كه‌ركوك و مه‌ترسی‌...

سیروان ره‌شید


یه‌كێك له‌ كه‌موكوڕییه‌كانی‌ دنیای‌ سیاسه‌ت و كاری‌ چاودێریكردنی‌ رووداوه‌ سیاییه‌كان له‌ مێژووی‌ كۆن و نوێی‌ ئێمه‌دا ئه‌وه‌بووه‌ بیروڕا و ره‌خنه‌ و لێكدانه‌وه‌ سیاسییه‌كان پاش رووداوه‌كان هاتوون و زۆر به‌ده‌گمه‌ن بینراوه‌ پێشئه‌وه‌ی‌ كارته‌ سیاسی‌ و هه‌له‌ مێژووییه‌كان له‌ده‌ست بچن و پێشتر پێشبینییان بۆ كرابێت و مه‌ترسی‌ و ئاكامه‌ خراپه‌كانی‌ ئه‌و هه‌ل و كارته‌ له‌ده‌ست چووانه‌ خرابێتنه‌ڕوو.
  ئه‌مڕۆ گرنگترین و سه‌ره‌كیترین باسی‌ سیاسیی‌ و مه‌سه‌له‌ی‌ په‌یوه‌ندیدار به‌ ئێمه‌ی‌ كورد له‌عیراقدا به‌بێ شك مه‌سه‌له‌ی‌ كه‌ركوك و جێبه‌جێكردنی‌ مادده‌ی‌ "140"ه‌، مادده‌ی‌ 140 وه‌ك مادده‌یه‌كی‌ ده‌ستوریی‌ له‌ ده‌ستوری‌ هه‌میشه‌یی‌ عیراقدا تاكه‌ مادده‌یه‌ كه‌ بۆ جێبه‌جێكردنی‌ كات دیاریكرابێت، ئه‌مه‌ش بێگومان په‌یوه‌ندی‌ به‌وه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ له‌ كاتی‌ نووسینی‌ ده‌ستوردا  ئه‌م خاڵه‌ وه‌ك هۆكارێك بۆ قایلكردن و پابه‌نكردنی‌ لایه‌نی‌ كورده‌وه‌ هاتووه‌، چونكه‌ پێشئه‌وه‌ی‌ ده‌ستووری‌ هه‌میشه‌یی‌ عیراق ئاماده‌بكرێت یاسای‌ كاتی‌ به‌ڕێوه‌بردنی‌ عیراق هه‌بووه‌ و له‌و یاسایه‌دا و له‌ مادده‌ی‌ 58 دا هه‌موو لایه‌نه‌كانی‌ ناو ئه‌نجومه‌نی‌ حوكم ئیمزایان له‌سه‌ر ئه‌وه‌ كردبوو كه‌ ده‌بێت مه‌سه‌له‌ی‌ كه‌ركوك ئاسایای‌ بكرێته‌وه‌، به‌ڵام وه‌ك بینیمان ئه‌و مادده‌ی‌ "58"ه‌ درێژكرایه‌وه‌ بۆ مادده‌ی‌ 140 له‌ ده‌ستووری‌ هه‌میشه‌یی‌ عیراقدا.

   ئێستا كه‌متر له‌ 90 رۆژ له‌به‌رده‌م جێبه‌جێكردنی‌ مادده‌ی‌ 140دا ماوه‌، كارێكی‌ ئاسان نییه‌ له‌م ماوه‌ كه‌مه‌ی‌ كه‌ به‌ده‌سته‌وه‌ ماوه‌ بتوانرێت ته‌واوی‌ بڕگه‌كانی‌ ئه‌م مادده‌یه‌ جێبه‌جێبكرێت، كه‌مبوونه‌وه‌ی‌ كات یان به‌مانایه‌كی‌ تر بڵێین كوشتنی‌ كاتی‌ ته‌رخانكراو بۆ جێبه‌جێكردنی‌ ئه‌م مادده‌یه‌ سه‌ركه‌وتنی‌ ئه‌و سیاسه‌ته‌یه‌ كه‌ به‌رپرسانی‌ به‌غدا بۆ مادده‌ی‌ 140 هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌ گرتوویانه‌ته‌به‌ر، چونكه‌ نه‌مانی‌ كات هه‌موو لایه‌ك به‌ره‌و رێگایه‌كی‌ داخراو ده‌بات و دواجار راوه‌ستان و قایلبوون به‌ دواخستنی‌ مادده‌ی‌ 140 ده‌كاته‌ دیفاكتۆ.

 نوری‌ مالیكی‌ سه‌رۆك وه‌زیران كه‌ جێگره‌وه‌ی‌ جه‌عفه‌ری‌ سه‌رۆك وه‌زیرانی‌ رابردووه‌ هه‌میشه‌ له‌ لێدوان و وه‌ڵامه‌كانیدا له‌باره‌ی‌ مادده‌ی‌ 140 وه‌ زۆر ئومێد به‌خشانه‌ ده‌دوێت و ده‌كرێت ئه‌و خوێندنه‌وه‌یه‌ی‌ بۆ بكه‌ین كه‌ ئه‌و هه‌میشه‌ ده‌یه‌وێت دڵی‌ سه‌ركردایه‌تی‌ سیاسی‌ كورد رابگرێت، له‌ وتاره‌كه‌ی‌ رۆژی‌ 10/9 دا كه‌ له‌ ئه‌نجومه‌نی‌ نوێنه‌رانی‌ عیراقدا پێشكه‌شیكرد، پابه‌ندبوونی‌ حكومه‌ته‌كه‌ی‌ به‌جێبه‌جێكردنی‌ مادده‌ی‌ 140 وه‌ راگه‌یاندن و پروپاگه‌نده‌كانی‌ دواخستنی‌ ئه‌م مادده‌یه‌ی‌ به‌درۆ خسته‌وه‌.
 ناوه‌ڕۆكی‌ وتاره‌كه‌ی‌ مالیكی‌ نوێ‌ نییه‌ و پێشتریش پابه‌ندبوونی‌ حكومه‌ت به‌ جێبه‌جێكردنی‌ مادده‌ی‌ 140 مان گوێلێبووه‌، به‌ڵام كه‌ی‌ و چۆن؟ ئایا ئه‌و جێبه‌جێكردنه‌ له‌واده‌ی‌ خۆیدا ده‌بێت یان له‌كاتێكی‌ تردا؟.

به‌ڕاستی‌ ئێستا كاتی‌ ئه‌وه‌ هاتووه‌ چاودێرانی‌ سیاسی‌ و رۆشنبیرانی‌ په‌یوه‌ست به‌ مه‌سه‌له‌ی‌ كه‌ركوك قسه‌ له‌سه‌ر ئه‌گه‌ری‌ پاش جێبه‌جێنه‌بوونی‌ مادده‌ی‌ 140 بكه‌ن، به‌تایبه‌ت پاش لێدوانه‌ نوێكانی‌ تاڵه‌بانی‌ سه‌رۆك كۆمار كه‌ به‌ڕاشكاوی‌ رایگه‌یاند په‌له‌كردن بۆ جێبه‌جێكردنی‌ مادده‌ی‌ 140 له‌ به‌رژه‌وه‌ندی‌ كه‌ركوكدا نییه‌ و ره‌خنه‌ی‌ له‌هه‌موو ئه‌وانه‌ش گرت كه‌ ره‌خنه‌ له‌ كاره‌كانی‌ نوێنه‌رانی‌ كورد ده‌گرن له‌به‌غدا.
   قسه‌كردن و ئاماژه‌دان به‌وه‌ی‌ كه‌ ئاسان نییه‌ مادده‌ی‌ 140 له‌ واده‌ی‌ خۆیدا جێبه‌جێبكرێت، له‌وه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت كه‌ به‌رپرسانی‌ حكومه‌تی‌ به‌غدا بۆیان سه‌لماندووین كه‌ له‌مپه‌ر بۆ ئه‌م مادده‌یه‌ دروستده‌كه‌ن و بۆ هه‌ر قۆناغێك بیانوو و قسه‌ی‌ تابیه‌تییان هه‌بووه‌ و توانیویشییانه‌ سه‌ركردایه‌تی‌ سیاسیی‌ كورد قه‌ناعه‌ت پێبكه‌ن، هه‌روه‌ك چۆن ئێستا ئه‌و سوربوون و ئه‌و جۆره‌ لێدوانانه‌ی‌ له‌ زاری‌ سه‌ركردایه‌تی‌ كورده‌وه‌ نابیستین كه‌ له‌ چه‌ند مانگی‌ رابردوودا له‌ باره‌ی‌ كه‌ركوكه‌وه‌ ده‌مانبیست.

   لایه‌نێكی‌ تری‌ په‌یوه‌ندیدار به‌ مادده‌ی‌ 140 وه‌، بێگومان ئه‌مریكایه‌ و ئه‌وه‌ش كه‌ جێگای‌ گومانه‌ نه‌بوونی‌ هیچ ئاماژه‌یه‌كه‌ له‌سه‌ر كه‌ركوك له‌ راپۆرته‌كه‌ی‌ (كرۆكه‌ر – پترایۆس)دا، هه‌ره‌چه‌نده‌ كرۆكه‌ر پێشتر ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌دابوو كه‌ مادده‌ی‌ 140 له‌واده‌ی‌ خۆیدا جێبه‌جێ‌ نابێت، به‌ڵام له‌ راپۆرته‌ هاوبه‌شه‌كه‌یدا له‌گه‌ڵ ده‌یڤد پترایۆسدا هیچ باسێكی‌ راسته‌وخۆی‌ له‌باره‌ی‌ كه‌ركوك و مادده‌ی‌ 140ی‌ تێدانه‌بوو، ئه‌مه‌ش ئه‌و ئه‌گه‌ره‌ به‌هێزده‌كات كه‌ ده‌شێت رێككه‌وتنێكی‌ شاراوه‌ له‌باره‌ی‌ كه‌ركوكه‌وه‌ له‌نێوان واشنتن و به‌غدا و هه‌ولێردا له‌ئارادابێت.


18/09/2007 بینین: 3250
وتاره‌کانی تری نوسه‌ر
چی‌ له‌كۆنگره‌كه‌ی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ دادوه‌ری‌ چاوه‌ڕێ ده‌كرێ؟...
پارتی‌ و گێچه‌ڵی‌ زۆرینه‌ی‌ لیژنه‌ی‌ ده‌ستور...
گۆڕان و دروستكردنی‌ هێزی‌ چه‌كدار!...
دواكه‌وتویی‌ فه‌رهه‌نگی‌ سیاسی‌ یه‌كێتی‌ و پارتی‌...
پرسیار له‌ هه‌ڵوێستی‌ یه‌كگرتوو كۆمه‌ڵ به‌رامبه‌ر داعش‌...
كاتی جێبەجێكردنی رێكەوتنەکە هاتوە...
ئه‌م قه‌یرانه‌ میراتی‌ ئێوه‌یه‌!...
یه‌كێتی‌ به‌ 20 رێگا ته‌زویری‌ كردوه‌...
یادی سلێمانی و هه‌ستكردن به‌ غوبن و غه‌در!...
یه‌كێتی‌ قه‌یرانه‌كه‌ قوڵده‌كاته‌وه‌، یان چاره‌سه‌ر؟...
ره‌وایه‌ یه‌كێتی‌ به‌ 26%وه‌، حوكمی‌ سلێمانی‌ بكا؟...
ده‌لاله‌ته‌كانی‌ سه‌ركه‌وتنی‌ گۆڕان له‌ 9 خاڵدا...
گه‌وره‌م، ئێوه‌ خودی‌ ده‌ستورن! ...
بارزانی‌ هه‌شت ساڵه‌ چی‌ كردوه‌؟...
ئه‌و وانانه‌ی پێویسته‌ له‌ دیجله‌وه‌ فێری ببین!...
ته‌حه‌داكانی‌ به‌رده‌م جڤاتی‌ نیشتمانی‌ گۆڕان ...
گەنج لە بزوتنەوەی گۆڕاندا!...
چۆن ده‌ستورێكمان ده‌وێ؟...
هه‌شت مانگ و به‌رپرسیاریه‌تی‌ مێژویی‌...
چاكسازی له‌ سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمدا...
گه‌ڕاندنه‌وه‌ی‌ موڵكی‌ گشتی؛ دڵۆپێك له‌ ده‌ریایه‌ك...
مەترسییه‌کانی یاسای ئاسایش و ئه‌نجومه‌نی ئاسایش...
رازیبون به‌كه‌م؛ پاشه‌كشه‌یه‌...
خاڵێكی‌"ره‌ش" له‌ مێژوی‌ په‌رله‌مانی‌ كوردستاندا...
دو رێگه‌چاره‌
له‌ به‌رده‌م "یه‌كێتی ‌‌و پارتی" دا...
گۆڕین لە دەسەڵاتی دادوەریی...
هەرگیز كوردستان ناگەڕێتەوە پێش 17ی شوبات...
ئایا گۆڕان له‌ پاشه‌كشه‌دایه‌؟...
بای بای یاسای‌ رۆژنامه‌گه‌ری...
كێیه‌، كورد
په‌رت ده‌كات؟...
بۆچی‌ پاشه‌كشه‌مان كرد؟...
كاته‌كه‌ دره‌نگ بوه‌...
بۆچی‌ پێویسته‌، یاسای‌
ده‌سته‌ی‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان دوا بخرێت؟...
كه‌مپه‌ینێك
بۆ ده‌ربازبون له‌ تونێله‌ تاریكه‌كه‌...
(یه‌كێتی‌ و گۆڕان)
لاپه‌ڕه‌یه‌كی‌ نوێ‌...
پیلانێكی‌ مه‌ترسیدار!...
ئه‌ندامه‌ به‌ڕێزه‌كانی‌ په‌رله‌مان؛
ئێوه‌ له‌خه‌می‌ گه‌لدان، یان له‌خه‌می‌ خۆتان؟...
پارتی‌، هه‌ڕه‌شه‌مان لێده‌كات! ...
له‌باره‌ی‌ كاندیدكردنی‌ تاڵه‌بانی‌_یه‌وه‌...
ئه‌مجاره‌ چۆن ململانێ‌ بكه‌ین؟...
هه‌ژاره‌كان......
2010؛ ساڵه‌ خه‌ته‌ره‌كه‌...
میلله‌تێك باجی‌ ئێوه‌ ده‌دات!...
نا بۆمیلیشیای‌ پارتی‌ و یه‌كێتی‌!...
خوا كوردستان بپارێزێت...
گۆڕان ده‌چێ‌ بۆ به‌غدا!...
بێده‌نگی‌ نێچیرڤان بارزانی‌!...
زوڵمكردن له‌ سلێمانی‌...
له‌باره‌ی‌ كێشه‌كه‌ی‌ دانای‌ ئه‌حمه‌د مه‌جید‌و چاودێریی‌ داراییه‌وه‌...
تكایه‌ ئه‌مه‌ كابینه‌ی‌ سێیه‌مه‌، مه‌یكه‌ن به‌شه‌شه‌م...
نه‌خشه‌ سیاسییه‌كه‌ گۆڕا...
بارزانی‌، سه‌رۆكێكی‌ بێخه‌م!...
ئایا خه‌ڵك ده‌نگ به‌ مانه‌وه‌ی‌ ئه‌م واقیعه‌ گه‌نده‌ڵه‌ ده‌دات، یان به‌ پرۆژه‌ی‌ گۆڕانكاریی‌؟...
دروستكردنی‌
دیكتاتۆرێك بۆ كوردستان...
له‌ په‌راوێزی‌ مشتومڕی‌ ده‌ستووردا
پارتی‌‌و سیستمی‌ پاشایه‌تی‌، یه‌كێتی‌‌و ره‌فتاری‌ دۆڕاوانه‌ ...
پایزی‌ پاوانخوازیی‌...
ترس له‌ قبوڵ نه‌كردنی‌ ئه‌نجامه‌كان ...
ئایا بارزانی‌ پاڵێوراوی‌ یه‌كێتیشه‌؟...
تاقیكردنه‌وه‌ قورسه‌كه‌...
سه‌ربه‌خۆیی‌ له‌ نێوان تاڵه‌بانی‌‌و بارزانی‌...
ڤیتۆ مه‌ترسیداره‌كه‌ی‌ بارزانی‌...
كابینه‌ی‌ پێنجه‌م چی‌ كردو چی‌ جێده‌هێڵێت؟...
پێویسته‌ رێككه‌وتنی‌ ستراتیژی‌ پارتی‌‌و یه‌كێتی‌ هه‌ڵوه‌شێته‌وه‌...
ژاوه‌ژاوی‌ چوار حیزبه‌كه‌...
پڕۆژه‌كه‌ی‌ تاڵه‌بانی‌...
وه‌ڵامی‌ ئه‌و پرسیاره‌ی‌ هه‌مومان به‌دوایدا وێڵین!...
بڕیاره‌كه‌ی‌ مه‌كته‌بی‌ سیاسیی‌‌و دوو پرسیار...
ئه‌م كارته‌شتان سوتاند...
خه‌ڵكینه‌ په‌رله‌مان
ده‌یه‌وێت ده‌ممان داخه‌ین!...
هۆشیار زێباری‌ چی‌ بۆ كورد كرد‌؟...
ناكۆكییه‌كانی‌ پارتی‌ ‌و یه‌كێتی‌...
بایكۆتكردنی‌ توركمانه‌كان بۆ؟...
رۆژنامه‌ی‌ (رۆژنامه‌)
چی‌ كردووه‌و چی ماوه‌ بیكات!؟ ...
دیسانه‌وه‌ هه‌ڵپه‌ی‌ كورسیی‌ ...
دوای‌ ساڵێك... ئایا ئه‌نجومه‌نی‌ پارته‌ سیاسییه‌كان پێویسته‌؟...
بودجه‌ و داهات و جورئه‌تی‌ په‌رله‌مان ...
په‌رله‌مانه‌ نه‌خۆشه‌كه‌!...
دیموكراسیه‌تی‌ ته‌وافوقی‌
له‌ كۆنگره‌ی‌ سه‌ندیكای‌ رۆژنامه‌نووساندا...
كڵۆڵی‌ دیبلۆماسیه‌تی‌ كوردی‌...
پارتی‌ و یه‌كێتی‌
به‌رپرسیاری‌ سه‌ره‌كی‌ جێبه‌جێنه‌كردنی‌ مادده‌ی‌ 140ن...
سیناریۆی‌ پێكهێنانی‌ حكومه‌تی‌ زۆرینه‌ ...
پارتی‌ و یه‌كێتی‌ بودجه‌ی‌ ئه‌مساڵیشیان دابه‌شكرد!...
نوێترین هه‌واڵ...
(سبەى) خۆى نوێ دەکاتەوە ...
ئه‌مڕۆ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ و سه‌ركردایه‌تی‌ و ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵ هەڵدەبژێردرێن...
به‌رشه‌لۆنه‌ دوه‌م نازناوی ئه‌م وه‌رزه‌ی به‌ده‌ستهێنا...
داعش زیندانی تەدمور دەتەقێنێتەوە...
سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان: دەستور دەبێت سەقامگیری بەدیبهێنێت...
لیژنەی دەستور هەفتەی چوارجار كۆدەبێتەوە...
بان كی مۆن: 25 هەزار بیانی چونەتەناو گروپە تیرۆرستییەكانەوە...
یەپەگە ئۆپەراسیۆنی دابڕینی داعش لە تورکیا و بەستنەوەی جزیرە و کۆبانی پێکەوە جێبە...
بەڤیدیۆ؛ زەمینلەرزەیەک ژاپۆن دەهەژێنێت .. مەترسی تسۆنامییەکی دیکە دەکرێت...
گۆڕێکی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان دەدۆزرێتەوە .. تەرمی (20) ژن و (33) منداڵ و پیری تێ...
بەڤیدیۆ؛ سیناریۆکانی دابەش بونی عێراق...
داعش هێرش دەکاتە سەر شاری حەسەکە...
عه‌بادی: جیاوازی له‌ نێوان کەوتنی رومادی و موسڵدا هه‌یه‌ ...
عەلی باپیر لە کۆنگرەی حیزبەکەیدا رەخنەی توند لە حکومەت دەگرێت...
(20) سه‌ركرده‌ی داعش لە ئەنبار کوژران...
پێشمەرگە شكست بە هێرشێكی داعش دەهێنێت...
هەرێم و بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵێکیان واژۆ کرد...
بیرلسكۆنی: میلان نافرۆشین...
باندێکی (10) کەسى دەستگیر دەکرێن...
شاندێکى گۆڕان بۆ پشتیوانی کورد دەچێتە باکور ...
''لە ساڵێکدا بیانیه‌كانی ناو داعش بەرێژەى (70%) زیادیان کردوە''...
یەک ملیۆن نەمام لە بەردەم مەترسیی وشکبوندان...
بریمه‌ر داوا دەکات چەک بە کورد بدرێت ...
حوسیەکان پارێزگارى سەنعایان کوشت ...
ئێران دەستگیرکردنى چه‌ند تۆڕێكی‌ سه‌ر به‌ داعش رادەگەیەنێت ...