هه‌شت مانگ و به‌رپرسیاریه‌تی‌ مێژویی‌

سیروان ره‌شید

په‌رله‌مانی‌ كوردستان به‌ده‌ر له‌ وه‌رزه‌ پشوه‌كانی‌ داهاتوی‌ ته‌نها هه‌شت مانگ له‌كاركردنی‌ ماوه‌. په‌رله‌مانتاران له‌به‌رده‌م به‌رپرسیاریه‌تیه‌كی‌ گه‌وره‌ی‌ مێژویدان كه‌ به‌ر له‌ته‌واوبونی‌ ئه‌وهه‌شت مانگه‌ی‌ واده‌ی‌ كاركردنیان پێویسته‌ هه‌مواری ئه‌و یاسایانه‌ بكه‌نه‌وه‌ كه‌ مێژو وه‌ك خاڵێكی‌ ره‌ش بۆ ئه‌م خوله‌ی‌ په‌رله‌مان ده‌ینوسیته‌وه‌.

په‌رله‌مانی‌ كوردستان باڵاترین ده‌سه‌ڵاتی‌ ته‌شریعی‌ و چاودێرییه‌ له‌ هه‌رێمدا، ئه‌ندامه‌كانی‌ به‌وپێیه‌ی‌ حه‌سانه‌یان هه‌یه‌، تاكه‌ كه‌سن كه‌ به‌پێی‌ یاسا، هیچ هێزو لایه‌ن و ده‌سه‌ڵاتێك ناتوانێت ‌و بۆی‌ نییه‌:
*ده‌ستگیریان بكات.
 *بیانخاته‌ زیندانه‌وه‌.
* موچه‌كه‌یان ببڕێت.
* له‌ ئه‌ندام په‌رله‌مانی‌ لایان بدات.

مانگی ته‌مموزی ساڵی‌ 2009 خه‌ڵك به‌ ‌په‌رۆشێكی زۆر و به‌ هیوایه‌كی گه‌وره‌وه‌ به‌شداری پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردنی‌ خولی‌ سێیه‌می‌ په‌رله‌مانی‌ كوردستانیان كرد، كه‌ سه‌ره‌نجام حیزبه‌كانی ده‌سه‌ڵات، به‌ دیاریكراوی پارتی و یه‌كێتی، هه‌مو رێگایه‌كیان به‌كارهێنا، بۆ یه‌كلایی كردنه‌وه‌ی ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ به ‌قازانجی خۆیان، له‌كاتێكدا خه‌ڵكی‌ كوردستان ئومێدیان به‌وه‌بو لیستی‌ ده‌سه‌ڵات له‌م خوله‌ی‌ په‌رله‌مانی‌ كورستاندا به‌خۆیدا بچێێته‌وه ‌و سود له ‌ئه‌زمونی‌ رابردوی‌ خولی‌ دوه‌می‌ په‌رله‌مان وه‌ربگرێ‌ و دوربكه‌وێته‌وه‌ له‌ هه‌وڵدان بۆ ده‌ركردنی‌ یاسای‌ سته‌مكار و ده‌ركردنی‌ یاسا بۆ به‌رژه‌وه‌ندی‌ حیزب، به‌ڵام ده‌سه‌ڵات خراپتر له‌ خولی‌ رابردوی‌ په‌رله‌مان له‌م خوله‌دا و به‌ وجودی‌ ئۆپۆزسیۆنێك كه‌ نوێنه‌رایه‌تی‌ یه‌ك له‌سه‌ر سێی‌ خه‌ڵكی‌ كوردستان ده‌كات، كۆمه‌ڵێك یاسای‌ وه‌ك (یاسای‌ ده‌زگای‌ ئاسایش و ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایش و ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزگاكان و یاسای‌ خۆپیشاندان)ی ده‌ركرد، كه‌ مێژو وه‌ك خاڵێكی‌ ره‌ش بۆ ئه‌م خوله‌ی‌ په‌رله‌مان ده‌ینوسێته‌وه‌.

جگه‌ له‌وه‌ی‌:
* له‌ماوه‌ی 3 ساڵی رابوردودا زیاتر له‌ 35 ملیار دۆلاری ئه‌مه‌ریكی له‌ بودجه‌ی گشتی عێراقه‌وه‌ هاتۆته‌ سه‌ر بودجه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، جگه‌ له‌ داهاتی ناو هه‌رێم خۆی. كوردستان به‌ درێژایی مێژوی خۆی بودجه‌ی وا گه‌وره‌ی به‌ خۆیه‌وه‌نه‌ دیوه‌. بۆچی رۆژی له‌ رۆژان ئه‌ندامانی‌ لیستی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ په‌رله‌مان پێیان دانه‌گرت بڵێن: ئه‌و ده‌یان ملیار دۆلاره‌ كێ‌ سه‌رفی كردوه‌ و چۆن و له‌ چیدا سه‌رف كراوه‌؟

* له‌ ماوه‌ی 3 ساڵی رابوردودا گه‌نده‌ڵی به‌هه‌مو جۆره‌ دزێوه‌كانیه‌وه‌ له‌ ناو وه‌زاره‌ته‌كان و فه‌رمانگه‌كاندا به‌ئه‌ندازه‌ی زیادبونی بودجه‌كه‌ زیادی كردوه‌. بۆچی رۆژی له‌ رۆژان په‌رله‌مانتارانی‌ ده‌سه‌ڵات پێیان دانه‌گرت بڵێن: سه‌رۆك وه‌زیران و فڵانه‌ وه‌زیر و به‌رپرس بانگ بكه‌ن بۆ لێپرسینه‌وه‌ له‌سه‌ر كاروباری حكومه‌ت و وه‌زاره‌ته‌كه‌ی. ئه‌گه‌ر گه‌نده‌ڵی له‌سه‌ر بو متمانه‌ی‌ لێ بسێننه‌وه ‌و حه‌واڵه‌ی دادگای بكه‌ن؟
 
هه‌ر چه‌نده‌ ئه‌م په‌رله‌مانه‌ی‌ ئێستا نه‌ك هه‌ر نه‌یتوانیوه‌ ببێته‌ په‌رله‌مانێكی‌ ئه‌كتیڤ، كه‌ نوێنه‌ر و داكۆكیكه‌ر بێت له‌خواست‌ و داوا و مافه‌كانی‌ خه‌ڵك، به‌ڵكو خۆی‌ گه‌وره‌ترین هه‌ڕه‌شه‌ بوه‌ بۆ سه‌ر ماف‌ و ئازادییه‌كان ‌و چه‌ندین یاسای‌ ترسناكی ده‌ركردوه‌.

له‌چه‌ند رۆژی‌ داهاتودا كه‌ په‌رله‌مانی‌ كوردستان دوای‌ پشوه‌ 60 رۆژیه‌كه‌ی‌ ده‌ستده‌كاته‌وه‌ به‌ ئه‌نجامدانی‌ كۆبونه‌وه‌كانی‌، ته‌نها هه‌شت مانگ له‌كاركردنی‌ ماوه‌، پێویسته‌ سه‌ركردایه‌تی‌ هه‌رێم و سه‌رۆكی‌ حكومه‌ت و سه‌رۆكی‌ په‌رله‌مان به‌ڵێنه‌كانیان كه‌ به‌ر له‌چه‌ند مانگێك پێش ئێستاداویانه‌ بیبه‌نه‌ سه‌رو ئه‌م وه‌رزه‌ی‌ په‌رله‌مان بكه‌ن به‌؛ وه‌رزی‌ ته‌شریعی‌ هه‌مواری‌ ئه‌و یاسایانه‌ی‌ ره‌هه‌ندی‌ نیشتمانیان هه‌یه‌.

ئه‌گه‌ر بڕیاریشه‌ په‌رله‌مان خاوه‌نی به‌رپرسیاریه‌تی خۆی بێت به‌تایبه‌ت له‌بواری یاسادانان، كه ‌تائیستا كه‌مترین ئه‌ركی له‌وبواره‌دا جێبه‌جێ كردوه‌، ئه‌گه‌ر یاسایه‌كیشی ده‌ركردبێ زیاتر بۆ پاراستنی خواستی ده‌سه‌ڵات بوه‌، ره‌نگه‌ هه‌ندێ یاساش ده‌رچوبێ باشیش بێ، به‌ڵام حكومه‌ت جێبه‌جێی‌ نه‌كردوه‌...

ئه‌و هه‌شت مانگه‌ی‌ په‌رله‌مان له‌م خوله‌یدا ماویه‌تی‌ له‌به‌رده‌م به‌رپرسیاریه‌تیه‌كی‌ گه‌وره‌ی‌ مێژویدان، كه‌ به‌ر له‌ته‌واوبونی‌ ئه‌و هه‌شت مانگه‌ی‌ واده‌ی‌ كاركردنیان پێویسته‌ هه‌مواری ئه‌و یاسایانه‌ بكه‌نه‌وه‌ پێویستیان به‌ ئیجماعی‌ نیشتمانی‌ هه‌یه‌ و داواكاری‌ شه‌قامیان له‌سه‌ره‌ بۆ هه‌مواركردنه‌وه‌... ئه‌و یاسایانه‌ش بریتین له‌: (گه‌ڕانه‌وه‌ی پرۆژه‌ی‌ ده‌ستور، هه‌مواركردنی یاسای خۆپیشاندان، هه‌مواركردنی یاسای ئه‌نجومه‌نی پارێزگاكان، هه‌مواركردنی یاسای ئه‌نجومه‌نی داده‌وه‌ری، دانانی‌ په‌یڕه‌وێكی‌ پێشكه‌وتو بۆ په‌رله‌مانی‌ كوردستان، هه‌مواركردنی‌ یاسای‌ داواكاری گشتی، له‌بواری چاودێری‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ جێبه‌جێكردنیشدا بانگێشت كردن و لێپێجینه‌وه‌ له ‌وه‌زیر و وه‌زاره‌ته‌كان بكات به‌ ئه‌وله‌ویاتی‌ كاره‌كانی‌ خۆی.

به‌پێچه‌وانه‌شه‌وه‌ ئه‌گه‌ر لیستی‌ ده‌سه‌ڵات مل بۆ خواسته‌كانی‌ شه‌قام و رای‌ گشتی‌ نه‌دات بۆ هه‌مواركردنه‌وه‌ی‌ ئه‌و یاسایانه‌، مێژو وه‌ك خاڵێكی‌ ره‌ش بۆ ئه‌م خوله‌ی‌ په‌رله‌مان ده‌ینوسیته‌وه‌.


04/09/2012 بینین: 4778
وتاره‌کانی تری نوسه‌ر
چی‌ له‌كۆنگره‌كه‌ی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ دادوه‌ری‌ چاوه‌ڕێ ده‌كرێ؟...
پارتی‌ و گێچه‌ڵی‌ زۆرینه‌ی‌ لیژنه‌ی‌ ده‌ستور...
گۆڕان و دروستكردنی‌ هێزی‌ چه‌كدار!...
دواكه‌وتویی‌ فه‌رهه‌نگی‌ سیاسی‌ یه‌كێتی‌ و پارتی‌...
پرسیار له‌ هه‌ڵوێستی‌ یه‌كگرتوو كۆمه‌ڵ به‌رامبه‌ر داعش‌...
كاتی جێبەجێكردنی رێكەوتنەکە هاتوە...
ئه‌م قه‌یرانه‌ میراتی‌ ئێوه‌یه‌!...
یه‌كێتی‌ به‌ 20 رێگا ته‌زویری‌ كردوه‌...
یادی سلێمانی و هه‌ستكردن به‌ غوبن و غه‌در!...
یه‌كێتی‌ قه‌یرانه‌كه‌ قوڵده‌كاته‌وه‌، یان چاره‌سه‌ر؟...
ره‌وایه‌ یه‌كێتی‌ به‌ 26%وه‌، حوكمی‌ سلێمانی‌ بكا؟...
ده‌لاله‌ته‌كانی‌ سه‌ركه‌وتنی‌ گۆڕان له‌ 9 خاڵدا...
گه‌وره‌م، ئێوه‌ خودی‌ ده‌ستورن! ...
بارزانی‌ هه‌شت ساڵه‌ چی‌ كردوه‌؟...
ئه‌و وانانه‌ی پێویسته‌ له‌ دیجله‌وه‌ فێری ببین!...
ته‌حه‌داكانی‌ به‌رده‌م جڤاتی‌ نیشتمانی‌ گۆڕان ...
گەنج لە بزوتنەوەی گۆڕاندا!...
چۆن ده‌ستورێكمان ده‌وێ؟...
چاكسازی له‌ سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمدا...
گه‌ڕاندنه‌وه‌ی‌ موڵكی‌ گشتی؛ دڵۆپێك له‌ ده‌ریایه‌ك...
مەترسییه‌کانی یاسای ئاسایش و ئه‌نجومه‌نی ئاسایش...
رازیبون به‌كه‌م؛ پاشه‌كشه‌یه‌...
خاڵێكی‌"ره‌ش" له‌ مێژوی‌ په‌رله‌مانی‌ كوردستاندا...
دو رێگه‌چاره‌
له‌ به‌رده‌م "یه‌كێتی ‌‌و پارتی" دا...
گۆڕین لە دەسەڵاتی دادوەریی...
هەرگیز كوردستان ناگەڕێتەوە پێش 17ی شوبات...
ئایا گۆڕان له‌ پاشه‌كشه‌دایه‌؟...
بای بای یاسای‌ رۆژنامه‌گه‌ری...
كێیه‌، كورد
په‌رت ده‌كات؟...
بۆچی‌ پاشه‌كشه‌مان كرد؟...
كاته‌كه‌ دره‌نگ بوه‌...
بۆچی‌ پێویسته‌، یاسای‌
ده‌سته‌ی‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان دوا بخرێت؟...
كه‌مپه‌ینێك
بۆ ده‌ربازبون له‌ تونێله‌ تاریكه‌كه‌...
(یه‌كێتی‌ و گۆڕان)
لاپه‌ڕه‌یه‌كی‌ نوێ‌...
پیلانێكی‌ مه‌ترسیدار!...
ئه‌ندامه‌ به‌ڕێزه‌كانی‌ په‌رله‌مان؛
ئێوه‌ له‌خه‌می‌ گه‌لدان، یان له‌خه‌می‌ خۆتان؟...
پارتی‌، هه‌ڕه‌شه‌مان لێده‌كات! ...
له‌باره‌ی‌ كاندیدكردنی‌ تاڵه‌بانی‌_یه‌وه‌...
ئه‌مجاره‌ چۆن ململانێ‌ بكه‌ین؟...
هه‌ژاره‌كان......
2010؛ ساڵه‌ خه‌ته‌ره‌كه‌...
میلله‌تێك باجی‌ ئێوه‌ ده‌دات!...
نا بۆمیلیشیای‌ پارتی‌ و یه‌كێتی‌!...
خوا كوردستان بپارێزێت...
گۆڕان ده‌چێ‌ بۆ به‌غدا!...
بێده‌نگی‌ نێچیرڤان بارزانی‌!...
زوڵمكردن له‌ سلێمانی‌...
له‌باره‌ی‌ كێشه‌كه‌ی‌ دانای‌ ئه‌حمه‌د مه‌جید‌و چاودێریی‌ داراییه‌وه‌...
تكایه‌ ئه‌مه‌ كابینه‌ی‌ سێیه‌مه‌، مه‌یكه‌ن به‌شه‌شه‌م...
نه‌خشه‌ سیاسییه‌كه‌ گۆڕا...
بارزانی‌، سه‌رۆكێكی‌ بێخه‌م!...
ئایا خه‌ڵك ده‌نگ به‌ مانه‌وه‌ی‌ ئه‌م واقیعه‌ گه‌نده‌ڵه‌ ده‌دات، یان به‌ پرۆژه‌ی‌ گۆڕانكاریی‌؟...
دروستكردنی‌
دیكتاتۆرێك بۆ كوردستان...
له‌ په‌راوێزی‌ مشتومڕی‌ ده‌ستووردا
پارتی‌‌و سیستمی‌ پاشایه‌تی‌، یه‌كێتی‌‌و ره‌فتاری‌ دۆڕاوانه‌ ...
پایزی‌ پاوانخوازیی‌...
ترس له‌ قبوڵ نه‌كردنی‌ ئه‌نجامه‌كان ...
ئایا بارزانی‌ پاڵێوراوی‌ یه‌كێتیشه‌؟...
تاقیكردنه‌وه‌ قورسه‌كه‌...
سه‌ربه‌خۆیی‌ له‌ نێوان تاڵه‌بانی‌‌و بارزانی‌...
ڤیتۆ مه‌ترسیداره‌كه‌ی‌ بارزانی‌...
كابینه‌ی‌ پێنجه‌م چی‌ كردو چی‌ جێده‌هێڵێت؟...
پێویسته‌ رێككه‌وتنی‌ ستراتیژی‌ پارتی‌‌و یه‌كێتی‌ هه‌ڵوه‌شێته‌وه‌...
ژاوه‌ژاوی‌ چوار حیزبه‌كه‌...
پڕۆژه‌كه‌ی‌ تاڵه‌بانی‌...
وه‌ڵامی‌ ئه‌و پرسیاره‌ی‌ هه‌مومان به‌دوایدا وێڵین!...
بڕیاره‌كه‌ی‌ مه‌كته‌بی‌ سیاسیی‌‌و دوو پرسیار...
ئه‌م كارته‌شتان سوتاند...
خه‌ڵكینه‌ په‌رله‌مان
ده‌یه‌وێت ده‌ممان داخه‌ین!...
هۆشیار زێباری‌ چی‌ بۆ كورد كرد‌؟...
ناكۆكییه‌كانی‌ پارتی‌ ‌و یه‌كێتی‌...
بایكۆتكردنی‌ توركمانه‌كان بۆ؟...
رۆژنامه‌ی‌ (رۆژنامه‌)
چی‌ كردووه‌و چی ماوه‌ بیكات!؟ ...
دیسانه‌وه‌ هه‌ڵپه‌ی‌ كورسیی‌ ...
دوای‌ ساڵێك... ئایا ئه‌نجومه‌نی‌ پارته‌ سیاسییه‌كان پێویسته‌؟...
بودجه‌ و داهات و جورئه‌تی‌ په‌رله‌مان ...
په‌رله‌مانه‌ نه‌خۆشه‌كه‌!...
دیموكراسیه‌تی‌ ته‌وافوقی‌
له‌ كۆنگره‌ی‌ سه‌ندیكای‌ رۆژنامه‌نووساندا...
كڵۆڵی‌ دیبلۆماسیه‌تی‌ كوردی‌...
كه‌ركوك و مه‌ترسی‌......
پارتی‌ و یه‌كێتی‌
به‌رپرسیاری‌ سه‌ره‌كی‌ جێبه‌جێنه‌كردنی‌ مادده‌ی‌ 140ن...
سیناریۆی‌ پێكهێنانی‌ حكومه‌تی‌ زۆرینه‌ ...
پارتی‌ و یه‌كێتی‌ بودجه‌ی‌ ئه‌مساڵیشیان دابه‌شكرد!...
نوێترین هه‌واڵ...
(سبەى) خۆى نوێ دەکاتەوە ...
ئه‌مڕۆ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ و سه‌ركردایه‌تی‌ و ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵ هەڵدەبژێردرێن...
به‌رشه‌لۆنه‌ دوه‌م نازناوی ئه‌م وه‌رزه‌ی به‌ده‌ستهێنا...
داعش زیندانی تەدمور دەتەقێنێتەوە...
سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان: دەستور دەبێت سەقامگیری بەدیبهێنێت...
لیژنەی دەستور هەفتەی چوارجار كۆدەبێتەوە...
بان كی مۆن: 25 هەزار بیانی چونەتەناو گروپە تیرۆرستییەكانەوە...
یەپەگە ئۆپەراسیۆنی دابڕینی داعش لە تورکیا و بەستنەوەی جزیرە و کۆبانی پێکەوە جێبە...
بەڤیدیۆ؛ زەمینلەرزەیەک ژاپۆن دەهەژێنێت .. مەترسی تسۆنامییەکی دیکە دەکرێت...
گۆڕێکی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان دەدۆزرێتەوە .. تەرمی (20) ژن و (33) منداڵ و پیری تێ...
بەڤیدیۆ؛ سیناریۆکانی دابەش بونی عێراق...
داعش هێرش دەکاتە سەر شاری حەسەکە...
عه‌بادی: جیاوازی له‌ نێوان کەوتنی رومادی و موسڵدا هه‌یه‌ ...
عەلی باپیر لە کۆنگرەی حیزبەکەیدا رەخنەی توند لە حکومەت دەگرێت...
(20) سه‌ركرده‌ی داعش لە ئەنبار کوژران...
پێشمەرگە شكست بە هێرشێكی داعش دەهێنێت...
هەرێم و بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵێکیان واژۆ کرد...
بیرلسكۆنی: میلان نافرۆشین...
باندێکی (10) کەسى دەستگیر دەکرێن...
شاندێکى گۆڕان بۆ پشتیوانی کورد دەچێتە باکور ...
''لە ساڵێکدا بیانیه‌كانی ناو داعش بەرێژەى (70%) زیادیان کردوە''...
یەک ملیۆن نەمام لە بەردەم مەترسیی وشکبوندان...
بریمه‌ر داوا دەکات چەک بە کورد بدرێت ...
حوسیەکان پارێزگارى سەنعایان کوشت ...
ئێران دەستگیرکردنى چه‌ند تۆڕێكی‌ سه‌ر به‌ داعش رادەگەیەنێت ...