سوریا له‌ به‌رده‌م ئه‌گه‌ره‌كاندا

محه‌مه‌د سه‌فه‌ر


ئاسان نه‌بو بۆ رژێمێكی دڕنده‌ی وه‌كو سوریا تا ئێستا خۆی رابگرێت له‌ به‌رده‌م توڕه‌یی جه‌ماوه‌ر دا، ئه‌گه‌ر كه‌له‌ڕه‌قیی (به‌شار ئه‌سه‌د) و دڕه‌نده‌یی رژێمه‌كه‌ی و هاوكاریی و پاڵپشتییه‌كانی وڵاتانی دیكه‌ نه‌بوایه‌، ئه‌و هۆكارانه‌ی كه‌ ئاماژه‌م بۆ كردن، ته‌واوی پێشبینییه‌كانی له‌باره‌ی روخانی رژێمه‌كه‌ی ئه‌سه‌ده‌وه‌. پێچه‌وانه‌ كرده‌وه‌.

به‌پێچه‌وانه‌ی خواستی گه‌لانی سوریاوه‌، هۆكاره‌كان توانیان ته‌مه‌نی ده‌سه‌ڵاته‌كه‌ی ئه‌سه‌د درێژ بكه‌نه‌وه‌ و هیچ نه‌بێ هه‌لێكی دیكه‌ ببه‌خشنه‌ ئه‌سه‌د له‌پێناو راگرتنی بۆمبارانكردنی خه‌ڵكی مه‌ده‌نی و ده‌ستدانه‌ چاكسازیی سیاسی و به‌شداری پێكردنی به‌ره‌ی به‌رهه‌ڵستكار(ئۆپۆزسیۆن) له‌ پۆسته‌ حكومی و ده‌وڵه‌تییه‌كانی سوریادا، سه‌باره‌ت به‌ ده‌سه‌ڵاته‌كه‌ی ئه‌سه‌د ئه‌مه‌ وه‌كو هه‌لێكی زێرین سه‌یركرا و چاكه‌كه‌شی بۆ وڵاتانی روسیا و چین گه‌ڕایه‌وه‌، به‌ڵام به‌ره‌ی به‌رهه‌ڵستكار به‌ نائومیدییه‌وه‌ له‌ چاوه‌ڕوانی ته‌واوبونی كاته‌كه‌دایه‌ كه‌ بۆ ده‌سه‌ڵاته‌كه‌ی ئه‌سه‌د دیاریكراوه‌.

هه‌ وه‌ك چۆن ده‌ستپێشخه‌رییه‌كه‌ كه‌ به‌ ده‌ستپێشخه‌رییه‌كه‌ی (ئه‌نان) ناسراوه‌ هه‌لێك بو بۆ حكومه‌ته‌كه‌ی سوریا، به‌ هه‌مان شێوه‌ قه‌سابخانه‌كه‌ی (حه‌وله‌) هه‌لێك بو بۆ له‌باربردنی هه‌له‌كه‌ی پێشو و هه‌لێكی دیكه‌ی دایه‌ ده‌ست وڵاتانی رۆژئاوا، بۆ به‌ره‌ی به‌رهه‌ڵستكاریش كاتێكی گونجاوه‌ ئه‌گه‌ر بیه‌وێت یه‌كده‌نگی و یه‌كریزیی ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ و ئه‌نجومه‌نی سه‌ربازانی ئازد یه‌كبخات.

ئێستا كاتی ئه‌وه‌یه‌ وڵاتانی رۆژئاوا ده‌ست بده‌نه‌ جموجوڵێكی تازه‌ بۆ له‌كارخستن و روخاندنی رژێمه‌كه‌ی (ئه‌سه‌د)، هه‌رچه‌ند كارێكی وه‌ها ئاسان نییه،‌ به‌ڵام هێنده‌ش به‌ گرانی له‌سه‌ر وڵاتانی رۆژئاوا ناكه‌وێت گه‌ر ئه‌مجاره‌ نییه‌تی كۆتایی لێبهێنێت.ئه‌گه‌ر چی ئه‌گه‌ره‌كان زۆر و جۆرا و جۆرن، هه‌ندێكیان پێویستی به‌ كۆبونه‌وه‌ی وڵاتانی ناو ئه‌جومه‌نی ئاسایش هه‌یه‌ و هه‌ندێكی دیكه‌شیان ده‌توانرێت له‌ ده‌ره‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نه‌كه‌وه‌.بڕیاری له‌سه‌ر بدرێت:

ئه‌گه‌ری یه‌كه‌م: له‌م ئه‌گه‌ره‌دا باس له‌ چاره‌سه‌ری كێشه‌ی سوریا ده‌كرێت له‌ سه‌ر شێوه‌ی وڵاتی (یه‌مه‌ن)، به‌ڵام ئه‌مه‌ ته‌نها قسه‌ی هه‌ندێ له‌ رۆژنامه‌ جیهانیه‌كانه‌ و تێڕوانینی هه‌ندێ له‌ چاودێرانی سیاسییشه‌. هیچ كام له‌ وڵاتانی رۆژئاوا و وڵاتانی كه‌نداویش به‌م ئه‌گه‌ره‌ رازی نین و خۆیان له‌ وه‌ها چاره‌سه‌رێك به‌ دور ده‌گرن، هه‌روه‌ها سوریا و هاوپه‌یمانه‌كانیشی ئه‌م ئه‌گه‌ره‌ ره‌تده‌كه‌نه‌وه‌، چونكه‌ مه‌رجی سه‌ره‌كیان مانه‌وه‌ی (به‌شار ئه‌سه‌د)ه‌ له‌ ده‌سه‌ڵاتدا.

ئه‌گه‌ری دوه‌م:دانانی میكانیزمێكه‌ له‌ناو ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نێوده‌وڵه‌تیدا به‌پێی به‌ندی حه‌وته‌م له‌ په‌یمانی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كان، به‌ پێی ئه‌م بڕیاره‌ وڵاتانی ئه‌ندام له‌ ناو ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ ده‌ست كراوه‌ ده‌كات بۆ یه‌كلاییكردنه‌وه‌ كێشه‌ی سوریا، به‌ به‌كارهێنامی هێزیشه‌وه‌، ئه‌گه‌ر چی تائێستا ئه‌مه‌ گونجاوترین و به‌هێزترین ئه‌گه‌ره‌ كه‌ باسی لێوه‌ ده‌كرێت، به‌ڵام قورسترین رێگایه‌ بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی سوریا، چونكه‌ له‌ناو ئه‌نجومه‌نی ئاسایشدا روبه‌ڕوی (ڤیتۆ)ی روسیا و چین ده‌بێته‌وه‌ و هه‌وڵه‌كه‌ له‌بار ده‌بات.

ئه‌گه‌ری سێیه‌م: پاڵپشتی وڵاتانی رۆژئاوایه‌ به‌ پاره‌ و چه‌ك و ته‌قه‌مه‌نی بۆ سه‌ربازانی ئازاد بۆئه‌وه‌ی له‌ دژی هێزه‌ نیزامییه‌كانی وڵاتی سوریا بجه‌نگن تا ئه‌وكاته‌ی به‌ یه‌كجاریی حكومه‌ته‌كه‌ی (به‌شار) ده‌روخێنن، به‌ هه‌مان شێوه‌ ئه‌م ئه‌گه‌ره‌ دورترین رێگایه‌ بۆ چاره‌سه‌ركردن و سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش زیانی گه‌وره‌ی گیانیی و ماڵیشی به‌ دواوه‌ ده‌بێت، سه‌رزه‌مینی سوریاش ده‌بێته‌ ئه‌فغانستانێكی دیكه‌ بۆ پاككردنه‌وه‌ی حیساباتی نێوه‌ده‌وڵه‌تیی (تصفیه‌ حسایات).

خۆ ناكرێت كۆمه‌ڵی نێوده‌وڵه‌تی له‌به‌رامبه‌ر كاره‌ دڕنده‌ییه‌كانی رژیمی سوریادا ده‌سته‌وه‌ستان بوه‌ستێت و رۆڵی ته‌ماشاكار ببینێت، چونكه‌ بمانه‌وێت و نه‌مانه‌وێت وڵاتانی رۆژئاوا گه‌رچی وێڵن به‌ دوای قازانجی ئابوریدا، به‌ڵام ئه‌بێ ئه‌وه‌ش له‌ به‌رچاو بگرین كه‌ ئه‌وان له‌ ئێستادا له‌ به‌رامبه‌ر كاره‌ ترسناكه‌كانی سوریادا له‌ دژی هاوڵاتیانی خۆی، خاوه‌نی پابه‌ندبونی ئه‌خلاقیین و هه‌ر یه‌ك له‌ ئۆپۆزسیۆنی سوریا و وڵاتانی كه‌نداویش په‌نایان بۆ وڵاتانی رۆژئاوا بردوه‌.

ئه‌گه‌ری یه‌كه‌م و دوه‌م سه‌باره‌ت به‌ هه‌مو لایه‌ك (ئۆپۆزسیۆن و هاوپه‌یمانه‌كانی + سوریا و هاوپه‌یمانه‌كانی) ناپه‌سه‌ندترین رێگای چاره‌سه‌كردنه‌ و له‌و بڕوایه‌دا نیم په‌نایان بۆ ببرێت، چونكه‌ گفتوگۆکان له‌باره‌یانه‌وه‌ به‌ ئه‌نجام ناگات و مه‌ودای جیاوازییه‌كانی نێوانیان زۆر دوره‌.

له‌ ئه‌گه‌ری یه‌كه‌م و دوه‌م گونجاوتر بۆ رۆژئاوا ئه‌گه‌ری سێیه‌مه،‌ به‌ڵام وه‌ها پێشبینیده‌كرێت وڵاتانی ناوبراو خۆیان له‌م ئه‌گه‌ره‌ش ببوێرن به‌حوكمی زۆری تێچونی ئابوریی و زۆری زیانی گیانی و ماڵی، كاتێكی زۆریش ده‌خایه‌نێت بۆ یه‌كلایی كردنه‌وه‌ی دۆخی سوریا، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا رۆژئاوا له‌ ستراتیژییه‌تی سه‌ربازییدا پشت به‌وه‌ ده‌به‌ستێت له‌ماوه‌یه‌كی كه‌مدا و به‌ تێچونێكی كه‌مه‌وه‌ر كۆتایی به‌شه‌ڕه‌كه‌ بهێنێت.

خاڵێكی دیكه‌ كه‌ لێره‌دا ده‌توانین وه‌كو ئه‌گه‌ری چواره‌م بیخه‌ینه‌ پێشچاو، یه‌كلاییكردنه‌وه‌ی كێشه‌ی سوریایه‌ به‌ رێگاچاره‌ی (یوگسلافیا 1999 ) و (عێراق 2003 )، چونكه‌ هه‌م تێچونی ئابوری و گیانی له‌ لایه‌ك و هه‌م له‌ روی كاتێشه‌وه‌ كه‌م ده‌خایه‌نێت.
02/06/2012 بینین: 1551
وتاره‌کانی تری نوسه‌ر
بارودۆخی ناوچه‌كه‌ له‌كوێوه‌ به‌ره‌و كوێ؟...
توركیا؛ له‌ئومێده‌وه‌ بۆ خه‌ون!...
چه‌مكه‌ به‌هاداره‌كان...
سیاسه‌تی خۆهه‌ڵكێشان و ئه‌نجامه‌كه‌ی، له‌ مه‌یدانی سیاسه‌تی ناوچه‌كه‌ و عێراقدا ...
هاوكێشه‌ دژه‌كان له‌ ئه‌زمونی سیاسی ناوچه‌كه‌دا (چه‌ند وڵاتێك به‌ نمونه‌)...
ئاڵۆزییه‌كانی عێراق (شه‌ڕه‌ له‌ دژی مالكی یان شه‌ڕی مالكییه‌ دژی هه‌موان؟)...
چه‌ند دێڕێك له‌باره‌ی پرسی خۆكاندیدكردنه‌وه‌ی بارزانی...
حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان هه‌ڵگری چی پێناسه‌یه‌كه‌؟...
حكومه‌تی هه‌رێم... حكومه‌تێك به‌بێ ئاسایشه‌كان...
كۆمیدیای سیسته‌می سیاسی له‌ هه‌رێمی كوردستاندا...
توركیا له‌ ساته‌كانی فۆبیابوندا...
په‌یوه‌ندی نێوان هه‌رێم و به‌غدا، په‌یوه‌ندییه‌كی ئاڵۆزه ...
ئێران؛ لە دوڕیاندا!...
لێدوانه‌كه‌ی ئه‌ردوگان!...
ئه‌فسانه‌ی ده‌سته‌واژه‌كان له‌غیابی حه‌قیقه‌تدا...
كۆمسیۆن؛ به‌كارهێنانی وه‌ك ئامرازێكی گه‌وجاندن...
ترسی توركیا و ئه‌ركی په‌كه‌كه‌...
عه‌زه‌ڵاتی زۆرینه‌...
بارزانی له‌ مه‌یدانه‌كه‌دا به‌ته‌نها به‌جێهێڵرا...
مالیکی دیکتاکتۆره‌!...
لێگه‌ڕێن با ئاشتییانه‌ بژین...
پێگه‌ی كورد له‌ هاوكێشه‌ی سیاسی سوریادا...
گۆڕانکاری له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا...
كۆبونه‌وه‌ی كۆمكاری عه‌ره‌بی...
بۆچی ناتۆ، نه‌یتوانی راسته‌وخۆ له‌ سوریادا ده‌ستوه‌ردان بكات؟...
ئاسایشی ئیسرائیل...
ئێران؛ گه‌شتێكی بێ ئاكام له‌ خه‌یاڵه‌وه‌ به‌ره‌و حه‌قیقه‌ت...
نێچیرڤان بارزانی؛ داوای لێبوردنی نه‌كرد...
رۆڵی ئه‌مه‌ریكا له‌ كه‌نداوی عه‌ره‌بییدا...
سوریا پرسێكی ئاڵۆز له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا ...
پارتی داڕێژه‌ری سیناریۆكان...
كامیان زۆر گرنگترن، قه‌ڵاكان یان كه‌سه‌كان؟...
یه‌مه‌ن، هه‌نگاو ده‌نێت به‌ره‌و ئازادی...
دیوه‌ ناشرینه‌كه‌ی سیاسه‌ت، تابلۆكه‌ی سوریا خوێناوی نیشان ده‌دات...
كوده‌تایه‌كی نه‌رم و سپی ...
گۆڕانكارییه‌ داسه‌پێنراوه‌كان...
گه‌مه‌یه‌كی نیمچه‌ مه‌ترسیدار...
نوێترین هه‌واڵ...
(سبەى) خۆى نوێ دەکاتەوە ...
ئه‌مڕۆ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ و سه‌ركردایه‌تی‌ و ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵ هەڵدەبژێردرێن...
به‌رشه‌لۆنه‌ دوه‌م نازناوی ئه‌م وه‌رزه‌ی به‌ده‌ستهێنا...
داعش زیندانی تەدمور دەتەقێنێتەوە...
سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان: دەستور دەبێت سەقامگیری بەدیبهێنێت...
لیژنەی دەستور هەفتەی چوارجار كۆدەبێتەوە...
بان كی مۆن: 25 هەزار بیانی چونەتەناو گروپە تیرۆرستییەكانەوە...
یەپەگە ئۆپەراسیۆنی دابڕینی داعش لە تورکیا و بەستنەوەی جزیرە و کۆبانی پێکەوە جێبە...
بەڤیدیۆ؛ زەمینلەرزەیەک ژاپۆن دەهەژێنێت .. مەترسی تسۆنامییەکی دیکە دەکرێت...
گۆڕێکی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان دەدۆزرێتەوە .. تەرمی (20) ژن و (33) منداڵ و پیری تێ...
بەڤیدیۆ؛ سیناریۆکانی دابەش بونی عێراق...
داعش هێرش دەکاتە سەر شاری حەسەکە...
عه‌بادی: جیاوازی له‌ نێوان کەوتنی رومادی و موسڵدا هه‌یه‌ ...
عەلی باپیر لە کۆنگرەی حیزبەکەیدا رەخنەی توند لە حکومەت دەگرێت...
(20) سه‌ركرده‌ی داعش لە ئەنبار کوژران...
پێشمەرگە شكست بە هێرشێكی داعش دەهێنێت...
هەرێم و بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵێکیان واژۆ کرد...
بیرلسكۆنی: میلان نافرۆشین...
باندێکی (10) کەسى دەستگیر دەکرێن...
شاندێکى گۆڕان بۆ پشتیوانی کورد دەچێتە باکور ...
''لە ساڵێکدا بیانیه‌كانی ناو داعش بەرێژەى (70%) زیادیان کردوە''...
یەک ملیۆن نەمام لە بەردەم مەترسیی وشکبوندان...
بریمه‌ر داوا دەکات چەک بە کورد بدرێت ...
حوسیەکان پارێزگارى سەنعایان کوشت ...
ئێران دەستگیرکردنى چه‌ند تۆڕێكی‌ سه‌ر به‌ داعش رادەگەیەنێت ...