رێکخراو و بەرنامەی Calamity (نا ئارامی یان باری نائاسایی)

ئاسۆ حامدی


ئەم ئاڵوگۆڕانەی دواییانە لەعێراق و راگەیاندنی باری نا ئاسایی لەلایەن حکومەتی عێراق و هێرشەکانی داعش و گرتنی نەینەوا و چەندین شار و شارۆچکەی ناوەڕاست و خۆرئاوای عێراق. ئارامی و ئاسایشی خەڵکی لەکوردستان داوای رێکخراو و بەرنامەی کالامیتی دەکات تا ژیانی ئاسایی هاوڵاتیان و دامودەزگاکانی وڵات و بەرهەمی نەتەوەیی و ئینفراستەکچەری کۆمەڵگا ئارام بێت و کۆمەڵگا لەهەمو پێداویستیە سەرەکیەکان مسۆگەری هەبێت و توانای بەردەوامی هەبێ و لەلایەکی تریش باوەڕیەک بە کۆمەڵگا دەدات و پە دوژمنانی دەڵێ؛ کە کۆمەڵگای ئێمە رێکخراوە و بە توانایە و لەباری چۆنایەتی و مەعنەویدا زۆر بەهێزین.

رێکخراوی کالامیتی زۆر جیایە لەژوری عەمەلیات (ئەوەی لەکوردستان باوە) بەکورتی رێکخراوەکە پێکهاتوە لەهەمو دامودەزگاکان و لێپرسراویەتی سەرەکی خۆیان هەیە و هەمویان کەسی شارەزان لە پرۆسێسە جیاجیاکانی بەڕیوەبردنی کۆمەڵگا و هەر مەیدانێکیش لەمەیدانەکان لێپرسراوی خۆ هەیە و لەلایەکی تریش هەمویان یانی لێپرسراوان ئەوانیش راستەوخۆ رابەری دەکرێن لەلایەن رابەرانی تر. بەکورتی رێکخراوەیەکی کامل و بەتوانایە لەهەمو مەیدانەکان داو تەواوی دامودەزگاکانی دەوڵەت دەگرێتەوە و لەکاتی کارەکانیشدا لێپرسراوی ئاسایش و ئەمنی و سەربازی رابەری دەکات و هەمو مەسەلەکان لەلایەن بە هاوبەشی لەگەڵ رابەرە جۆربەجۆرەکان و ئەوانەوە بڕیاری لێدەدرێت.

ئەم رێکخراوە هیج ئیمتیازات و مەسرەفی زیادی نیە، بەڵکو هەمو ئەم مرۆڤانەی ئەندامن لە رێکخراودا لەکاتی خۆیان و بە خۆبەشی یان لەکاتی کاری خۆیان ئەم کارانە دەکەن. تەنانەت هەمو ئیمکاناتەکانی پەیوەندیەکان و کۆمۆنیکەیشنی هەمان دامودەزگای دەوڵەت و کارگە و کارخانەکان بەکاردێنن. یەکێ لەسیفاتە هەرە گرنگەکانی ئەم رێکخراوەیە بونی سیاسەتێکی رۆشنە لەکاتی کالامیتی و دەست بەکار بونە بە ئەنالیزەی گرفتەکان و نەخشە کێشانی سیناریۆیەکان و ژمێریاری تەواوی مەسەلەکان و راهێنانی ئەندامانی رێکخراو بۆ ئامادەسازی و دراسەکردنی هەمو ئەگەرەکان.

سازماندانی ئەم رێکخراوەیە دەبێ هەرەمی بێت و بەشێوەیەکی سەرەکی رابەری بکرێ لەلایەن کەسانی بەتوانا و پسپۆڕەوە. پاراستنی ئەمنیەتی خودی ئەم رێکخراوەیە زۆر گرنگە و لەهەمو وڵاتانی دونیا ئەمانە بە نهێنی کار دەکەن و ئامادەکاریەکان دەکەن.

بەرنامەی کالامیتی؛
نوسینەوەی بەرنامەیەکی لەم جۆرە ئەوەندە ئاسان نیە، بەڵام ئەگەر بێت و هەر رشتەیەک بەگوێرەی سیاسەتی دروست رێکخراوی کالامیتی بەرنامەی خۆی بنوسێتەوە بەگوێرەی ئیمکاناتی دروست، کە بەردەستن و توانای بەردەستیان هەیە ئەوە نوسینەوەی بەرنامە ئاسان دەبێ.

گرنگترین خاڵ لەم نێوەدا راستگۆیی تەواوی رشتەکان و دامودەزگاکانی دەوڵەت و کارگە و کارخانەکانن لەگەڵ باوەڕبون بە دەوڵەت و لێپرسراوانە لە دڵسۆزیان بۆ گەل و ئامادەیی تەواویانە لە رۆژانی سەختدا.

ئەگەر ئەمە بە پراکتیکی بوەوە، ئەوا بەرنامە نوسین و پراکتیک کردنی ئەوەندە زەحمەت نین و پیادەکردنی ئاسان دەبێ.

لایەنێکی گرنگ لەبەرنامە بڵاوبونەوەیەتی لەنێو دامودەزگاکانی دەوڵەت و خەڵکی هەست بە هێلە سەرەکیەکانی بکەن و ژمارەی تەلەفۆن و شوێن و کاتەکان و هێڵکاری رابەران و لێپرسراوان دەبێ بۆ هەموان رون بێ.

ئەم جۆرە کارکردنە هەموان کێش دەکات تا هەم هاوڵاتیان و هەم دەوڵەت لەیەک سەنگەر بن دژی نائارامیەک، کە هەیە جا نائارامیەکە سروشتی بێ یان هێرش و پەلاماری دەرەکی بێ.

بەداخەوە ئەوەی بەرچاو دەکەوێ لەکوردستان زیاتر کارکردن و هەماهەنگی سەربازیە و زیاتر نەچۆتە ناو قوڵایی کۆمەڵگاوە. ئەمەش زیاتر پەیوەندی بە ئەم وەزعە سیاسیەی کوردستان هەیە لە دو حکومەت و بە حیزبی بونی حکومەت و هەژمونی حیزبی. ئەگەرچی لەباری ئەمنی ئەزمونێکی بێ وێنەیان هەیە و تائێستا توانیویانە لەم ناوچە ئاگراویە بتوانن بەئارامیەوە بژین. ئەمە دەستکەوتێکی گەورەیە بۆ هەموان ئەگەرچی لەواقع سەرکردە سیاسیەکانی کوردستان بۆ پاراستنی خۆیان ئەم کارانە دەکەن، بەڵام لەم لاشەوە خەڵکی لێ بەهرەمەندە.

خەڵکی لەکوردستان دەبێ هۆشیاری ئەم جۆرە رێکخراوە و بەرنامەیەیان لەلا گەلاڵە بێت، لەهەمان کات دەبێ خەڵکی بە هۆشیاریەوە مامەڵە لەگەڵ وەزعی حکومەت و تواناکانی بکات.

لەباری نائاسیاییدا هاوڵاتیان دەبێ فشار بخەنەسەر دەوڵەت بۆ ئارامی زیاتر و لەهەمان کات، دەبێ ئەم ماوەیە بدەن بە دەوڵەت بۆ فەراهەم کردنی پێداویستیەکان.

ئەگەر حکومەتی کوردستان کار بە بەرنامە و رێکخراوەیەکی تایبەت بە کالامیتی نەکات، ئەوا لەکاتی رودانی سیناریۆیەک لە سیناریۆیەکان بە نمونە گرتنی هەندێ بازگەی پێشمەرگە لەلایەن داعش یان هێرشکردن بۆ سەر شارۆچکەی مەخمور و دیبەگە یان دوبس و دەوروبەری کەرکوک ئەوا گرفتی زۆر بۆ حکومەت و کۆمەڵگا دروست دەکات.

تا زوە دەبێ خەڵکی کوردستان لەخەمی خۆیان بن. ئامادەیی خەڵکی هەژار و کرێکاری کوردستان بۆ بەرگری لەکۆمەڵگا و گەل بەرزە، بۆیە دەبێ حکومەتی بنکە فراوانیش لەئاستی پێویستیەکانی گەل بێ.

هەڕەشە بۆ سەر کۆمەڵگای کوردستان هەردەم هەیە و دەمێنێ، تا بتوانن بەهەموان ئارام و ئازادی هەموان بپارێزن لەباری کۆمەڵایەتی و ئابوری و سیاسی دا بژین.

ئەمەش لەگرەوی چاکسازی و باشترکردنی ژیانی کۆمەڵانی خەڵکە و بەهێزکردنی بەرەکانی ناوخۆیە، ئەگەر بەرەی ناوخۆ بەهێز بو بە خستنەبەری بەرەی دژی هێرشە دەرەکیەکان بەهێز دەبێ.
23/06/2014 بینین: 3198
وتاره‌کانی تری نوسه‌ر
هه‌ده‌په؛ هیوایەک بۆ یەکگرتنی نەتەوە!...
شەڕی کورد و داعش، چاوەڕوانکراوە داعش دوبارە هێرشەکانی بۆ سەر کوردستان دەستپێبکاتەوە!...
کۆنفراسی گلۆبال دەربارەی فەزای سایبەر 2015 (سیستەمەکانی ئەلکترۆنی) لە لاهای - هۆڵەندا!...
یەشار کەمال ماڵئاوا، بەڵام پاڵەوانی رۆمانەکانت لە کۆمەڵگادا هەردەمێنن!...
چارەنوسی نەتەوەکەمان...
شکستی سیستەمی بەرگری پێشمەرگەی کوردستان لەدژی داعش لە ناوچەکانی شەنگال و جەلەولا...
سەربەخۆیی کوردستان و ریسکەکانی (مجازەفە) میللەتی کورد لە باشوردا...
کابینەی هەشت لایەنە نێگەتیڤ و پۆزەتیڤەکانی...
گوندەکەمان هیچ دزی لێ نیە!...
گەندەڵی لە کۆمەڵگای کوردستان و ستراتیژی کۆمەڵگا؛ بزوتنەوەی دژی گەندەڵی...
کۆنگرەی ئەتۆمی ٢٠١٤ لە لاهای و میللەتی کورد لە باشوریش هەر خەریکی موچەیە!...
ئارییل شارۆن جەستەی مرد، بەڵام!...
باڵانسی سیاسی لە کورستان...
کوشتن بۆتە بەشێ لە ژیانی میللەتی کورد...
گۆشەگیری لە هزری نەتەوەیی لە پراکتیکدا...
کۆمەڵگای کوردستان دواکاری چ حکومەتێکە؟...
هه‌روا ده‌زانم دوێنێیەی ئەرسەلان بایز و چەند وشەیەک!...
هەفتەیەک لە قاهیرەو ئەزمونێکی بێ وێنە...
گەڕانەوەی گەریلاکان بۆ قەندیل و ئاواتەکان...
گۆڕانی سەرۆک و گۆڕانی کۆمەڵگا...
1ی ئایارو داخوازیەکانی کرێکاران لە کوردستان...
لەنێوان مردن و ژیانی مارگریت تاچەردا!...
کۆمەڵگای کوردستان لەنێو گێژاوی ئیقلیمیدا!...
کێشەی نێوان کەلتوری عەشایری و کەلتوری شارستانی لە کۆمەڵگای کوردستاندا...
ساڵی 2012، ساڵی تەڵاقدانی سیاسی!...
کێشەی سوننە و شیعە لە عێراق و کاریگەری لەسەر میللەتی کورد...
پرسە نەتەوەییەکان و چینایەتیەکان لەم دەورانەدا...
ستراتیژی بەرگری نوێ ی ئەمەریکا و کاریگەریەکان...
پەتای کولێرا و گرفتەکانی ئینفراستەکچەرلە کۆمەڵگا...
سروشتی کۆمەڵایەتی کۆمەڵگای کوردستان و ئامادەگیەکانی بۆ گۆڕان...
وێنه‌کانی نێو (دڵم به‌ باخچه‌ ده‌سوتێت...! له‌نوسینی شێرزاد حه‌سه‌ن)!...
چه‌ند مه‌سه‌له‌یه‌کی جۆراوجۆر و کۆمه‌ڵگای کوردستان...
هاوکێشه‌ی ریسک و وه‌زعیه‌تی سیاسی ...
میسۆدی ته‌وه‌ره‌کان و ستراتیژی دروست! ...
‌له‌ په‌راوێزی روداوه‌کانی ئه‌م دواییانه‌ له‌ کوردستان...
وشه‌ و هێز، هێزی وشه‌ و که‌لتور و ستراکتوری سیاسی له‌ کوردستان!...
په‌یوه‌ندیه‌کان و گۆڕان له‌ پرۆسێسه‌کانی رێکخراودا...
ریفۆرم له‌ کۆیله‌تیتی دا و سه‌رخه‌تی چاره‌سه‌ره‌کان!...
نوێخوازی و داهێنان له‌ سیاسه‌تی ئابوری له‌ کوردستان...
تێماکان (ده‌سته‌واژه‌کان) گرنگه‌کان له‌ کۆمه‌ڵگای کوردستاندا...
قه‌یران و زانستی کۆمونیکه‌یشن...
سیاسه‌تی حکومه‌تی حیزبی و ناڕه‌زایه‌تیه‌کان...
ناڕه‌زایه‌تی و شعار و هه‌ڵوه‌سته‌یه‌ک...
له‌ په‌راوێزی به‌ردبارانکردن و گوله‌ بارانکردنی هاوڵاتیانی شاری هه‌ڵمه‌ت و قوربانی...
دانسی کورسیه‌کان - خۆپیشاندانه‌ جه‌ماوه‌ریه‌کان و ستراتیژ...
روداوه‌کانی ئه‌م دواییه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ند و جۆربه‌جۆره‌کان له‌ رێکخراوبوندا و مۆدێلی ستار...
دوریه‌کانی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی و ‌هه‌ڕه‌شه‌‌ جیاجیاکان...
کاریگه‌ریه‌کان و زانستی که‌‌سایه‌تی
کۆمه‌ڵگای کوردستان و رێکخراوبون وه‌کو نمونه‌یه‌کی زیندو‌...
چه‌ند مه‌سه‌له‌یه‌کی گرنگ و سلوکی کۆمه‌ڵایه‌تی له‌ کوردستان...
بڕیاره‌ سه‌ره‌کیه‌کانی بۆش و چه‌ند په‌یڤێک...
سلوکی سیاسی حیزبه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌کان له کوردستان...
له‌ ژن کوشتنه‌وه‌ بۆ بازرگانی به‌ له‌شی ژنان، شه‌ره‌ف چ پێناسه‌یه‌کی ده‌وێ له‌ کۆمه‌ڵگای کوردیدا...
ئازادی بیروباوه‌ڕ له کورستان...
مه‌سه‌له‌ی ئازادی و دیموکراسی له‌ کوردستان
رابردو _ ئێستا _ داهاتو...
چه‌مکی دیپلۆماسیه‌ت و دیپلۆماسیه‌تی کورد...
پرۆگرامی به‌ڕێوه‌بردن و لێپرسراویه‌تی پرۆسێسه‌کان و پرۆژه‌ ستراتیژه‌کان...
خه‌یاڵێکی خوێناوی شێرزاد حه‌سه‌ن و دونیای واقعی ئێمه......
تۆپبارانه‌کانی ئێران و چه‌ند سه‌رنجێ...
مۆدێلی بلاک بۆکس و روداوه‌کانی ئه‌م دواییانه‌ له‌ کوردستان...
رێکخراوبون و چۆنایه‌تیه‌کان و مۆدیڵیکی ساده‌...
چه‌ند مه‌سه‌له‌یه‌ک سه‌باره‌ت به‌ نه‌خشه‌سازی شاره‌کان له‌ کوردستان...
چاککردنی کۆمه‌ڵگای کوردستان
دامه‌زراندنی تۆڕی شاره‌کان وه‌کو سیسته‌مێکی نه‌خشه‌سازی کۆمه‌ڵگای مۆدێرن...
سکانداڵی کڵێسا کاسۆلیکه‌کان له‌ هۆڵه‌ندا و زه‌نگێ بۆ هه‌موان! ...
یاسای کاری کرێکاری و پێویستیه‌تی فدراسیۆنی کرێکاران و کارمه‌ندان له‌ کوردستان...
کێشه‌ به‌رنامه‌یی یان که‌سایه‌تیه‌کان له‌ کوردستان...
هه‌ندێ مه‌سه‌له‌ سه‌باره‌ت به‌ رابه‌ر*...
ئارشیتێکتی پرۆسێسه‌کان ...
قوربانیانی ده‌زگا هه‌واڵگریه‌کان له‌ جیهان......
مه‌سه‌له‌ی ئینێرژی له‌ کوردستان...
پێشنهادێک بۆ بنیاتنانی ئه‌رشیفێکی نه‌ته‌وه‌یی سه‌راسه‌ری له‌ کوردستان...
رویه‌کی شاراوه‌ی گه‌نده‌ڵی له‌ کوردستان...
تیچاوێک به‌ نه‌وه‌کانی گه‌ل له‌ نێو سیسته‌می به‌ڕێوه‌بردن و پرۆسێسه‌کان له‌ کوردستان دا...
کۆنگره‌ی گۆڕانی که‌ش و ئاو وهه‌وا له‌ کۆپنهاگن...
ریسک ئه‌نالیزه‌ (ته‌ته‌ڵه‌کردن یان (شیکردنه‌وه‌)ی مجازه‌فه‌) و مه‌سه‌له‌ی که‌رکوک...
یۆتۆپیای هیزی سێیه‌م له‌ کوردستانی ئازاد و دیموکراسی دا!...
رکودی ئابوری ئێستا وهه‌لومه‌رجه‌کانی ...
کورد له‌ هاوکێشه‌ سیاسیه‌کانی عێراقدا ...
مادده‌ی 140 له‌ نێوان ژیان و مردن و نه‌وه‌کانی ئاینده‌دا...
هه‌ڵبژاردن و چه‌مکی دیموکراسی، ئه‌م دواییانه‌ له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ند و کوردستان...
په‌یڕه‌و، روانگه‌، ستراتیژ...
ماسته‌رپلانی هه‌ولێر و چه‌ند وشه‌یه‌ك! ...
گرفته‌ ژینگه‌ییه‌کان له‌ کوردستان ...
چۆنیه‌تی گه‌شه‌سه‌ندنی تیمه‌کانی کارکردن له‌ رێکخراودا ...
گه‌شه‌ی که‌سایه‌تی و گۆڕان له‌که‌سایه‌تی ئینسانه‌کان...
له‌ "حه‌ره‌س قه‌ومی"ه‌وه‌ بۆ "فه‌وجی‌ خه‌فیفـه‌"و بۆ "ئه‌نجومه‌نی‌ ئیسناد" ...
گرفته‌ ستراتیژیه‌کانی کۆمه‌ڵگای کوردستان ...
به‌ کورتی: سه‌رچاوه‌کانی گه‌نده‌ڵی له‌ کوردستان...
رێگریه‌کانی به‌رده‌م ئاستی هۆشیاری کۆمه‌ڵگا و رێکخراوبون، مۆدێلێک...
نیگایه‌ک له‌ مه‌سه‌له‌ی ڕابه‌ری له‌ ڕێکخراوه‌کاندا و مۆدێلێکی ئاڵوگۆڕ...
که‌لتووری کۆمه‌ڵگا و که‌لتووری رێکخراو ...
چاککردنی کۆمه‌ڵگای کوردستان و گرفته‌کانی ! ...
قه‌یرانی کریدیت له‌ ئه‌مه‌ریکا و کاریگه‌ره‌کانی! ...
ته‌ندروستی کۆمه‌ڵگا
(رێکخراو و تاکه‌کان)...
نوێترین هه‌واڵ...
(سبەى) خۆى نوێ دەکاتەوە ...
ئه‌مڕۆ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ و سه‌ركردایه‌تی‌ و ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵ هەڵدەبژێردرێن...
به‌رشه‌لۆنه‌ دوه‌م نازناوی ئه‌م وه‌رزه‌ی به‌ده‌ستهێنا...
داعش زیندانی تەدمور دەتەقێنێتەوە...
سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان: دەستور دەبێت سەقامگیری بەدیبهێنێت...
لیژنەی دەستور هەفتەی چوارجار كۆدەبێتەوە...
بان كی مۆن: 25 هەزار بیانی چونەتەناو گروپە تیرۆرستییەكانەوە...
یەپەگە ئۆپەراسیۆنی دابڕینی داعش لە تورکیا و بەستنەوەی جزیرە و کۆبانی پێکەوە جێبە...
بەڤیدیۆ؛ زەمینلەرزەیەک ژاپۆن دەهەژێنێت .. مەترسی تسۆنامییەکی دیکە دەکرێت...
گۆڕێکی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان دەدۆزرێتەوە .. تەرمی (20) ژن و (33) منداڵ و پیری تێ...
بەڤیدیۆ؛ سیناریۆکانی دابەش بونی عێراق...
داعش هێرش دەکاتە سەر شاری حەسەکە...
عه‌بادی: جیاوازی له‌ نێوان کەوتنی رومادی و موسڵدا هه‌یه‌ ...
عەلی باپیر لە کۆنگرەی حیزبەکەیدا رەخنەی توند لە حکومەت دەگرێت...
(20) سه‌ركرده‌ی داعش لە ئەنبار کوژران...
پێشمەرگە شكست بە هێرشێكی داعش دەهێنێت...
هەرێم و بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵێکیان واژۆ کرد...
بیرلسكۆنی: میلان نافرۆشین...
باندێکی (10) کەسى دەستگیر دەکرێن...
شاندێکى گۆڕان بۆ پشتیوانی کورد دەچێتە باکور ...
''لە ساڵێکدا بیانیه‌كانی ناو داعش بەرێژەى (70%) زیادیان کردوە''...
یەک ملیۆن نەمام لە بەردەم مەترسیی وشکبوندان...
بریمه‌ر داوا دەکات چەک بە کورد بدرێت ...
حوسیەکان پارێزگارى سەنعایان کوشت ...
ئێران دەستگیرکردنى چه‌ند تۆڕێكی‌ سه‌ر به‌ داعش رادەگەیەنێت ...