گه‌شه‌ی که‌سایه‌تی و گۆڕان له‌که‌سایه‌تی ئینسانه‌کان

ئاسۆ حامدی

 

که‌سایه‌تی دروست بون پرۆسه‌یه‌کی ئاڵۆزه‌و ته‌نانه‌ت ئه‌وه‌نده‌ئاسان نیه‌پێناسه‌یه‌کی تایبه‌تی بۆ بکه‌یت، که‌سایه‌تی مه‌سه‌له‌یه‌کی ئاڵوگۆڕه‌و له‌کۆمه‌ڵگایه‌ک بۆ کۆمه‌ڵگایه‌ک و له‌نێو چین و توێژه‌جیاجیاکانیشدا مانای تایبه‌تی خۆیان هه‌یه‌. ده‌کرێ بڵێن هه‌ر ناوه‌ندێک که‌سایه‌تیه‌کی نمونه‌یی یان شایسته‌به‌خۆی داوا ده‌کات یان هه‌یه‌، جا چ که‌سایه‌تیه‌که‌سروشتی بێت یان بینینی رۆڵ بێت، چونکه‌ئه‌م دو سیفاته‌له‌که‌سایه‌تی خۆیان دوباره‌ده‌که‌نه‌وه‌و له‌هه‌مو ده‌وران و ساتێک و کار و پیشه‌و کاتی تایبه‌تی و ناوه‌نده‌جئاجیاکاندا له‌که‌سایه‌تی خۆیان نیشان ده‌ده‌ن.

با له‌سه‌ره‌تاوه‌ باس له‌ سه‌رچاوه‌کانی که‌سایه‌تی بکه‌ین و ئه‌و سه‌رچاوانه‌ی که‌لێوه‌یه‌وه‌هه‌ڵده‌قوڵێ  که له‌ په‌یوه‌ندیه‌کاندا بریتین له‌مانه:

1. DNA
ئه‌مه‌یانی چۆنیه‌تی دروستبون و ناوه‌ڕۆکی کرۆمۆسۆمه‌کانی خودی له‌شی ئه‌و که‌سه‌، که‌ئه‌مانه‌که‌مه‌سه‌له‌یه‌کی بایه‌لۆژی دیاریکراون و جێگیرن و ناسینه‌وه‌ی تایبه‌تی خۆیان هه‌یه‌.

2. ده‌وروبه‌ر (کۆمه‌ڵگا)؛
رۆڵی کۆمه‌ڵگا و ژینگه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی مرۆڤه‌کان گرنگی زۆریان هه‌یه‌، مرۆڤ نه‌وه‌ی ده‌وروبه‌ری خۆیه‌تی هه‌روه‌کو له‌مێژه‌وتویانه‌.

3. چۆنیه‌تی په‌روه‌رده‌کردن له‌ماڵه‌وه‌:
هه‌مو که‌سایه‌تیه‌ک له‌ناوه‌ندێکدا په‌روه‌رده‌بوه‌و ده‌بێ ئه‌م ناوه‌نده‌چ خێزان بێت یان له‌ناوه‌ندێکی تردا گه‌وره‌بوبێت ئه‌وه‌چه‌ند پرنسیپێکی ئه‌م ناوه‌نده‌هه‌ڵده‌گرێت و له‌گه‌ڵیدا ده‌بێته‌مه‌سه‌له‌یه‌کی مه‌لموس و ماددی و کاریگه‌ری سه‌ره‌کیان له‌سه‌ر که‌سایه‌تی ئه‌و مرۆڤه‌ده‌بێت.

4. ئاستی خوێندن و هۆشیاری مرۆڤه‌کان؛
ئاستی هۆشیاری و ئاستی خوێندن دو مه‌سه‌له‌ی جیایان، به‌ڵام خوێندن و ده‌ست راگه‌یشتن به‌سه‌رچاوه‌کانی ئاستی هۆشیاری مه‌سه‌له‌یه‌کی گرنگن بۆ گه‌شه‌ی که‌سایه‌تی له‌نێو کۆمه‌ڵگا.

5. ئه‌زمون؛
ئه‌زمون مرۆڤ دروست ده‌کات و رای دێنێ نه‌رم  و نیان بێت و له‌گه‌ڵ زۆر شه‌پۆڵی ژیان هه‌ڵبکات، خۆشی و ناخۆشی ژیان له‌ئه‌زمونه‌کانی دایه‌ و که‌سه‌به‌ئه‌زمونه‌کان زیاتر ده‌توانن له‌گه‌ڵ گرفت و خۆشی و ناخۆشیه‌کانی کۆمه‌ڵگا هه‌ڵبکه‌ن.

6. توانایی فکری و زانیاریه‌کانی
توانایی فکری و ئاستی بیرکردنه‌وه‌گرنگیه‌کی زۆری له‌سه‌ر مرۆڤدا هه‌یه‌، که‌سایه‌تیه‌به‌تواناکان ده‌توانن زۆر زو بیریان به‌مه‌سه‌له‌یه‌ک دابێت له‌که‌سانی تر که‌ئه‌م توانای فکری و زانیاریه‌یان نیه‌.

7. رێسایه‌کان و خوڕه‌و‌شتی  نێو کۆمه‌ڵگا:
هه‌مو کۆمه‌ڵگایه‌ک چه‌ند بنه‌مایه‌کی بنه‌ڕه‌تی هه‌یه‌له‌باره‌ی رێسا و خوڕه‌وشتی کۆمه‌ڵایه‌تی و ئایینی و فه‌رهه‌نگی ئه‌مانه‌ده‌کرێ له‌هه‌مو چه‌شنێک بن و ته‌نانه‌ت چۆنیه‌تی په‌یوه‌ندیه‌بێ ده‌نگه‌کانیش ده‌گرێته‌وه.

هه‌مو ئه‌مانه‌کاریگه‌ری یان له‌سه‌ر که‌سایه‌تی مرۆڤ به‌پله‌ی جیاجیا هه‌یه‌، ته‌نها مه‌سه‌له‌ی دی ئێن ئا نه‌بێت که‌ناکرێ کاریگه‌ری ئاوای له‌سه‌ر بکرێت، چونکه‌له‌خودی مرۆڤه‌کان دا هه‌یه‌، به‌نمونه‌به‌هره‌خۆی له‌خۆیدا یه‌کێ له‌م مه‌سه‌لانه‌یه‌که‌ئیتر ئه‌گه‌ر له‌مرۆڤ دا نه‌بێ ناکرێ دروست بکرێت، ئه‌گه‌ر تۆزێ هه‌بێ ده‌کرێ گه‌شه‌ی پێبدرێ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر نه‌بو ئیتر هه‌رچی بۆ بکه‌یت ئه‌وا هه‌ر سودی نیه‌.

ئه‌مه‌له‌مۆزیک و ته‌نانه‌ت له‌ئه‌کته‌ره‌کانی شانۆش هه‌روایه‌، ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی توانای کۆمیدیای نه‌بێ ناتوانێ مرۆڤ به‌پێکه‌نین بهێنێ هه‌زار جار رۆلی کۆمیدی هه‌بێ، ئه‌مه‌بۆ رابه‌ریش هه‌روایه‌ هه‌ندێ مرۆڤ توانای رابه‌ریان نیه‌، هه‌رچه‌نده‌به‌ناو رابه‌رن، به‌ڵام ئه‌و توانایه‌یان نیه‌ و هه‌ر شکست دێنن، هه‌زار جار له‌و مه‌قعیه‌تدابن ئه‌وا هه‌ر شکست دێنن.

به‌ڵام له‌گه‌ڵ هه‌مو ئه‌مانه‌دا پێویست و رێککه‌وت رۆڵی سه‌ره‌کی ده‌بینن له‌ژیانی مرۆڤه‌کاندا له‌هه‌مو ئه‌مانه‌ش گرنگتر قۆزتنه‌وه‌ی رێککه‌وته‌کان و له‌کاتی مناسبدا که‌سایه‌تیه‌کان ده‌ست بۆ کاره‌کانیان ببن.

کات له‌ده‌ست نه‌دان هونه‌ره‌ته‌نها رابه‌ره‌به‌تواناکان له‌ده‌ستی ناده‌ن و هه‌مو هه‌سته‌کانیان له‌گه‌ڵ واقعی مه‌وجود ده‌خه‌نه‌گر و هه‌ر بۆیه‌ش له‌م نێوه‌دا مێژو ده‌نوسنه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌مانه‌که‌مایه‌تیه‌کی که‌من له‌هه‌مو جیهاندا، له‌م نێوه‌دا به‌داخه‌وه‌میلله‌تی کورد زۆرجار وتومه هه‌تا ئێستا هه‌ر وه‌جاغ کوێره‌.

وا له‌خواره‌وه‌بۆ زیاتر رۆشه‌ن بونه‌وه‌ی مه‌سه‌له‌ی که‌سایه‌تی ئه‌وا مۆدێلێک باس ده‌که‌ین که‌به‌مۆدێلی 6 کلێڤه‌ر ده‌ناسرێته‌وه‌.

مۆدێلی کلیڤه‌ر 6
Klaver 6 model

ئه‌م مۆدێله‌بۆ رێکخراو بون و ئه‌نالیزه‌ی ریَکخراودا به‌کاردێت، که‌سایه‌تی له‌م مۆدێله‌دا سێنتراله‌و مه‌سه‌له‌کانی تریش که‌شه‌ش مه‌سه‌له‌ی گرنگن کاریگه‌ریه‌کی سه‌ره‌کیان له‌سه‌ر که‌سایه‌تیه‌کان هه‌یه‌، ئه‌وه‌ی لێره‌دا گرنگه‌چۆنیه‌تی که‌سایه‌تی و که‌سایه‌تی ته‌ندروست دروست ده‌بێ و چۆن چ کاریگه‌ریه‌کیان له‌ناوه‌و ده‌ره‌وه‌له‌سه‌ر هه‌یه.


 


سیاسه‌ت:
سیاسه‌ت لێره‌دا  په‌یام و په‌یڕه‌و روانگه و ستراتیژی رێکخراو ده‌گرێته‌وه، یانی ته‌واوی سه‌رخه‌ت و بنه‌ماکانی  سه‌ره‌کی رێکخراو ده‌گرێته‌وه‌.

ستراکتور:
یانی ستراکتوری رێکخراو و فۆرم و شکل و شێوه‌ی رێکخراو و شکل و شێوه‌کانی کۆبونه‌وه‌و زانیاریه‌کانی نێوان رێکخراو و په‌یوه‌ندیه‌ناوخۆییه‌کانی نێوان رێکخراو ده‌گرێته‌وه‌، میدیاکانی پێویست بۆ ئه‌م ستراکتوره‌زۆر گرنگن وه‌کو په‌یڕه‌وی ناوه‌خۆ و تۆڕه‌کانی ئینترانێت (که‌سایتێکی زانیاریه‌کانه‌ته‌نها بۆ رێکخراو).

پرۆسێسه‌کانی کار:
ئه‌مه‌هه‌مو پرۆسێسه‌کانی نێو رێکخراو ده‌گرێته‌وه‌، هه‌مو شێوه‌کانی به‌ڕیوه‌بردن و ته‌واوی کاره‌ئیداریه‌کانی نێو خۆی رێکخراو.

ئه‌م پرۆسێسانه‌هه‌مویان له‌دڵی رێکخراو دا په‌یدا نه‌بونه‌و کاریگه‌ری هه‌مو کۆمه‌ڵگایان پێوه‌دیاره‌و له‌گه‌ڵ ئاڵوگۆڕه‌کانی کۆمه‌ڵگادا کارده‌که‌ن و خۆیان ده‌گونجێن و هه‌ندێ جاریش به‌پێش کۆمه‌ڵگاوه‌ده‌که‌ون.

که‌لتور؛
ئه‌مه‌مانای که‌ڵتوری خودی ریَکخراوه که‌کاریگه‌ریه‌کی زۆری که‌لتوری کۆمه‌ڵگای له‌سه‌ره‌و هه‌ر کۆمه‌ڵگایه‌ک به‌حوکمی ژیان و گوزه‌رانی و سیسته‌مه‌کانی ئابوری و قه‌زایی و سیاسی که‌لتوری خۆی هه‌یه‌و به‌درێژایی مێژو له‌لایه‌ک به‌کاریگه‌ریه‌ناوخۆیه‌کان و ده‌ره‌کیه‌کان په‌ره‌ی سه‌ندوه‌و له‌هه‌ڵبه‌زین و دابه‌زین دایه‌.

کارگێڕی؛
‌کارگێڕی رێکخراو مانای هه‌ڵسوڕێنه‌رو داینه‌مۆی رێکخراو لێره‌دا رابه‌ران و تیمه‌کانی بیرکه‌ره‌وه‌له‌رێکخراودا ده‌نوێنن. ئه‌م کارگێریه‌کاریگه‌ریه‌کی زۆری له‌سه‌ر هه‌مو سات و کات و شوێنی رێکخراودا هه‌یه‌.

به‌ڕێوه‌بردن؛
به‌ڕێوه‌به‌ره‌کانی نێو رێکخراو رۆڵی کارگێرێکی بچوک ده‌بینن له‌ژیانی رێکخراودا و رابه‌ڕێکی بچوککراوه‌ن و هێمای سه‌ره‌کی کارگێڕین.

که‌سایه‌تی:
تاک مانای که‌سایه‌تیه‌له‌لایه‌ک، له‌لایه‌کی تر نماینده‌ی ریَکخراوه‌له‌خودی خۆیدا، تاک ده‌توانێ هه‌مو ئه‌و شه‌ش کاریگه‌ره‌به‌توانایه‌له‌ژیانی رێکخراودا بنوێنێ.

تاک له‌خودی خۆیدا هێزێکی به‌هێزه‌بۆ هێزه‌کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کانی رێکخراو، به‌ڵام هێزو توانای تاک له‌و پێداویستیانه‌وه‌یه‌که‌رێکخراو به‌هه‌مویه‌وه‌بۆی ئاماده‌ ده‌کات.

لێره‌دا باس له‌ریکخراوێکی نمونه‌یی و پته‌و ده‌که‌ین و به‌توانا له‌گۆڕه‌پانی کۆمه‌ڵایه‌تیدا، ئه‌م رێکخراوه‌کاریگه‌ریه‌کی جدی ده‌بێت له‌سه‌ر ئه‌ندامانی (که‌سایه‌تیه‌کان)، له‌هه‌مان کات تاک (که‌سایه‌تیه‌کان) کاریگه‌ریه‌کی جدیان له‌سه‌ر هه‌مو مه‌سه‌له‌کان هه‌یه‌.

ئه‌م په‌یوه‌ندیه‌ی نێوان که‌سایه‌تی و پێکهاته‌به‌تواناکانی رێکخراو به‌ته‌ندروستی ده‌توانێ ریکخراوێکی به‌توانا به‌ئه‌نجام بگه‌یه‌نیت و به‌به‌رهه‌م بێنێت.

له‌لایه‌کی تر نا ته‌ندروستی و نه‌بونی هاوسه‌نگی له‌نێوان ئه‌م پێکهاتانه‌که‌سایه‌تیه‌کی نادروست و نه‌خۆش به‌به‌رهه‌مدێنێت و که‌سایه‌تیه‌کانیش لاواز و مه‌شه‌خۆر و کاتی و...هتد به‌ به‌رهه‌م دێنێت.

کاریگه‌ره‌ده‌ره‌کیه‌کان و ده‌وروبه‌ر له‌سه‌ر که‌سایه‌تیه‌کان هه‌رده‌م ده‌مێنن هه‌رچه‌نده‌کاریگه‌ره‌ناوه‌خۆیه‌کان به‌هێز و به‌توانا بن. به‌ڵام هه‌ندێ له‌کاریگه‌ریه‌کان مه‌ودایه‌کی دورتریان هه‌یه‌له‌سه‌ر که‌سایه‌تیه‌کان به‌تایبه‌تی که‌لتور و پرۆسێسه‌کانی کار و کارگێڕی که‌رۆڵی زۆر ده‌گێرن سه‌ره‌ڕای په‌یام و په‌یڕه‌و و روانگه‌ی رێکخراو ستراتیژه‌یه‌کان.

گۆڕان له‌که‌سایه‌تی:
گرنگترین ئاڵوگۆڕ له‌ژیانی مرۆڤدا گۆڕانه‌له‌که‌سایه‌تی بێ ده‌خاله‌ت پاسفیست بۆ که‌سایه‌تی پرۆئه‌کتیڤ، ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌نده‌ئاسان نیه‌، به‌ڵام هه‌مو مرۆڤێک بۆ هه‌ر هه‌نگاوێک ئیختیاری هه‌یه‌، جا ئیختیاره‌که‌هه‌رچۆنێ بێ. ئه‌وانه‌ی ریسک ده‌که‌ن به‌ژیانیان ئه‌وانیش ئیختیاریان کردوه‌.
 
لێره‌دا باسی که‌سایه‌تی له‌نێو رێکخراو ده‌که‌ین، له‌کۆمه‌ڵگاش که‌رێکخراوێکی گه‌وره‌یه‌.
 
هه‌مو مرۆڤێک له‌نێو هه‌ر رێکخراوێکدا له‌نێو دو بازنه‌دایه‌هه‌روه‌کو له‌خواره‌وه‌یه‌:
1. بازنه‌ی کارتێکردن
2. بازنه‌ی که‌په‌یوه‌ندیداره‌
 


بۆ رۆشه‌نکردنه‌وه‌ی ئه‌م دو بازنه‌یه‌به‌کورتی ده‌توانین نمونه‌یه‌ک بهێنینه‌وه‌، که‌که‌سێک هه‌مو رۆژێ له‌کاتی چونی بۆ سه‌رکار توشی قه‌ره‌باڵغی رێگا ده‌بێت، یان ئه‌وه‌ته‌واز له‌کاره‌که‌ی دێنێ که‌ئه‌مه‌ش چاره‌سه‌ر نیه‌، چونکه‌ژیانی خۆیی و منداڵه‌کانی له‌سه‌ر وه‌ستاون یان ئه‌وه‌تا قه‌بوڵی ئه‌م وه‌زعه‌ده‌کات یان کاتی هاتوچۆی ده‌گۆڕێ و رێگا چاره‌یه‌کی مناسب ده‌دۆزێته‌وه‌، بۆ ئه‌مه‌ش ئینێرژی و توانا و ئاماده‌یی پێویسته‌.

له‌لایه‌کی تر به ‌نمونه‌قه‌یرانه‌مالیه‌کانی (کریدیت کریسس) له‌ئه‌مه‌ریکا ژیانی زۆربه‌ی مرۆڤه‌کانی سه‌رزه‌وی تاڵکرد که‌ئه‌مه‌ش بازنه‌ی که‌په‌یوه‌ندیداره ‌و گرفته‌کانی ماکرۆیه‌و مرۆڤه‌کان ته‌نها ده‌توانن به‌توانا و ئینێرژی خۆیان رێگا چاره‌ه‌یه‌کی مناسب بدۆزنه‌وه‌، هه‌مو سه‌ره‌تایه‌کیش زه‌حمه‌ته‌.

به ‌نمونه‌له‌بازنه‌یه‌که‌وه ‌هه‌ڵبه‌زین بۆ بازنه‌یه‌کی تر پێویست ده‌کات چه‌ند ئیختیارێک بکرێت، ئه‌مه‌ش په‌یوه‌ندی به‌مرۆڤه‌کان هه‌یه‌، ئه‌مه‌ش له‌هه‌مو حاله‌تێکدا ئیختیارێک هه‌یه‌، ئه‌گه‌رچی له‌سیسته‌می ئێستادا ئیختیاره‌کان که‌من و زیاتر له‌سه‌ره‌وه‌به‌سه‌ر مرۆڤه‌کان فه‌رز ده‌کرێن بۆ ئه‌وه‌ی ئیختیاره‌کان قه‌بوڵ بکه‌ن، ئه‌مه‌زیاتر له‌باری ئابوریه‌وه‌راسته‌و مرۆڤه‌کان پشت به‌ستون به‌خاوه‌نکاره‌کان و توانای کارگه‌کان و ده‌وڵه‌ت، دونیا به‌ته‌واوی پێچه‌وانه‌بۆته‌وه‌ و ئێستا ئه‌گه‌ر خاوه‌نکاره‌کان سه‌رمایه‌کانیان له‌بازاڕ بکێشنه‌وه‌ئه‌وه‌گه‌وره‌ترین گرفت له‌دونیادا دروست ده‌بێت، بازاڕی مالی چوه‌ته‌نێو هه‌مو خه‌ت و ختوته‌کانی ژیانی مرۆڤه‌کان، ره‌نگه‌له‌هه‌ندێ وڵاتی سه‌رمایه‌داری پێشکه‌وتو بیمه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی و ته‌ندروستی لانی که‌م هه‌بێت، به‌ڵام هه‌روا له‌وڵاتانی دواکه‌وتوی دونیادا کۆیله‌ی قه‌رز هه‌یه‌، ئیتر وه‌زعه‌کان بۆ مرۆڤه‌کان ئاڵۆزتر ده‌بێت.

به‌ڵام بۆ ئه‌وه‌ی مرۆڤه‌کان زیاتر ده‌خاله‌تی ژیان و گوزه‌ران بن ده‌بێ زیاتر هه‌وڵ به‌ده‌ن له‌گه‌ڵ کۆمه‌ڵگا و گرفت و خۆشی و ناخۆشیه‌کانی بێنه‌وه‌و به‌شداری ته‌واوی کۆمه‌ڵگا بکه‌ن له‌چاککردنی کۆمه‌ڵگا و به‌ره‌وپێشبردنی.

له‌هه‌مو حاله‌تێکدا بۆ گه‌شه‌دان به‌که‌سایه‌تی ئینسانه‌کان به‌کارهێنانی ته‌واوی ئینێرژیه‌له‌پێناوی کۆمه‌ڵگادا، ئینێرژی مرۆڤ بێ پایانه‌و ئه‌گه‌ر ویست و ئاره‌زو داخوازیه‌کانی له‌خزمه‌ت کۆمه‌ڵگا و خودی خۆیی و باوه‌ڕه‌که‌ی به‌کارهێنا. له‌م نێوه‌شدا خۆشگوزه‌ران و خۆشبه‌ختی ئینسانه‌کان له‌کۆمه‌ڵگا ده‌بێ زیاتر ئینێرژی به‌ئینسانه‌کان بدات. له‌لایه‌کی تر کۆمه‌ڵگایه‌کی مشه‌خۆر (به‌رخۆر) زیاتر ئینسانه‌کان ته‌مبه‌ڵ و ته‌وه‌زه‌ل و پشت به‌ستو بێ ئینێرژی ده‌کات.

کۆمه‌ڵگای به‌رهه‌مهێن یانی کۆمه‌ڵگایه‌کی پڕ ئینێرژی، بۆ ئه‌مه‌ش ده‌بێ هه‌مو لایه‌نه‌کانی که‌په‌یوه‌ندیان به‌گه‌شه‌ی که‌سایه‌تی و کۆمه‌ڵگا هه‌یه‌، له‌هه‌مو ئاسته‌کاندا به‌لێپرسراویه‌تیه‌وه‌کار بکه‌ن.

بۆ خوێنه‌رانی به‌رێز ئه‌م پرسیاره‌ جێ ده‌هێڵم تا تۆزێ له‌که‌سایه‌تی خه‌ڵکی ‌کوردستان بگه‌ن و بیری لێ بکه‌نه‌وه‌، بۆمنیش هه‌روایه‌و مه‌سه‌له‌کان ئاوا ئاڵۆزن ‌و بۆ ئێوه‌ش خه‌مه‌کان جێ ده‌هێڵم.

 


سه‌رچاوه‌ی ئه‌م مۆدێله‌:
C.P.M. Kouwenhoven en P.L.R.M. van Hooft, De praktijk van strategisch personeelsmanagement, Kluwer/NVP. به‌زمانی هۆله‌ندی

 



24/12/2008 بینین: 3860
وتاره‌کانی تری نوسه‌ر
هه‌ده‌په؛ هیوایەک بۆ یەکگرتنی نەتەوە!...
شەڕی کورد و داعش، چاوەڕوانکراوە داعش دوبارە هێرشەکانی بۆ سەر کوردستان دەستپێبکاتەوە!...
کۆنفراسی گلۆبال دەربارەی فەزای سایبەر 2015 (سیستەمەکانی ئەلکترۆنی) لە لاهای - هۆڵەندا!...
یەشار کەمال ماڵئاوا، بەڵام پاڵەوانی رۆمانەکانت لە کۆمەڵگادا هەردەمێنن!...
چارەنوسی نەتەوەکەمان...
شکستی سیستەمی بەرگری پێشمەرگەی کوردستان لەدژی داعش لە ناوچەکانی شەنگال و جەلەولا...
سەربەخۆیی کوردستان و ریسکەکانی (مجازەفە) میللەتی کورد لە باشوردا...
رێکخراو و بەرنامەی Calamity (نا ئارامی یان باری نائاسایی)...
کابینەی هەشت لایەنە نێگەتیڤ و پۆزەتیڤەکانی...
گوندەکەمان هیچ دزی لێ نیە!...
گەندەڵی لە کۆمەڵگای کوردستان و ستراتیژی کۆمەڵگا؛ بزوتنەوەی دژی گەندەڵی...
کۆنگرەی ئەتۆمی ٢٠١٤ لە لاهای و میللەتی کورد لە باشوریش هەر خەریکی موچەیە!...
ئارییل شارۆن جەستەی مرد، بەڵام!...
باڵانسی سیاسی لە کورستان...
کوشتن بۆتە بەشێ لە ژیانی میللەتی کورد...
گۆشەگیری لە هزری نەتەوەیی لە پراکتیکدا...
کۆمەڵگای کوردستان دواکاری چ حکومەتێکە؟...
هه‌روا ده‌زانم دوێنێیەی ئەرسەلان بایز و چەند وشەیەک!...
هەفتەیەک لە قاهیرەو ئەزمونێکی بێ وێنە...
گەڕانەوەی گەریلاکان بۆ قەندیل و ئاواتەکان...
گۆڕانی سەرۆک و گۆڕانی کۆمەڵگا...
1ی ئایارو داخوازیەکانی کرێکاران لە کوردستان...
لەنێوان مردن و ژیانی مارگریت تاچەردا!...
کۆمەڵگای کوردستان لەنێو گێژاوی ئیقلیمیدا!...
کێشەی نێوان کەلتوری عەشایری و کەلتوری شارستانی لە کۆمەڵگای کوردستاندا...
ساڵی 2012، ساڵی تەڵاقدانی سیاسی!...
کێشەی سوننە و شیعە لە عێراق و کاریگەری لەسەر میللەتی کورد...
پرسە نەتەوەییەکان و چینایەتیەکان لەم دەورانەدا...
ستراتیژی بەرگری نوێ ی ئەمەریکا و کاریگەریەکان...
پەتای کولێرا و گرفتەکانی ئینفراستەکچەرلە کۆمەڵگا...
سروشتی کۆمەڵایەتی کۆمەڵگای کوردستان و ئامادەگیەکانی بۆ گۆڕان...
وێنه‌کانی نێو (دڵم به‌ باخچه‌ ده‌سوتێت...! له‌نوسینی شێرزاد حه‌سه‌ن)!...
چه‌ند مه‌سه‌له‌یه‌کی جۆراوجۆر و کۆمه‌ڵگای کوردستان...
هاوکێشه‌ی ریسک و وه‌زعیه‌تی سیاسی ...
میسۆدی ته‌وه‌ره‌کان و ستراتیژی دروست! ...
‌له‌ په‌راوێزی روداوه‌کانی ئه‌م دواییانه‌ له‌ کوردستان...
وشه‌ و هێز، هێزی وشه‌ و که‌لتور و ستراکتوری سیاسی له‌ کوردستان!...
په‌یوه‌ندیه‌کان و گۆڕان له‌ پرۆسێسه‌کانی رێکخراودا...
ریفۆرم له‌ کۆیله‌تیتی دا و سه‌رخه‌تی چاره‌سه‌ره‌کان!...
نوێخوازی و داهێنان له‌ سیاسه‌تی ئابوری له‌ کوردستان...
تێماکان (ده‌سته‌واژه‌کان) گرنگه‌کان له‌ کۆمه‌ڵگای کوردستاندا...
قه‌یران و زانستی کۆمونیکه‌یشن...
سیاسه‌تی حکومه‌تی حیزبی و ناڕه‌زایه‌تیه‌کان...
ناڕه‌زایه‌تی و شعار و هه‌ڵوه‌سته‌یه‌ک...
له‌ په‌راوێزی به‌ردبارانکردن و گوله‌ بارانکردنی هاوڵاتیانی شاری هه‌ڵمه‌ت و قوربانی...
دانسی کورسیه‌کان - خۆپیشاندانه‌ جه‌ماوه‌ریه‌کان و ستراتیژ...
روداوه‌کانی ئه‌م دواییه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ند و جۆربه‌جۆره‌کان له‌ رێکخراوبوندا و مۆدێلی ستار...
دوریه‌کانی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی و ‌هه‌ڕه‌شه‌‌ جیاجیاکان...
کاریگه‌ریه‌کان و زانستی که‌‌سایه‌تی
کۆمه‌ڵگای کوردستان و رێکخراوبون وه‌کو نمونه‌یه‌کی زیندو‌...
چه‌ند مه‌سه‌له‌یه‌کی گرنگ و سلوکی کۆمه‌ڵایه‌تی له‌ کوردستان...
بڕیاره‌ سه‌ره‌کیه‌کانی بۆش و چه‌ند په‌یڤێک...
سلوکی سیاسی حیزبه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌کان له کوردستان...
له‌ ژن کوشتنه‌وه‌ بۆ بازرگانی به‌ له‌شی ژنان، شه‌ره‌ف چ پێناسه‌یه‌کی ده‌وێ له‌ کۆمه‌ڵگای کوردیدا...
ئازادی بیروباوه‌ڕ له کورستان...
مه‌سه‌له‌ی ئازادی و دیموکراسی له‌ کوردستان
رابردو _ ئێستا _ داهاتو...
چه‌مکی دیپلۆماسیه‌ت و دیپلۆماسیه‌تی کورد...
پرۆگرامی به‌ڕێوه‌بردن و لێپرسراویه‌تی پرۆسێسه‌کان و پرۆژه‌ ستراتیژه‌کان...
خه‌یاڵێکی خوێناوی شێرزاد حه‌سه‌ن و دونیای واقعی ئێمه......
تۆپبارانه‌کانی ئێران و چه‌ند سه‌رنجێ...
مۆدێلی بلاک بۆکس و روداوه‌کانی ئه‌م دواییانه‌ له‌ کوردستان...
رێکخراوبون و چۆنایه‌تیه‌کان و مۆدیڵیکی ساده‌...
چه‌ند مه‌سه‌له‌یه‌ک سه‌باره‌ت به‌ نه‌خشه‌سازی شاره‌کان له‌ کوردستان...
چاککردنی کۆمه‌ڵگای کوردستان
دامه‌زراندنی تۆڕی شاره‌کان وه‌کو سیسته‌مێکی نه‌خشه‌سازی کۆمه‌ڵگای مۆدێرن...
سکانداڵی کڵێسا کاسۆلیکه‌کان له‌ هۆڵه‌ندا و زه‌نگێ بۆ هه‌موان! ...
یاسای کاری کرێکاری و پێویستیه‌تی فدراسیۆنی کرێکاران و کارمه‌ندان له‌ کوردستان...
کێشه‌ به‌رنامه‌یی یان که‌سایه‌تیه‌کان له‌ کوردستان...
هه‌ندێ مه‌سه‌له‌ سه‌باره‌ت به‌ رابه‌ر*...
ئارشیتێکتی پرۆسێسه‌کان ...
قوربانیانی ده‌زگا هه‌واڵگریه‌کان له‌ جیهان......
مه‌سه‌له‌ی ئینێرژی له‌ کوردستان...
پێشنهادێک بۆ بنیاتنانی ئه‌رشیفێکی نه‌ته‌وه‌یی سه‌راسه‌ری له‌ کوردستان...
رویه‌کی شاراوه‌ی گه‌نده‌ڵی له‌ کوردستان...
تیچاوێک به‌ نه‌وه‌کانی گه‌ل له‌ نێو سیسته‌می به‌ڕێوه‌بردن و پرۆسێسه‌کان له‌ کوردستان دا...
کۆنگره‌ی گۆڕانی که‌ش و ئاو وهه‌وا له‌ کۆپنهاگن...
ریسک ئه‌نالیزه‌ (ته‌ته‌ڵه‌کردن یان (شیکردنه‌وه‌)ی مجازه‌فه‌) و مه‌سه‌له‌ی که‌رکوک...
یۆتۆپیای هیزی سێیه‌م له‌ کوردستانی ئازاد و دیموکراسی دا!...
رکودی ئابوری ئێستا وهه‌لومه‌رجه‌کانی ...
کورد له‌ هاوکێشه‌ سیاسیه‌کانی عێراقدا ...
مادده‌ی 140 له‌ نێوان ژیان و مردن و نه‌وه‌کانی ئاینده‌دا...
هه‌ڵبژاردن و چه‌مکی دیموکراسی، ئه‌م دواییانه‌ له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ند و کوردستان...
په‌یڕه‌و، روانگه‌، ستراتیژ...
ماسته‌رپلانی هه‌ولێر و چه‌ند وشه‌یه‌ك! ...
گرفته‌ ژینگه‌ییه‌کان له‌ کوردستان ...
چۆنیه‌تی گه‌شه‌سه‌ندنی تیمه‌کانی کارکردن له‌ رێکخراودا ...
له‌ "حه‌ره‌س قه‌ومی"ه‌وه‌ بۆ "فه‌وجی‌ خه‌فیفـه‌"و بۆ "ئه‌نجومه‌نی‌ ئیسناد" ...
گرفته‌ ستراتیژیه‌کانی کۆمه‌ڵگای کوردستان ...
به‌ کورتی: سه‌رچاوه‌کانی گه‌نده‌ڵی له‌ کوردستان...
رێگریه‌کانی به‌رده‌م ئاستی هۆشیاری کۆمه‌ڵگا و رێکخراوبون، مۆدێلێک...
نیگایه‌ک له‌ مه‌سه‌له‌ی ڕابه‌ری له‌ ڕێکخراوه‌کاندا و مۆدێلێکی ئاڵوگۆڕ...
که‌لتووری کۆمه‌ڵگا و که‌لتووری رێکخراو ...
چاککردنی کۆمه‌ڵگای کوردستان و گرفته‌کانی ! ...
قه‌یرانی کریدیت له‌ ئه‌مه‌ریکا و کاریگه‌ره‌کانی! ...
ته‌ندروستی کۆمه‌ڵگا
(رێکخراو و تاکه‌کان)...
نوێترین هه‌واڵ...
(سبەى) خۆى نوێ دەکاتەوە ...
ئه‌مڕۆ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ و سه‌ركردایه‌تی‌ و ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵ هەڵدەبژێردرێن...
به‌رشه‌لۆنه‌ دوه‌م نازناوی ئه‌م وه‌رزه‌ی به‌ده‌ستهێنا...
داعش زیندانی تەدمور دەتەقێنێتەوە...
سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان: دەستور دەبێت سەقامگیری بەدیبهێنێت...
لیژنەی دەستور هەفتەی چوارجار كۆدەبێتەوە...
بان كی مۆن: 25 هەزار بیانی چونەتەناو گروپە تیرۆرستییەكانەوە...
یەپەگە ئۆپەراسیۆنی دابڕینی داعش لە تورکیا و بەستنەوەی جزیرە و کۆبانی پێکەوە جێبە...
بەڤیدیۆ؛ زەمینلەرزەیەک ژاپۆن دەهەژێنێت .. مەترسی تسۆنامییەکی دیکە دەکرێت...
گۆڕێکی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان دەدۆزرێتەوە .. تەرمی (20) ژن و (33) منداڵ و پیری تێ...
بەڤیدیۆ؛ سیناریۆکانی دابەش بونی عێراق...
داعش هێرش دەکاتە سەر شاری حەسەکە...
عه‌بادی: جیاوازی له‌ نێوان کەوتنی رومادی و موسڵدا هه‌یه‌ ...
عەلی باپیر لە کۆنگرەی حیزبەکەیدا رەخنەی توند لە حکومەت دەگرێت...
(20) سه‌ركرده‌ی داعش لە ئەنبار کوژران...
پێشمەرگە شكست بە هێرشێكی داعش دەهێنێت...
هەرێم و بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵێکیان واژۆ کرد...
بیرلسكۆنی: میلان نافرۆشین...
باندێکی (10) کەسى دەستگیر دەکرێن...
شاندێکى گۆڕان بۆ پشتیوانی کورد دەچێتە باکور ...
''لە ساڵێکدا بیانیه‌كانی ناو داعش بەرێژەى (70%) زیادیان کردوە''...
یەک ملیۆن نەمام لە بەردەم مەترسیی وشکبوندان...
بریمه‌ر داوا دەکات چەک بە کورد بدرێت ...
حوسیەکان پارێزگارى سەنعایان کوشت ...
ئێران دەستگیرکردنى چه‌ند تۆڕێكی‌ سه‌ر به‌ داعش رادەگەیەنێت ...