میسۆدی ته‌وه‌ره‌کان و ستراتیژی دروست!

ئاسۆ حامدی

 له‌ ئه‌نجامی نه‌بونی ستراتیژێکی دروست له‌ زه‌ینی سیاسیه‌کانی کۆمه‌ڵگای کوردستاندا و قه‌تیس مانه‌وه‌ی له‌ چه‌ند تێمایه‌کدا (ده‌سته‌واژه‌ی حیزبی) ئه‌وا ئه‌م میسۆده‌ ده‌نوسینه‌وه‌؛
میسۆده‌ی ته‌وه‌ره‌کان له‌ زۆر دراسات و لێکۆلینه‌وه‌ی ستراتیژی به‌کاردێت. به‌ کورتی میسۆده‌که‌ بریتیه‌ له‌ چوار لا ئه‌وانیش ئینته‌رناسیۆنال و ناسیۆنال، ده‌وڵه‌ت و که‌رتی تایبه‌تی به‌م شێوه‌یه‌:



ئه‌م میسۆده‌ له‌ وڵاتانی ئه‌روپایی بۆ چه‌ندین مه‌به‌ست به‌کاردێت له‌مانه‌؛ ئه‌وروپایه‌کی به‌هێز و ئیکنۆمی گلۆبال و بازاڕێکی پێشکه‌وتو و کۆمه‌ڵگاکانی هه‌رێمه‌کان و تایبه‌تمه‌ندیه‌کانیان. ئه‌م میسۆده‌ میسۆده‌یه‌کی شمولیه‌ بۆ سیاسه‌تی ئابوری و کۆمه‌ڵایه‌ته‌ی له‌ کۆمه‌ڵگا پیشکه‌توه‌کاندا.

به‌داخه‌وه‌ له‌ کوردستان تائێستا نه‌زه‌راتێکی شمولی بۆ سیاسه‌تی ئابوری و ستراتیژیه‌تێکی دروست بۆ گه‌شه‌دان به‌ کۆمه‌ڵگا و پێداویسته‌‌کانیان نیه‌. به‌نمونه‌ دروست بونی وڵاتێکی به‌رهه‌مهێن و ده‌وڵه‌تی دامه‌زراوه‌کان به‌ نۆرمی به‌ڕێوه‌بردن له‌ سیسته‌می جیهانیدا هه‌روا له‌ خه‌ونی شه‌وان ده‌چێت.

هاوسه‌نگی له‌م نێوه‌دا باشترین رێگا چاره‌یه‌ به‌ گوێره‌ی ئه‌م میسۆده‌، یانی هاوسه‌نگی ئابوری له‌نێوان هه‌مو پێکهاته‌کاندا. ئه‌مه‌ به‌ هه‌مان حاله‌ت راسته‌وانه‌یه‌ بۆ هه‌ڵوێستی سیاسی حیزبه‌کان له‌ کوردستاندا، که‌ له‌ جیاتی ئه‌وه‌ی که‌ له‌گه‌ڵم نه‌بێت ئه‌وه‌ دوژمنمی‌ که‌ که‌لتوری سیاسی کۆمه‌ڵگا پێکده‌هێنێ، ئه‌وه‌ ئه‌م نه‌زره‌ شمولیه‌ کۆتایی به‌ چڕی ته‌نها له‌سه‌ر یه‌ک یان چه‌ند تێمایه‌ک له‌ کۆمه‌ڵگا پێدێنت.

به‌نمونه‌ چه‌په‌کان له‌ کوردستان مه‌سه‌له‌ ناسیونالیه‌کان به‌ هه‌ند وه‌رناگرن چۆن ئه‌وانه‌ی له‌ده‌سه‌ڵاتن که‌رتی تایبه‌تیان قۆرخ کردوه‌، ناتوانن له‌گه‌ڵ پێداویستیه‌کانی کۆمه‌ڵگا بڕۆن و ستراتیژێکی دروستیان بۆ بینای ده‌وڵه‌ت نیه‌، ناتوانن له‌ قاوغی حیزبیان واوه‌تر بچن، مه‌سه‌له‌کانی ئه‌قلیمی و ئه‌نته‌رناسیونالی ده‌ست و پای به‌ستون هیچ هه‌ڵوێستێکی جدیان نیه‌.

مانه‌وه‌‌ی ئه‌م وه‌زعه‌ له‌ مۆدێلی سیاسی ڤیڤتی-ڤیڤتی و ده‌وڵه‌تی ‌هاوبه‌ش و توافقی له‌ کوردستان و عێراقیشدا، هه‌روه‌ها ئه‌کتیڤ نه‌بونی ده‌سه‌ڵاتی په‌رله‌مانی و نه‌بونی ده‌وڵه‌تی دامه‌زراوه‌کان خۆی له‌ ناکاملی سیاسه‌تێکی دروست و شمولیه‌ بۆ ئه‌م چوارته‌وه‌ره‌یه‌ که‌ له‌سه‌ره‌وه‌ باسکراوه‌. له‌مه‌ش گرنگتر نه‌بونی ستراتیژیه‌کی رۆشه‌ن بۆ په‌لکێش کردنیێ کۆمه‌ڵگا بۆ دونیایه‌کی باشتر بۆ نه‌وه‌کانی ئاینده‌و کۆتایی هێنان به‌ گرفته‌ ریشه‌ییه‌کان که‌ ساڵه‌‌های ساڵه‌ به‌ کراوه‌یی ماونه‌ته‌وه‌و له‌ بازنه‌ی شه‌ڕ و ئاشتی ده‌سوڕێنه‌وه‌.

به‌بێ بونی سیاسه‌تێکی ستراتیژی دروست بۆ هه‌مو مه‌سه‌له‌کانی کۆمه‌ڵگا ناکرێ باس له‌ سه‌قفی زه‌مه‌نی کۆتایی بکرێ له‌ کاتێکا هه‌روا چڕی له‌سه‌ر چه‌ند مه‌سه‌له‌ی لاوه‌کی ده‌کرێت له‌ چاو مه‌سه‌له‌ گرنگه‌کانی وه‌کو چاره‌نوسی سیاسی و ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی و ده‌ستورو سه‌روه‌ری یاسا و ئازادی بیروڕاو سیسته‌می دیموکراسی.
 
گه‌شه‌دان به‌ کۆمه‌ڵگا به‌ هه‌مه‌ لایه‌نه‌ ده‌بێت و ده‌بێ هه‌موان به‌شداری تیادا بکه‌ن. ئه‌م پرۆسه‌یه‌ له‌ که‌لتوری سیاسی کوردستان زۆر زه‌حمه‌ت ده‌که‌ویت. به‌تایبه‌تی بۆ نه‌وه‌ی پێشو که‌ هه‌روا داڵغه‌ی کۆن مه‌ستی کردون. به‌نمونه‌ نه‌وه‌ی عانه‌ و فلس زۆر زه‌حمه‌ته‌ باسی پشکی کۆمپانیای مایکرۆسۆفتی به‌ دۆلار و یورۆ بۆ بکه‌یت.

نه‌وه‌ی نوێ پێویستی به‌ قۆناغ به‌ندی نیه و ئه‌وکاته‌شی نیه‌ تا مه‌سه‌له‌یه‌ک یه‌کلا ده‌بێته‌وه‌ ئینجا ده‌توانێ ژیانی بینا بکات یان وه‌کو مرۆڤیکی شایسته‌ به‌ ژیان بژیت.

بۆیه‌ کارکردن به‌ هه‌مه‌لایه‌نه‌و خیرایی له‌ رۆژگاری ئه‌مڕۆدا پێویستیه‌تی ژیانن، هه‌روه‌ها مه‌سه‌له‌ درێژخایه‌نه‌کان به‌ دروستی بۆ کۆمه‌ڵگای ئه‌مڕۆ له‌ هه‌مو شتێ پیویستترن. ئه‌م ناهاوسه‌نگی و بێ به‌رنامه‌ییه‌ له‌ کۆمه‌ڵگای کوردستان هێنده‌ی تر ئه‌رکی نه‌وه‌کانی ئاینده‌ قورستر ده‌کات.

به‌ هیوایین ئه‌وانه‌ی له‌ خه‌می چاره‌نوسی کۆمه‌ڵگاوه‌ن‌ بیر له‌م میسۆده‌ بکه‌نه‌‌وه،‌ که‌ ده‌روازه‌یه‌که‌ بۆ به‌یه‌که‌وه‌ ژیان و گه‌شه‌کردن و یه‌کترقه‌بوڵکردن له‌ چوارچێوه‌ی ستراتیژێکی دروستدا.


10/10/2011 بینین: 5462
وتاره‌کانی تری نوسه‌ر
هه‌ده‌په؛ هیوایەک بۆ یەکگرتنی نەتەوە!...
شەڕی کورد و داعش، چاوەڕوانکراوە داعش دوبارە هێرشەکانی بۆ سەر کوردستان دەستپێبکاتەوە!...
کۆنفراسی گلۆبال دەربارەی فەزای سایبەر 2015 (سیستەمەکانی ئەلکترۆنی) لە لاهای - هۆڵەندا!...
یەشار کەمال ماڵئاوا، بەڵام پاڵەوانی رۆمانەکانت لە کۆمەڵگادا هەردەمێنن!...
چارەنوسی نەتەوەکەمان...
شکستی سیستەمی بەرگری پێشمەرگەی کوردستان لەدژی داعش لە ناوچەکانی شەنگال و جەلەولا...
سەربەخۆیی کوردستان و ریسکەکانی (مجازەفە) میللەتی کورد لە باشوردا...
رێکخراو و بەرنامەی Calamity (نا ئارامی یان باری نائاسایی)...
کابینەی هەشت لایەنە نێگەتیڤ و پۆزەتیڤەکانی...
گوندەکەمان هیچ دزی لێ نیە!...
گەندەڵی لە کۆمەڵگای کوردستان و ستراتیژی کۆمەڵگا؛ بزوتنەوەی دژی گەندەڵی...
کۆنگرەی ئەتۆمی ٢٠١٤ لە لاهای و میللەتی کورد لە باشوریش هەر خەریکی موچەیە!...
ئارییل شارۆن جەستەی مرد، بەڵام!...
باڵانسی سیاسی لە کورستان...
کوشتن بۆتە بەشێ لە ژیانی میللەتی کورد...
گۆشەگیری لە هزری نەتەوەیی لە پراکتیکدا...
کۆمەڵگای کوردستان دواکاری چ حکومەتێکە؟...
هه‌روا ده‌زانم دوێنێیەی ئەرسەلان بایز و چەند وشەیەک!...
هەفتەیەک لە قاهیرەو ئەزمونێکی بێ وێنە...
گەڕانەوەی گەریلاکان بۆ قەندیل و ئاواتەکان...
گۆڕانی سەرۆک و گۆڕانی کۆمەڵگا...
1ی ئایارو داخوازیەکانی کرێکاران لە کوردستان...
لەنێوان مردن و ژیانی مارگریت تاچەردا!...
کۆمەڵگای کوردستان لەنێو گێژاوی ئیقلیمیدا!...
کێشەی نێوان کەلتوری عەشایری و کەلتوری شارستانی لە کۆمەڵگای کوردستاندا...
ساڵی 2012، ساڵی تەڵاقدانی سیاسی!...
کێشەی سوننە و شیعە لە عێراق و کاریگەری لەسەر میللەتی کورد...
پرسە نەتەوەییەکان و چینایەتیەکان لەم دەورانەدا...
ستراتیژی بەرگری نوێ ی ئەمەریکا و کاریگەریەکان...
پەتای کولێرا و گرفتەکانی ئینفراستەکچەرلە کۆمەڵگا...
سروشتی کۆمەڵایەتی کۆمەڵگای کوردستان و ئامادەگیەکانی بۆ گۆڕان...
وێنه‌کانی نێو (دڵم به‌ باخچه‌ ده‌سوتێت...! له‌نوسینی شێرزاد حه‌سه‌ن)!...
چه‌ند مه‌سه‌له‌یه‌کی جۆراوجۆر و کۆمه‌ڵگای کوردستان...
هاوکێشه‌ی ریسک و وه‌زعیه‌تی سیاسی ...
‌له‌ په‌راوێزی روداوه‌کانی ئه‌م دواییانه‌ له‌ کوردستان...
وشه‌ و هێز، هێزی وشه‌ و که‌لتور و ستراکتوری سیاسی له‌ کوردستان!...
په‌یوه‌ندیه‌کان و گۆڕان له‌ پرۆسێسه‌کانی رێکخراودا...
ریفۆرم له‌ کۆیله‌تیتی دا و سه‌رخه‌تی چاره‌سه‌ره‌کان!...
نوێخوازی و داهێنان له‌ سیاسه‌تی ئابوری له‌ کوردستان...
تێماکان (ده‌سته‌واژه‌کان) گرنگه‌کان له‌ کۆمه‌ڵگای کوردستاندا...
قه‌یران و زانستی کۆمونیکه‌یشن...
سیاسه‌تی حکومه‌تی حیزبی و ناڕه‌زایه‌تیه‌کان...
ناڕه‌زایه‌تی و شعار و هه‌ڵوه‌سته‌یه‌ک...
له‌ په‌راوێزی به‌ردبارانکردن و گوله‌ بارانکردنی هاوڵاتیانی شاری هه‌ڵمه‌ت و قوربانی...
دانسی کورسیه‌کان - خۆپیشاندانه‌ جه‌ماوه‌ریه‌کان و ستراتیژ...
روداوه‌کانی ئه‌م دواییه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ند و جۆربه‌جۆره‌کان له‌ رێکخراوبوندا و مۆدێلی ستار...
دوریه‌کانی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی و ‌هه‌ڕه‌شه‌‌ جیاجیاکان...
کاریگه‌ریه‌کان و زانستی که‌‌سایه‌تی
کۆمه‌ڵگای کوردستان و رێکخراوبون وه‌کو نمونه‌یه‌کی زیندو‌...
چه‌ند مه‌سه‌له‌یه‌کی گرنگ و سلوکی کۆمه‌ڵایه‌تی له‌ کوردستان...
بڕیاره‌ سه‌ره‌کیه‌کانی بۆش و چه‌ند په‌یڤێک...
سلوکی سیاسی حیزبه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌کان له کوردستان...
له‌ ژن کوشتنه‌وه‌ بۆ بازرگانی به‌ له‌شی ژنان، شه‌ره‌ف چ پێناسه‌یه‌کی ده‌وێ له‌ کۆمه‌ڵگای کوردیدا...
ئازادی بیروباوه‌ڕ له کورستان...
مه‌سه‌له‌ی ئازادی و دیموکراسی له‌ کوردستان
رابردو _ ئێستا _ داهاتو...
چه‌مکی دیپلۆماسیه‌ت و دیپلۆماسیه‌تی کورد...
پرۆگرامی به‌ڕێوه‌بردن و لێپرسراویه‌تی پرۆسێسه‌کان و پرۆژه‌ ستراتیژه‌کان...
خه‌یاڵێکی خوێناوی شێرزاد حه‌سه‌ن و دونیای واقعی ئێمه......
تۆپبارانه‌کانی ئێران و چه‌ند سه‌رنجێ...
مۆدێلی بلاک بۆکس و روداوه‌کانی ئه‌م دواییانه‌ له‌ کوردستان...
رێکخراوبون و چۆنایه‌تیه‌کان و مۆدیڵیکی ساده‌...
چه‌ند مه‌سه‌له‌یه‌ک سه‌باره‌ت به‌ نه‌خشه‌سازی شاره‌کان له‌ کوردستان...
چاککردنی کۆمه‌ڵگای کوردستان
دامه‌زراندنی تۆڕی شاره‌کان وه‌کو سیسته‌مێکی نه‌خشه‌سازی کۆمه‌ڵگای مۆدێرن...
سکانداڵی کڵێسا کاسۆلیکه‌کان له‌ هۆڵه‌ندا و زه‌نگێ بۆ هه‌موان! ...
یاسای کاری کرێکاری و پێویستیه‌تی فدراسیۆنی کرێکاران و کارمه‌ندان له‌ کوردستان...
کێشه‌ به‌رنامه‌یی یان که‌سایه‌تیه‌کان له‌ کوردستان...
هه‌ندێ مه‌سه‌له‌ سه‌باره‌ت به‌ رابه‌ر*...
ئارشیتێکتی پرۆسێسه‌کان ...
قوربانیانی ده‌زگا هه‌واڵگریه‌کان له‌ جیهان......
مه‌سه‌له‌ی ئینێرژی له‌ کوردستان...
پێشنهادێک بۆ بنیاتنانی ئه‌رشیفێکی نه‌ته‌وه‌یی سه‌راسه‌ری له‌ کوردستان...
رویه‌کی شاراوه‌ی گه‌نده‌ڵی له‌ کوردستان...
تیچاوێک به‌ نه‌وه‌کانی گه‌ل له‌ نێو سیسته‌می به‌ڕێوه‌بردن و پرۆسێسه‌کان له‌ کوردستان دا...
کۆنگره‌ی گۆڕانی که‌ش و ئاو وهه‌وا له‌ کۆپنهاگن...
ریسک ئه‌نالیزه‌ (ته‌ته‌ڵه‌کردن یان (شیکردنه‌وه‌)ی مجازه‌فه‌) و مه‌سه‌له‌ی که‌رکوک...
یۆتۆپیای هیزی سێیه‌م له‌ کوردستانی ئازاد و دیموکراسی دا!...
رکودی ئابوری ئێستا وهه‌لومه‌رجه‌کانی ...
کورد له‌ هاوکێشه‌ سیاسیه‌کانی عێراقدا ...
مادده‌ی 140 له‌ نێوان ژیان و مردن و نه‌وه‌کانی ئاینده‌دا...
هه‌ڵبژاردن و چه‌مکی دیموکراسی، ئه‌م دواییانه‌ له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ند و کوردستان...
په‌یڕه‌و، روانگه‌، ستراتیژ...
ماسته‌رپلانی هه‌ولێر و چه‌ند وشه‌یه‌ك! ...
گرفته‌ ژینگه‌ییه‌کان له‌ کوردستان ...
چۆنیه‌تی گه‌شه‌سه‌ندنی تیمه‌کانی کارکردن له‌ رێکخراودا ...
گه‌شه‌ی که‌سایه‌تی و گۆڕان له‌که‌سایه‌تی ئینسانه‌کان...
له‌ "حه‌ره‌س قه‌ومی"ه‌وه‌ بۆ "فه‌وجی‌ خه‌فیفـه‌"و بۆ "ئه‌نجومه‌نی‌ ئیسناد" ...
گرفته‌ ستراتیژیه‌کانی کۆمه‌ڵگای کوردستان ...
به‌ کورتی: سه‌رچاوه‌کانی گه‌نده‌ڵی له‌ کوردستان...
رێگریه‌کانی به‌رده‌م ئاستی هۆشیاری کۆمه‌ڵگا و رێکخراوبون، مۆدێلێک...
نیگایه‌ک له‌ مه‌سه‌له‌ی ڕابه‌ری له‌ ڕێکخراوه‌کاندا و مۆدێلێکی ئاڵوگۆڕ...
که‌لتووری کۆمه‌ڵگا و که‌لتووری رێکخراو ...
چاککردنی کۆمه‌ڵگای کوردستان و گرفته‌کانی ! ...
قه‌یرانی کریدیت له‌ ئه‌مه‌ریکا و کاریگه‌ره‌کانی! ...
ته‌ندروستی کۆمه‌ڵگا
(رێکخراو و تاکه‌کان)...
نوێترین هه‌واڵ...
(سبەى) خۆى نوێ دەکاتەوە ...
ئه‌مڕۆ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ و سه‌ركردایه‌تی‌ و ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵ هەڵدەبژێردرێن...
به‌رشه‌لۆنه‌ دوه‌م نازناوی ئه‌م وه‌رزه‌ی به‌ده‌ستهێنا...
داعش زیندانی تەدمور دەتەقێنێتەوە...
سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان: دەستور دەبێت سەقامگیری بەدیبهێنێت...
لیژنەی دەستور هەفتەی چوارجار كۆدەبێتەوە...
بان كی مۆن: 25 هەزار بیانی چونەتەناو گروپە تیرۆرستییەكانەوە...
یەپەگە ئۆپەراسیۆنی دابڕینی داعش لە تورکیا و بەستنەوەی جزیرە و کۆبانی پێکەوە جێبە...
بەڤیدیۆ؛ زەمینلەرزەیەک ژاپۆن دەهەژێنێت .. مەترسی تسۆنامییەکی دیکە دەکرێت...
گۆڕێکی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان دەدۆزرێتەوە .. تەرمی (20) ژن و (33) منداڵ و پیری تێ...
بەڤیدیۆ؛ سیناریۆکانی دابەش بونی عێراق...
داعش هێرش دەکاتە سەر شاری حەسەکە...
عه‌بادی: جیاوازی له‌ نێوان کەوتنی رومادی و موسڵدا هه‌یه‌ ...
عەلی باپیر لە کۆنگرەی حیزبەکەیدا رەخنەی توند لە حکومەت دەگرێت...
(20) سه‌ركرده‌ی داعش لە ئەنبار کوژران...
پێشمەرگە شكست بە هێرشێكی داعش دەهێنێت...
هەرێم و بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵێکیان واژۆ کرد...
بیرلسكۆنی: میلان نافرۆشین...
باندێکی (10) کەسى دەستگیر دەکرێن...
شاندێکى گۆڕان بۆ پشتیوانی کورد دەچێتە باکور ...
''لە ساڵێکدا بیانیه‌كانی ناو داعش بەرێژەى (70%) زیادیان کردوە''...
یەک ملیۆن نەمام لە بەردەم مەترسیی وشکبوندان...
بریمه‌ر داوا دەکات چەک بە کورد بدرێت ...
حوسیەکان پارێزگارى سەنعایان کوشت ...
ئێران دەستگیرکردنى چه‌ند تۆڕێكی‌ سه‌ر به‌ داعش رادەگەیەنێت ...