چه‌ند مه‌سه‌له‌یه‌کی جۆراوجۆر و کۆمه‌ڵگای کوردستان

ئاسۆ حامدی

سمارت میته‌رینگ (پێوه‌ری زیره‌ک)؛
له‌م ماوه‌یه‌دا له‌ وڵاتانی پێشکه‌وتودا هه‌روا پێوه‌ری دروست و زانستی بۆ ئینێرژی و ئاو و وزه‌ و مه‌سه‌له‌ ئه‌منیه‌کان به‌کاردێت، به‌م داتایه‌نه‌ تا کۆنترۆلی چۆنایه‌تی و چه‌ندایه‌تی بکرێت له‌ لایه‌ک له‌ لایه‌کی تر داتایه‌که‌ بۆ هه‌رچی گه‌شه‌دان به‌ کۆمه‌ڵگا و یه‌کلاکردنه‌وه‌یه‌تی، تا مرۆڤه‌کان خۆیان لێپرسراویه‌تی ژیان و گوزه‌ران له‌ ئه‌ستۆ بگرن و له‌ جیاتی ئه‌وه‌ی ده‌وڵه‌ت یان داموده‌زگاکانی که‌رتی تایبه‌ت. هه‌روه‌ها چۆنیه‌تی کۆنترۆڵکردنی ژیانی مرۆڤه‌کان و ئارامی ئابوری و فه‌زایه‌کی ئازاد دروست ده‌کات. ئه‌م جۆره‌ پێوه‌ره‌ زیره‌کانه‌ ده‌بنه‌ ئه‌وه‌ی که‌ کۆمه‌ڵگایه‌کی دیگیتاڵ و خێرا به‌رهه‌م بێنێت. هه‌روه‌ها سمارت میته‌رینگ ده‌بێته‌ ئه‌وه‌ی زیاتر شارێکی زیره‌کانه‌ له‌ شوێنی ژیان و گوزه‌رانی مرۆڤه‌کان دروست بکات.

شارێکی زیره‌ک
گرنگترین سماتی شارێکی زیره‌ک بونی نێت ۆرکی به‌هێزه‌ له‌ ته‌واوی ئینفراسته‌كجه‌ردا و هه‌مو هێزو ناوه‌نده‌ ئه‌منیه‌کان کاردا. ئه‌مه‌ش له‌ ته‌واوی یه‌که‌کاندا ده‌بێ هه‌ستیان پێبکریتت و شارێکی رێکخراو و پاک له‌ هه‌مو نائارامی سیاسی و فه‌رهه‌نگی و کۆمه‌ڵایه‌تی و ئابوری، به‌ڵام وا شارێکی نمونه‌ی له‌ دونیادا وێنه‌ی نیه،‌ به‌ڵام شاره‌ پێشکه‌وتوه‌کان رو له‌م هه‌نگاوه‌ ده‌که‌ن و به‌ پراکتیکی سمارت میته‌رینگ بۆته‌ مه‌سه‌له‌یه‌کی حه‌یاتی. هه‌روه‌ها هه‌روا کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک لێپرسراویه‌تی ژیان هه‌ڵده‌گرن. خه‌ڵکی له‌ به‌کارهێنه‌ری ئینێرژی ده‌بێته‌ سه‌رچاوه‌ی ئینێرژی ئه‌م خاڵی وه‌رچه‌رخانه‌ گرنگیه‌کی زۆر به‌ شارێکی زیره‌ک ده‌دات.

دیاره‌ ئه‌م مه‌سه‌لانه‌ ئه‌گه‌ر بۆ کوردستان و شاره‌کانی کوردستان وه‌ربگێڕین ئه‌وه‌ هه‌م کات و هه‌م که‌لتوری کۆمه‌ڵگا له‌ زۆر مه‌یداندا هێشتا ئاماده‌گیان بۆ نیه‌، به‌ڵام بونی هه‌ندێ ئامرازو پێوه‌ر ده‌توانن شارێکی تر و ئاوه‌دانتر و رێکخراوتر ئه‌نجام بده‌ن که‌ له‌وه‌ی هه‌یه‌.

مۆدێلی ئابوری سه‌نگافوره‌ و کایزن
مۆدێلی ئابوری سه‌نگافوره‌ که‌ تاکه‌ مۆدێله‌ که‌ بنه‌مای له‌ ئابوریه‌کی سه‌ربه‌خۆ و دژی وابه‌سته‌ییه‌، بۆ زیاتر ده‌کرێ به‌ وردی له‌م مۆدێله‌ و ده‌سکه‌و‌ته‌کانی بکۆڵرێته‌وه‌، به‌ڵام تاکه‌ وانه‌ له‌م مۆدێله‌ سه‌ربه‌خۆییه‌ له‌ ئابوری و ده‌ستدانه‌‌ به‌ هێزی کاری ناوه‌خۆ و که‌ره‌سته‌ی خاوی وڵات بۆ وڵاتێکی به‌رهه‌مهێن. دیاره‌ بۆ ئه‌مڕۆی کوردستان زۆرگرنگه‌ په‌ره‌ به‌ئابوری و گه‌شه‌سه‌ندنی هێزی کاری نه‌وه‌کان بدات. ئه‌مه‌ش ته‌نها به‌ سیاسه‌تیکی ستراتیژی ئابوری و ئاوه‌دانکردنه‌وه‌ ده‌بێت. بۆ ئه‌مه‌ش به‌رنامه‌ی ئابوری زۆر گرنگه‌ له‌ گشت مه‌یدانه‌کاندا.

لایه‌نێکی تر که‌ بۆ گه‌لی کورد له‌م ده‌ورانه‌ گرنگ بێت‌ ئه‌وه‌ په‌یڕه‌وکردنی هه‌مان ئه‌زمونی یابانیه‌کانه‌ له‌ سه‌ده‌ی رابردودا، ئه‌ویش گه‌شه‌دان و په‌ره‌دانه‌ له‌ جیاتی نوێخوازی. یابانیه‌کان پییده‌ڵێن کایزن (Kaizen) ئه‌م وشه‌یه‌ هه‌ر به‌ وشه‌ نه‌مایه‌وه‌، به‌ڵکو یابانیه‌کان له‌ نێوه‌ندی پیشه‌سازیدا پیاده‌یان کردو توانیان زۆر به‌رهه‌م گه‌شه‌پێبده‌ن و له‌ ماوه‌یه‌کی که‌مدا توانیان هه‌مو بازاڕه‌کانی کالاکان له‌ نێوه‌نده‌ی پیشه‌سازی ئۆتۆمۆبیلدا داگیربکه‌ن و له‌ مه‌جالی ئه‌لکترۆنییش ئه‌وه‌ شوێن ده‌ستیان دیاره‌. باشترین سود له‌ گه‌شه‌ و په‌ره‌پێدان بۆ کۆمه‌ڵگای کوردستان په‌یڕه‌وکردنی سیسته‌می به‌ڕیوه‌بردنی ئه‌نته‌رناسیونالیه‌ بۆ چاککردن و چالاککرنی سیسته‌می به‌ڕیوه‌بردن و راده دانان بۆ گه‌نده‌ڵیه‌ی که‌ هه‌یه‌‌.‌

سه‌نترال و دیسه‌نترال
دیاره‌ بۆ گه‌لی کورد له‌م ده‌ورانه‌ زیاتر گه‌شه‌دان به‌ ناوه‌خۆیه‌ له‌ بواری ئابوری و ئارامی و ئازادی سیاسیه‌کان له‌ کۆمه‌ڵگادا. ئه‌مانه‌ش هه‌مو هێزه‌کانی سیاسیه‌کانی نێو‌ کۆمه‌ڵگای پێویسته‌. ئه‌گه‌ر سێتراڵ ببێته‌ هۆی دروستکردنی دیکتاتۆریه‌ت ئه‌وا دیسینتراڵ نابێ ببێته‌‌ پارچه‌ پارچه‌کردنی وڵات، به‌ڵکو ده‌بێ زۆر یه‌کگرتوانه‌ به‌رامبه‌ر ‌ده‌ره‌وه‌ بوه‌ستیته‌وه‌. میلله‌تی کورد له‌م ناوچه‌یه‌دا هیچ لایه‌نگری نیه‌ له‌ لایه‌نی سیاسیدا و له‌ جیوپۆلتیکیکی داخراودا هه‌ناسه‌ ده‌دات. هه‌ر بۆیه‌ش سینترالیزمی له‌ ده‌سه‌ڵاتییدا زۆر گرنگه‌، به‌ڵام ده‌بێ به‌ هۆشیاریه‌وه‌ بێت.

بۆ ئه‌مڕۆی کوردستان راگرتنی هاوسه‌نگی ئابوری له‌نێو چینه‌کانی کۆمه‌ڵگا و گه‌شه‌دان به‌ ئازادی سیاسی و ئازادی قه‌زایی و رێگانه‌دان به‌ گه‌نده‌ڵیه‌ و به‌هێزکردنی بنه‌ماکانی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ییه‌ له‌گشت مه‌یدانه‌کاندا.هه‌روه‌ها یه‌کده‌نگی و به‌به‌رنامه‌ییه‌ له‌گه‌ڵ جیهانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا. ئه‌مه‌ش قورسترین ئه‌رکی هێزه‌ سیاسیه‌کان و کۆمه‌ڵانی خه‌ڵکه‌. ئه‌گه‌روابڕوا ئه‌وه‌ هه‌روا ده‌رزی نێوان ده‌سه‌ڵات و هاوڵاتییان گه‌وره تر ده‌بێت‌ و بێباوه‌ڕی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک به‌ ده‌سه‌ڵات که‌م ده‌بیته‌وه‌ له‌ نێو حکومه‌تی حیزبیشدا و جه‌ماوه‌ری هه‌مان حیزبیشدا.


27/11/2011 بینین: 5339
وتاره‌کانی تری نوسه‌ر
هه‌ده‌په؛ هیوایەک بۆ یەکگرتنی نەتەوە!...
شەڕی کورد و داعش، چاوەڕوانکراوە داعش دوبارە هێرشەکانی بۆ سەر کوردستان دەستپێبکاتەوە!...
کۆنفراسی گلۆبال دەربارەی فەزای سایبەر 2015 (سیستەمەکانی ئەلکترۆنی) لە لاهای - هۆڵەندا!...
یەشار کەمال ماڵئاوا، بەڵام پاڵەوانی رۆمانەکانت لە کۆمەڵگادا هەردەمێنن!...
چارەنوسی نەتەوەکەمان...
شکستی سیستەمی بەرگری پێشمەرگەی کوردستان لەدژی داعش لە ناوچەکانی شەنگال و جەلەولا...
سەربەخۆیی کوردستان و ریسکەکانی (مجازەفە) میللەتی کورد لە باشوردا...
رێکخراو و بەرنامەی Calamity (نا ئارامی یان باری نائاسایی)...
کابینەی هەشت لایەنە نێگەتیڤ و پۆزەتیڤەکانی...
گوندەکەمان هیچ دزی لێ نیە!...
گەندەڵی لە کۆمەڵگای کوردستان و ستراتیژی کۆمەڵگا؛ بزوتنەوەی دژی گەندەڵی...
کۆنگرەی ئەتۆمی ٢٠١٤ لە لاهای و میللەتی کورد لە باشوریش هەر خەریکی موچەیە!...
ئارییل شارۆن جەستەی مرد، بەڵام!...
باڵانسی سیاسی لە کورستان...
کوشتن بۆتە بەشێ لە ژیانی میللەتی کورد...
گۆشەگیری لە هزری نەتەوەیی لە پراکتیکدا...
کۆمەڵگای کوردستان دواکاری چ حکومەتێکە؟...
هه‌روا ده‌زانم دوێنێیەی ئەرسەلان بایز و چەند وشەیەک!...
هەفتەیەک لە قاهیرەو ئەزمونێکی بێ وێنە...
گەڕانەوەی گەریلاکان بۆ قەندیل و ئاواتەکان...
گۆڕانی سەرۆک و گۆڕانی کۆمەڵگا...
1ی ئایارو داخوازیەکانی کرێکاران لە کوردستان...
لەنێوان مردن و ژیانی مارگریت تاچەردا!...
کۆمەڵگای کوردستان لەنێو گێژاوی ئیقلیمیدا!...
کێشەی نێوان کەلتوری عەشایری و کەلتوری شارستانی لە کۆمەڵگای کوردستاندا...
ساڵی 2012، ساڵی تەڵاقدانی سیاسی!...
کێشەی سوننە و شیعە لە عێراق و کاریگەری لەسەر میللەتی کورد...
پرسە نەتەوەییەکان و چینایەتیەکان لەم دەورانەدا...
ستراتیژی بەرگری نوێ ی ئەمەریکا و کاریگەریەکان...
پەتای کولێرا و گرفتەکانی ئینفراستەکچەرلە کۆمەڵگا...
سروشتی کۆمەڵایەتی کۆمەڵگای کوردستان و ئامادەگیەکانی بۆ گۆڕان...
وێنه‌کانی نێو (دڵم به‌ باخچه‌ ده‌سوتێت...! له‌نوسینی شێرزاد حه‌سه‌ن)!...
هاوکێشه‌ی ریسک و وه‌زعیه‌تی سیاسی ...
میسۆدی ته‌وه‌ره‌کان و ستراتیژی دروست! ...
‌له‌ په‌راوێزی روداوه‌کانی ئه‌م دواییانه‌ له‌ کوردستان...
وشه‌ و هێز، هێزی وشه‌ و که‌لتور و ستراکتوری سیاسی له‌ کوردستان!...
په‌یوه‌ندیه‌کان و گۆڕان له‌ پرۆسێسه‌کانی رێکخراودا...
ریفۆرم له‌ کۆیله‌تیتی دا و سه‌رخه‌تی چاره‌سه‌ره‌کان!...
نوێخوازی و داهێنان له‌ سیاسه‌تی ئابوری له‌ کوردستان...
تێماکان (ده‌سته‌واژه‌کان) گرنگه‌کان له‌ کۆمه‌ڵگای کوردستاندا...
قه‌یران و زانستی کۆمونیکه‌یشن...
سیاسه‌تی حکومه‌تی حیزبی و ناڕه‌زایه‌تیه‌کان...
ناڕه‌زایه‌تی و شعار و هه‌ڵوه‌سته‌یه‌ک...
له‌ په‌راوێزی به‌ردبارانکردن و گوله‌ بارانکردنی هاوڵاتیانی شاری هه‌ڵمه‌ت و قوربانی...
دانسی کورسیه‌کان - خۆپیشاندانه‌ جه‌ماوه‌ریه‌کان و ستراتیژ...
روداوه‌کانی ئه‌م دواییه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ند و جۆربه‌جۆره‌کان له‌ رێکخراوبوندا و مۆدێلی ستار...
دوریه‌کانی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی و ‌هه‌ڕه‌شه‌‌ جیاجیاکان...
کاریگه‌ریه‌کان و زانستی که‌‌سایه‌تی
کۆمه‌ڵگای کوردستان و رێکخراوبون وه‌کو نمونه‌یه‌کی زیندو‌...
چه‌ند مه‌سه‌له‌یه‌کی گرنگ و سلوکی کۆمه‌ڵایه‌تی له‌ کوردستان...
بڕیاره‌ سه‌ره‌کیه‌کانی بۆش و چه‌ند په‌یڤێک...
سلوکی سیاسی حیزبه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌کان له کوردستان...
له‌ ژن کوشتنه‌وه‌ بۆ بازرگانی به‌ له‌شی ژنان، شه‌ره‌ف چ پێناسه‌یه‌کی ده‌وێ له‌ کۆمه‌ڵگای کوردیدا...
ئازادی بیروباوه‌ڕ له کورستان...
مه‌سه‌له‌ی ئازادی و دیموکراسی له‌ کوردستان
رابردو _ ئێستا _ داهاتو...
چه‌مکی دیپلۆماسیه‌ت و دیپلۆماسیه‌تی کورد...
پرۆگرامی به‌ڕێوه‌بردن و لێپرسراویه‌تی پرۆسێسه‌کان و پرۆژه‌ ستراتیژه‌کان...
خه‌یاڵێکی خوێناوی شێرزاد حه‌سه‌ن و دونیای واقعی ئێمه......
تۆپبارانه‌کانی ئێران و چه‌ند سه‌رنجێ...
مۆدێلی بلاک بۆکس و روداوه‌کانی ئه‌م دواییانه‌ له‌ کوردستان...
رێکخراوبون و چۆنایه‌تیه‌کان و مۆدیڵیکی ساده‌...
چه‌ند مه‌سه‌له‌یه‌ک سه‌باره‌ت به‌ نه‌خشه‌سازی شاره‌کان له‌ کوردستان...
چاککردنی کۆمه‌ڵگای کوردستان
دامه‌زراندنی تۆڕی شاره‌کان وه‌کو سیسته‌مێکی نه‌خشه‌سازی کۆمه‌ڵگای مۆدێرن...
سکانداڵی کڵێسا کاسۆلیکه‌کان له‌ هۆڵه‌ندا و زه‌نگێ بۆ هه‌موان! ...
یاسای کاری کرێکاری و پێویستیه‌تی فدراسیۆنی کرێکاران و کارمه‌ندان له‌ کوردستان...
کێشه‌ به‌رنامه‌یی یان که‌سایه‌تیه‌کان له‌ کوردستان...
هه‌ندێ مه‌سه‌له‌ سه‌باره‌ت به‌ رابه‌ر*...
ئارشیتێکتی پرۆسێسه‌کان ...
قوربانیانی ده‌زگا هه‌واڵگریه‌کان له‌ جیهان......
مه‌سه‌له‌ی ئینێرژی له‌ کوردستان...
پێشنهادێک بۆ بنیاتنانی ئه‌رشیفێکی نه‌ته‌وه‌یی سه‌راسه‌ری له‌ کوردستان...
رویه‌کی شاراوه‌ی گه‌نده‌ڵی له‌ کوردستان...
تیچاوێک به‌ نه‌وه‌کانی گه‌ل له‌ نێو سیسته‌می به‌ڕێوه‌بردن و پرۆسێسه‌کان له‌ کوردستان دا...
کۆنگره‌ی گۆڕانی که‌ش و ئاو وهه‌وا له‌ کۆپنهاگن...
ریسک ئه‌نالیزه‌ (ته‌ته‌ڵه‌کردن یان (شیکردنه‌وه‌)ی مجازه‌فه‌) و مه‌سه‌له‌ی که‌رکوک...
یۆتۆپیای هیزی سێیه‌م له‌ کوردستانی ئازاد و دیموکراسی دا!...
رکودی ئابوری ئێستا وهه‌لومه‌رجه‌کانی ...
کورد له‌ هاوکێشه‌ سیاسیه‌کانی عێراقدا ...
مادده‌ی 140 له‌ نێوان ژیان و مردن و نه‌وه‌کانی ئاینده‌دا...
هه‌ڵبژاردن و چه‌مکی دیموکراسی، ئه‌م دواییانه‌ له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ند و کوردستان...
په‌یڕه‌و، روانگه‌، ستراتیژ...
ماسته‌رپلانی هه‌ولێر و چه‌ند وشه‌یه‌ك! ...
گرفته‌ ژینگه‌ییه‌کان له‌ کوردستان ...
چۆنیه‌تی گه‌شه‌سه‌ندنی تیمه‌کانی کارکردن له‌ رێکخراودا ...
گه‌شه‌ی که‌سایه‌تی و گۆڕان له‌که‌سایه‌تی ئینسانه‌کان...
له‌ "حه‌ره‌س قه‌ومی"ه‌وه‌ بۆ "فه‌وجی‌ خه‌فیفـه‌"و بۆ "ئه‌نجومه‌نی‌ ئیسناد" ...
گرفته‌ ستراتیژیه‌کانی کۆمه‌ڵگای کوردستان ...
به‌ کورتی: سه‌رچاوه‌کانی گه‌نده‌ڵی له‌ کوردستان...
رێگریه‌کانی به‌رده‌م ئاستی هۆشیاری کۆمه‌ڵگا و رێکخراوبون، مۆدێلێک...
نیگایه‌ک له‌ مه‌سه‌له‌ی ڕابه‌ری له‌ ڕێکخراوه‌کاندا و مۆدێلێکی ئاڵوگۆڕ...
که‌لتووری کۆمه‌ڵگا و که‌لتووری رێکخراو ...
چاککردنی کۆمه‌ڵگای کوردستان و گرفته‌کانی ! ...
قه‌یرانی کریدیت له‌ ئه‌مه‌ریکا و کاریگه‌ره‌کانی! ...
ته‌ندروستی کۆمه‌ڵگا
(رێکخراو و تاکه‌کان)...
نوێترین هه‌واڵ...
(سبەى) خۆى نوێ دەکاتەوە ...
ئه‌مڕۆ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ و سه‌ركردایه‌تی‌ و ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵ هەڵدەبژێردرێن...
به‌رشه‌لۆنه‌ دوه‌م نازناوی ئه‌م وه‌رزه‌ی به‌ده‌ستهێنا...
داعش زیندانی تەدمور دەتەقێنێتەوە...
سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان: دەستور دەبێت سەقامگیری بەدیبهێنێت...
لیژنەی دەستور هەفتەی چوارجار كۆدەبێتەوە...
بان كی مۆن: 25 هەزار بیانی چونەتەناو گروپە تیرۆرستییەكانەوە...
یەپەگە ئۆپەراسیۆنی دابڕینی داعش لە تورکیا و بەستنەوەی جزیرە و کۆبانی پێکەوە جێبە...
بەڤیدیۆ؛ زەمینلەرزەیەک ژاپۆن دەهەژێنێت .. مەترسی تسۆنامییەکی دیکە دەکرێت...
گۆڕێکی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان دەدۆزرێتەوە .. تەرمی (20) ژن و (33) منداڵ و پیری تێ...
بەڤیدیۆ؛ سیناریۆکانی دابەش بونی عێراق...
داعش هێرش دەکاتە سەر شاری حەسەکە...
عه‌بادی: جیاوازی له‌ نێوان کەوتنی رومادی و موسڵدا هه‌یه‌ ...
عەلی باپیر لە کۆنگرەی حیزبەکەیدا رەخنەی توند لە حکومەت دەگرێت...
(20) سه‌ركرده‌ی داعش لە ئەنبار کوژران...
پێشمەرگە شكست بە هێرشێكی داعش دەهێنێت...
هەرێم و بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵێکیان واژۆ کرد...
بیرلسكۆنی: میلان نافرۆشین...
باندێکی (10) کەسى دەستگیر دەکرێن...
شاندێکى گۆڕان بۆ پشتیوانی کورد دەچێتە باکور ...
''لە ساڵێکدا بیانیه‌كانی ناو داعش بەرێژەى (70%) زیادیان کردوە''...
یەک ملیۆن نەمام لە بەردەم مەترسیی وشکبوندان...
بریمه‌ر داوا دەکات چەک بە کورد بدرێت ...
حوسیەکان پارێزگارى سەنعایان کوشت ...
ئێران دەستگیرکردنى چه‌ند تۆڕێكی‌ سه‌ر به‌ داعش رادەگەیەنێت ...