‌وستێنێت، كه‌ هه‌ر یه‌كێك له‌ پرسه‌كان به‌ ئه‌ندازه‌ی خۆیان كاریگه‌ریان له‌ سه‌ر ئه‌زمونی سیاسی هه‌رێمه‌كه‌مان داناوه‌ به‌شێوه‌یه‌ك هه‌ر ده‌بێت له‌و روانگه‌یه‌وه‌ شیكاریی بۆ بكه‌ین، پرسه‌كانی ئه‌م هه‌رێمه‌ خۆی له‌ كێشه‌ی به‌ هه‌رێمبون و فیدراڵیه‌ت و كێشه‌ی سنوردا نابینێته‌وه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا به‌ دورن له‌ ململانێی سیاسی و شه‌ڕی پرۆژه‌ بۆ باشتركردنی سیسته‌می سیاسی و ئیداریی كه‌ له‌ نه‌بونیدا پاشه‌ڕۆژی هه‌رێمه‌كه‌ی له‌ به‌رده‌م چه‌ند رێگایه‌كی فره‌ ئاراسته‌دا به‌ره‌و قوڵبونه‌وه‌ و تۆخكردنه‌وه‌ی كێشه‌ و ئاڵۆزییه‌كان، داناوه‌.

پرسی بێده‌سه‌ڵاتی په‌رله‌مانی كوردستان، دیكتاتۆرییه‌تی تێپه‌ڕاندنی بڕیاره‌كانی ناو په‌رله‌مان به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگ، به‌ڕێوه‌بردنی كاره‌كانی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان به‌شێوه‌ی په‌نجا به‌ په‌نجا، نادیاریی و ناشه‌فافیی بودجه‌ی هه‌رێم و گرێبه‌سته‌ نه‌وتییه‌كان له‌گه‌ڵ كۆمپانیا بیانییه‌كاندا، هه‌ڵسوكه‌وتی به‌رپرسانی هه‌رێم له‌گه‌ڵ كێشه‌ و گرفته‌كانی حكومه‌تی هه‌رێم له‌گه‌ڵ حكومه‌تی ناوه‌نددا به‌شێوه‌ی شه‌خصی و دور له‌ نه‌ریتی دیبلۆماسی و ئه‌ته‌كێتی حكومه‌تداری.

كه‌واته‌ ده‌بێ بڵێین چی؟ ئه‌زمونێكمان هه‌یه‌ له‌بێ ئه‌زمونی یان دیموكراسییه‌ك به‌ پێناسه‌ی كوردیی؟ گه‌ر دیموكراسی به‌ پێناسه‌ی كوردیمان قه‌بوڵكرد، ئه‌ی ده‌بێ پێوه‌ر و تایبه‌تمه‌ندییه‌كانی چی بن؟ ئه‌ی شه‌رعییه‌تی له‌ چییه‌وه‌ وه‌رگرتوه‌؟ گه‌ل، حیزب یان چه‌ند كه‌سێك كه‌ هه‌ڵگری پێناسه‌ی شه‌رعییه‌تی شۆڕشگێڕین؟

با لێره‌وه‌ یه‌ك به‌ یه‌كی پرسیاره‌كان شیكار بكه‌ین تا بزانین ئه‌م شیكاركردنه‌ له‌ كوێوه‌ سه‌رمان ده‌رده‌هێنێت، گه‌ر كه‌ناڵه‌كانی میدیا و قسه‌ی سه‌ر زاره‌كی به‌رپرسه‌كان وه‌ربگرین ئه‌وا ده‌ڵێین هه‌رێمه‌كه‌مان خاوه‌نی یه‌ك په‌رله‌مان و سه‌رۆكایه‌تی حكومه‌ت و سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كوردستانه‌ و ته‌واو ده‌سه‌ڵاتیان هه‌یه‌، كه‌واته‌ تابلۆیه‌كی نه‌خشێنراومان له‌ به‌رده‌سته‌ كه‌ وێنه‌ی سێ قه‌ڵای مه‌زنی له‌سه‌ر كێشراوه‌، قه‌ڵایه‌ك بڕیاره‌كانی لێوه‌ ده‌رده‌چێت، یه‌كێكی دیكه‌یان جێبه‌جێیان ده‌كات، ئه‌ویتریان (سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم) ده‌وری دادوه‌ریی ده‌بینێت، له‌ یه‌كه‌میاندا قه‌ڵاكه‌ ده‌گۆڕرێت بۆ مه‌یدانی زۆرانبازیی، چ بڕیارێك هه‌بێت به‌ زۆرینه‌ تێده‌په‌ڕێنرێت و كه‌مینه‌ له‌به‌رده‌م لێشاوی زۆرینه‌دا چۆك داده‌دات، ئیدی خوله‌كانی په‌رله‌مان كاته‌كانی خۆی به‌ هێرشكردن و به‌رگریی له‌خۆكرن، ته‌واو ده‌كات، هه‌میشه‌ش زۆرینه‌ براوه‌ و كه‌مینه‌ش دۆڕاوه‌یه‌، به‌ڵام فه‌لسه‌فه‌ی سیاسی به‌شێوه‌یه‌كی تیۆریی و زانستی سیاسییش به‌شێوه‌یه‌كی پراكتیكیی زۆر ده‌مێكه‌ چه‌مكی (زۆرینه‌ و كه‌مینه‌)یان به‌ كوشتنی رۆحی دیموكراسی داناوه‌، گه‌ر هه‌رشتێك له‌م بونه‌دا له‌گه‌ڵ له‌دایكبونیدا فاكته‌ری له‌ناوبردنی خۆی له‌ هه‌ناویدا هه‌ڵگرتبێت، ئه‌وا چه‌مكی (زۆرینه‌) نه‌فه‌سی دیموكراسی ده‌بڕێت و زه‌نگی مردنی لێده‌دا. ده‌رئه‌نجامیش ئه‌وه‌یه‌ ئه‌زمونی دیموكراسی توشی په‌تایه‌كی كوشنده‌ بوه‌ته‌وه‌، پێویستی به‌ چاره‌سه‌ره‌.

له‌ قه‌ڵای دوه‌مدا (حكومه‌تی هه‌رێم)، دۆڕاوه‌كان له‌ مه‌یدانی زۆرانبازییه‌كه‌دا كراوه‌نه‌ته‌ ده‌ره‌وه‌، براوه‌كان ئاماده‌ییان هه‌یه‌، پله‌ی گه‌رمی ململانێكان دابه‌زیوه‌ بۆ خواری پله‌ی سفری سه‌دی، به‌پێچه‌وانه‌وه‌ كێرڤی بێمتمانه‌یی به‌رزترین پله‌ی تۆمار كردوه‌، هاوپه‌یمانی زۆرینه‌ی قه‌ڵای یه‌كه‌م لێره‌دا گۆڕانی به‌سه‌ردا دێت، پاره‌كان، ده‌سه‌ڵاته‌كان، سنوره‌كان، هه‌مویان به‌سه‌ردا دو دا دابه‌شده‌كرێن.

بینای سه‌رۆكایه‌تی حكومه‌ت، نابێته‌ قه‌ڵای جێبه‌جێكردنی بڕیاره‌كان، به‌ڵكو ده‌بێته‌ دادگایه‌كی دادپه‌روه‌ر بۆ دابه‌شكردنی سه‌روه‌ت و سامانی گشتی له‌نێوان هه‌ردو حیزبی ده‌سه‌ڵاتداردا. ئیدی نه‌ فیكری سیاسی و نه‌ زانستی سیاسی ناتوانن له‌ تاقیگه‌كانی خۆیاندا وه‌ها نه‌خۆشییه‌ك شیكاربكه‌ن. كه‌وابو چۆن چاره‌سه‌ر ئه‌دۆزرێته‌وه‌؟

قه‌ڵای سێیه‌م: شوێنێكی ئیجگار سارد و سڕه،‌ چونكه‌ خاڵییه‌ له‌ كێشمه‌كێش و مشتومڕی سیاسیی، لێره‌دا دۆڕراو و براوه‌كانیش له‌مه‌یدانه‌كه‌دا نین، تاقه‌ كه‌سێك بینای سه‌رۆكایه‌تییه‌، بینای حكومه‌ته‌، بینای په‌رله‌مانه‌، واته‌ خۆی به‌ته‌نها وێنای هه‌مو قه‌ڵاكان ده‌كات، هه‌ر خۆی به‌ته‌نها به‌ خاوه‌نی هه‌مو قه‌ڵاكان ده‌زانێت كه‌چی ناشزانێ چۆن قه‌ڵا به‌ڕێوه‌ ده‌برێت؟ حه‌زی له‌ زۆریی ژماره‌كانه‌، ژماره‌ی ده‌سه‌ڵاته‌كان، شاره‌كان، داموده‌زگاكان، به‌ڵام زۆریی ژماره‌ی حیزبه‌كان، بونی دو كه‌س له‌ بینای سه‌رۆكایه‌تی، ناڕه‌حه‌تی ده‌كات.

كه‌واته‌ له‌ كوردستاندا به‌پێی شوێن و كات پێوه‌ره‌كان ده‌گۆرڕێت، له‌هه‌ندێ كات و شوێندا كه‌سه‌كان، له‌ هه‌ندێكی تردا حیزب، پێوه‌ری یه‌كه‌م و ئه‌به‌دییه‌، هه‌ندێجاری تر هه‌مو شته‌كان ده‌گۆڕڕێن، نه‌ كات، نه‌ شوێن، نه‌ قه‌ڵا، هیچ نین، به‌ڵكو كه‌سه‌كان شتن، چونكه‌ له‌ فیكری سیاسی هه‌رێمی كوردستاندا كه‌سه‌كان گرنگترن.


08/12/2011 بینین: 2103
وتاره‌کانی تری نوسه‌ر
بارودۆخی ناوچه‌كه‌ له‌كوێوه‌ به‌ره‌و كوێ؟...
توركیا؛ له‌ئومێده‌وه‌ بۆ خه‌ون!...
چه‌مكه‌ به‌هاداره‌كان...
سیاسه‌تی خۆهه‌ڵكێشان و ئه‌نجامه‌كه‌ی، له‌ مه‌یدانی سیاسه‌تی ناوچه‌كه‌ و عێراقدا ...
هاوكێشه‌ دژه‌كان له‌ ئه‌زمونی سیاسی ناوچه‌كه‌دا (چه‌ند وڵاتێك به‌ نمونه‌)...
ئاڵۆزییه‌كانی عێراق (شه‌ڕه‌ له‌ دژی مالكی یان شه‌ڕی مالكییه‌ دژی هه‌موان؟)...
چه‌ند دێڕێك له‌باره‌ی پرسی خۆكاندیدكردنه‌وه‌ی بارزانی...
حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان هه‌ڵگری چی پێناسه‌یه‌كه‌؟...
حكومه‌تی هه‌رێم... حكومه‌تێك به‌بێ ئاسایشه‌كان...
كۆمیدیای سیسته‌می سیاسی له‌ هه‌رێمی كوردستاندا...
توركیا له‌ ساته‌كانی فۆبیابوندا...
په‌یوه‌ندی نێوان هه‌رێم و به‌غدا، په‌یوه‌ندییه‌كی ئاڵۆزه ...
ئێران؛ لە دوڕیاندا!...
لێدوانه‌كه‌ی ئه‌ردوگان!...
ئه‌فسانه‌ی ده‌سته‌واژه‌كان له‌غیابی حه‌قیقه‌تدا...
كۆمسیۆن؛ به‌كارهێنانی وه‌ك ئامرازێكی گه‌وجاندن...
ترسی توركیا و ئه‌ركی په‌كه‌كه‌...
عه‌زه‌ڵاتی زۆرینه‌...
بارزانی له‌ مه‌یدانه‌كه‌دا به‌ته‌نها به‌جێهێڵرا...
مالیکی دیکتاکتۆره‌!...
سوریا له‌ به‌رده‌م ئه‌گه‌ره‌كاندا...
لێگه‌ڕێن با ئاشتییانه‌ بژین...
پێگه‌ی كورد له‌ هاوكێشه‌ی سیاسی سوریادا...
گۆڕانکاری له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا...
كۆبونه‌وه‌ی كۆمكاری عه‌ره‌بی...
بۆچی ناتۆ، نه‌یتوانی راسته‌وخۆ له‌ سوریادا ده‌ستوه‌ردان بكات؟...
ئاسایشی ئیسرائیل...
ئێران؛ گه‌شتێكی بێ ئاكام له‌ خه‌یاڵه‌وه‌ به‌ره‌و حه‌قیقه‌ت...
نێچیرڤان بارزانی؛ داوای لێبوردنی نه‌كرد...
رۆڵی ئه‌مه‌ریكا له‌ كه‌نداوی عه‌ره‌بییدا...
سوریا پرسێكی ئاڵۆز له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا ...
پارتی داڕێژه‌ری سیناریۆكان...
یه‌مه‌ن، هه‌نگاو ده‌نێت به‌ره‌و ئازادی...
دیوه‌ ناشرینه‌كه‌ی سیاسه‌ت، تابلۆكه‌ی سوریا خوێناوی نیشان ده‌دات...
كوده‌تایه‌كی نه‌رم و سپی ...
گۆڕانكارییه‌ داسه‌پێنراوه‌كان...
گه‌مه‌یه‌كی نیمچه‌ مه‌ترسیدار...
نوێترین هه‌واڵ...
(سبەى) خۆى نوێ دەکاتەوە ...
ئه‌مڕۆ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ و سه‌ركردایه‌تی‌ و ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵ هەڵدەبژێردرێن...
به‌رشه‌لۆنه‌ دوه‌م نازناوی ئه‌م وه‌رزه‌ی به‌ده‌ستهێنا...
داعش زیندانی تەدمور دەتەقێنێتەوە...
سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان: دەستور دەبێت سەقامگیری بەدیبهێنێت...
لیژنەی دەستور هەفتەی چوارجار كۆدەبێتەوە...
بان كی مۆن: 25 هەزار بیانی چونەتەناو گروپە تیرۆرستییەكانەوە...
یەپەگە ئۆپەراسیۆنی دابڕینی داعش لە تورکیا و بەستنەوەی جزیرە و کۆبانی پێکەوە جێبە...
بەڤیدیۆ؛ زەمینلەرزەیەک ژاپۆن دەهەژێنێت .. مەترسی تسۆنامییەکی دیکە دەکرێت...
گۆڕێکی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان دەدۆزرێتەوە .. تەرمی (20) ژن و (33) منداڵ و پیری تێ...
بەڤیدیۆ؛ سیناریۆکانی دابەش بونی عێراق...
داعش هێرش دەکاتە سەر شاری حەسەکە...
عه‌بادی: جیاوازی له‌ نێوان کەوتنی رومادی و موسڵدا هه‌یه‌ ...
عەلی باپیر لە کۆنگرەی حیزبەکەیدا رەخنەی توند لە حکومەت دەگرێت...
(20) سه‌ركرده‌ی داعش لە ئەنبار کوژران...
پێشمەرگە شكست بە هێرشێكی داعش دەهێنێت...
هەرێم و بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵێکیان واژۆ کرد...
بیرلسكۆنی: میلان نافرۆشین...
باندێکی (10) کەسى دەستگیر دەکرێن...
شاندێکى گۆڕان بۆ پشتیوانی کورد دەچێتە باکور ...
''لە ساڵێکدا بیانیه‌كانی ناو داعش بەرێژەى (70%) زیادیان کردوە''...
یەک ملیۆن نەمام لە بەردەم مەترسیی وشکبوندان...
بریمه‌ر داوا دەکات چەک بە کورد بدرێت ...
حوسیەکان پارێزگارى سەنعایان کوشت ...
ئێران دەستگیرکردنى چه‌ند تۆڕێكی‌ سه‌ر به‌ داعش رادەگەیەنێت ...