نا بۆمیلیشیای‌ پارتی‌ و یه‌كێتی‌!

سیروان ره‌شید

ئه‌ركی‌ سه‌ره‌كیی‌ په‌رله‌مان بریتییه‌ له‌: ده‌ركردنی‌ یاسا، چاودێریكردنی‌ ئه‌دایی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ جێبه‌جێكردن (حكومه‌ت)، په‌سه‌ندكردنی‌ بودجه‌ی‌ ساڵانه‌ی‌ وڵات.

له‌ماوه‌ی‌ (18) ساڵی‌ رابردودا په‌رله‌مانی‌ كوردستان نه‌یتوانیوه‌ ئه‌ركی‌ راسته‌قینه‌ی‌ خۆی‌ جێبه‌جێ‌ بكات ‌و توخنی‌ هه‌ندێك پرۆژه‌یاسا نه‌كه‌وت كه‌ له‌زه‌ره‌ری‌ به‌رژه‌وه‌ندیه‌ حیزبیه‌كانی‌ پارتی‌ و یه‌كێتی‌ بو، به‌ڵام له‌ قازانجی‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌ باڵاكانی‌ هه‌رێم ‌و خه‌ڵكی‌ كوردستانی‌ بو.

كۆبونه‌وه‌ی‌ ئه‌مڕۆی‌ په‌رله‌مانی‌ كوردستان گه‌لێك جیاوازه‌ له‌و سه‌دان دانیشتنه‌ی‌ په‌رله‌مان كه‌ له‌ دو خولی‌ رابردویدا كردویه‌تی‌، ئه‌مڕۆ په‌رله‌مانتاره‌ به‌ڕێزه‌كان خوێندنه‌وه‌ و گفتوگۆ له‌سه‌ر پرۆژه‌یاسای‌ دو پرسی‌ گرنگ له‌ژیانی‌ سیاسی‌ هه‌رێم ده‌كه‌ن. یه‌كه‌م: قه‌ده‌غه‌كردنی‌ رێكخستنی‌ حیزبیی‌ له‌ناو هێزه‌ چه‌كداره‌كانی‌ كوردستان ( پێشمه‌رگه‌، ئاسایش، پۆلیس). ئه‌وی‌ دیكه‌شیان دیاریكردنی‌ بودجه‌ی‌ حیزب ‌و قه‌واره‌ سیاسییه‌كانی‌ هه‌رێمه‌.

له‌م ستونه‌دا ده‌مه‌وێت قسه‌ له‌سه‌ر پرسی‌ قه‌ده‌غه‌كردنی‌ رێكخستنی‌ حیزبیی‌ له‌ناو هێزه‌ چه‌كداره‌كان ‌و یه‌كخستنه‌وه‌ی‌ هێزه‌كانی‌ پێشمه‌رگه‌ و هێزه‌ ئه‌منییه‌كانی‌ هه‌رێم بكه‌م، كه‌ تائێستا له‌جیاتی‌ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌م هێزانه‌ له‌ژێر كۆنترۆڵی‌ حكومه‌تدا بن، به‌ڵام له‌ژێر هه‌یمه‌نه‌ و ده‌سه‌ڵاتی‌ پارتی‌ ‌و یه‌كێتیدان ‌و به‌ هزر و په‌روه‌رده‌ی‌ حیزبیی‌ گۆشده‌كرێن، نه‌ك به‌ په‌روه‌رده‌یه‌كی‌ نیشتمانی‌ ‌و نه‌ته‌وه‌یی‌.

ماده‌ی‌ نۆی‌ ده‌ستوری‌ عێراقی‌ قه‌ده‌غه‌ی‌ كردوه‌ حیزبی‌ سیاسیی‌ له‌ كوردستان ‌و عێراقدا، رێكخستنی‌ له‌ناو هێزه‌ چه‌كداره‌كاندا هه‌بێت، هه‌روه‌ها به‌پێی‌ ماده‌ی‌ (15)ی‌ یاسای‌ پارت ‌و رێكخراوه‌كانی‌ هه‌رێمیش، كه‌ ساڵی‌ (1993) له‌ په‌رله‌مانی‌ كوردستان ده‌رچوه‌ "نابێت حیزب هیچ رێكخستنێكی‌ سه‌ربازیی‌ یان نیمچه‌ سه‌ربازیی‌ هه‌بێت ‌و قه‌ده‌غه‌یه‌ چه‌كی‌ هه‌بێت".

تائێستا سیستمی‌ ئه‌منیی‌ كوردستان سیستمێكی‌ ناڕۆشن ‌و ناشارستانییه‌، هێزی‌ چه‌كدار ‌و ده‌زگای‌ نهێنی‌، له‌بری‌ ئینتیمایان بۆ نیشتمان ‌و گه‌ل، ئینتیمایان بۆ پارتی‌ ‌و یه‌كێتی‌ هه‌یه‌. هه‌روه‌كو نێچیرڤان بارزانی‌ سه‌رۆكی‌ پێشوی‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان له‌چاوپێكه‌وتنێكی‌ ژماره‌ی‌ ئه‌م یه‌كشه‌ممه‌یه‌ی‌ رۆژنامه‌ی‌ هاولاَتی‌ دا ده‌ڵێت" پێشمه‌رگه‌ و ئاسایش له‌ژێر ده‌سه‌ڵاتی‌ حكومه‌تدا نین و تا ئه‌م هێزانه‌ نه‌چنه‌ ژێر ركێفی‌ حكومه‌ت، حكومه‌تی‌ دامه‌زراوه‌یی‌ دروستنابێت".

ئه‌گه‌ر رێكخستنی‌ حیزبیی‌ له‌ناو ئه‌م هێزه‌ چه‌كدارانه‌ قه‌ده‌غه‌ نه‌كرێت ‌و له‌ژێر چنگی‌ حیزب ده‌رنه‌هێنرێن ‌و ته‌سلیمی‌ حكومه‌ت نه‌كرێن، ئه‌م میلیشیایانه‌ی‌ حیزب هه‌ڕه‌شه‌ن بۆ سه‌ر پرۆسه‌ی‌ دیموكراسییه‌ت له‌ كوردستان ‌و ئه‌سته‌مه‌ بتوانین باس له‌ جیاكردنه‌وه‌ی‌ حیزب له‌ حكومه‌ت ‌و ده‌ستاوده‌ستكردنی‌ ده‌سه‌ڵات بكه‌ین.

بێلایه‌نیی‌ هێزه‌ چه‌كداره‌كان له‌ وڵاتانی‌ دنیادا گرنگی‌ تایبه‌تی‌ هه‌یه‌ له‌سه‌ر پرۆسه‌ی‌ دیموكرسی‌ وڵاته‌كانیان ‌و فاكته‌رێكی‌ ئیجابیی‌ بوه‌ بۆ گه‌شه‌سه‌ندنی‌ دیموكراسییه‌ت ‌و ده‌ستاوده‌ستكردنی‌ ده‌سه‌ڵات، هه‌ربۆیه‌ وه‌ختێك هێزی‌ چه‌كدار بێلایه‌ن ده‌بێت ‌و به‌رگریی‌ له‌ ده‌ستور ‌و نیزامی‌ وڵاته‌كه‌ی‌ ده‌كات، ئه‌و وڵاتانه‌ به‌ به‌رده‌وامیی‌ دیموكراسی تێیدا گه‌شه‌ی‌ كردوه‌ به‌ره‌و پێشچوه‌.

ئێستا ئه‌ركی‌ ئه‌خلاقی‌ ‌و نیشتمانیی‌ په‌رله‌مانتارانی‌ به‌ڕێزی‌ كوردستانه‌، كه‌ یاسایه‌ك ده‌ربكه‌ن بۆ قه‌ده‌غه‌كردنی‌ رێكخستنی‌ حیزبیی‌ له‌ناو ریزه‌كانی‌ پێشمه‌رگه‌ و پۆلیس ‌و ئاسایشدا ‌و دور له‌ ئاراسته‌كردنیان له‌لایه‌ن پارتی‌ ‌و یه‌كێتییه‌وه‌ و له‌جیاتی‌ ئه‌وه‌ی‌ به‌ په‌روه‌رده‌یه‌كی‌ حیزبیی‌ گۆشبكرێن، به‌ په‌روه‌رده‌یه‌كی‌ نیشتمانی‌ ‌و نه‌ته‌وه‌یی‌ په‌روه‌رده‌ بكرێن. كه‌ له‌راستیدا ده‌ركردنی‌ ئه‌و یاسایه‌ش چه‌ند گرنگه‌، له‌وه‌ گرنگتر، چاودێری‌ و به‌دواداچون و لێپێچینه‌وه‌ی‌ په‌رله‌مانه‌ سه‌باره‌ت به‌چۆنیه‌تی‌ جێبه‌جێكردنی‌ وردی‌ یاساكه‌ و به‌فیعلی‌ قه‌ده‌غه‌كردنی‌ رێكخستنی‌ حیزبی‌ له‌ناو ئه‌و هێزانه‌دا.

په‌رله‌مانتاره‌ به‌ڕێزه‌كان به‌ ده‌ركردنی‌ یاسایه‌كی‌ مۆدێرنی‌ له‌و چه‌شنه‌ كۆتایی‌ به‌و هه‌ڕه‌شه‌ و مه‌ترسیه‌ گه‌وره‌یه‌ ده‌هێنن كه‌ بونی‌ میلیشیا و هێزی‌ چه‌كداری‌ حیزب له‌ كوردستان ئه‌وه‌نده‌ دیارده‌یه‌كی‌ مه‌ترسیداره‌ هه‌مو له‌حزه‌یه‌ك له‌كاتی‌ ناكۆكیی سیاسی ‌و بیروڕای‌ جیاوازدا له‌نێوان پارتی‌ ‌و یه‌كێتیدا مه‌ترسیی‌ دوباره‌ هه‌ڵگیرساندنه‌وه‌ی‌ شه‌ڕی‌ ناوخۆی‌ لێده‌كرێته‌وه‌. هه‌ربۆیه‌ كۆتایی‌ هێنان به‌و هه‌ڕه‌شه‌ گه‌وره‌یه‌، كه‌ ئێستا و داهاتوی‌ ئه‌زمونی‌ دیموكراسیی هه‌رێمی‌ پێوه‌ به‌نده‌. ده‌سكه‌وتێكی‌ گه‌وره‌یه‌ بۆ په‌رله‌مانتارانی‌ كوردستان به‌جیاوازی‌ بیرورای‌ سیاسیانه‌وه‌.


19/11/2009 بینین: 3483
وتاره‌کانی تری نوسه‌ر
چی‌ له‌كۆنگره‌كه‌ی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ دادوه‌ری‌ چاوه‌ڕێ ده‌كرێ؟...
پارتی‌ و گێچه‌ڵی‌ زۆرینه‌ی‌ لیژنه‌ی‌ ده‌ستور...
گۆڕان و دروستكردنی‌ هێزی‌ چه‌كدار!...
دواكه‌وتویی‌ فه‌رهه‌نگی‌ سیاسی‌ یه‌كێتی‌ و پارتی‌...
پرسیار له‌ هه‌ڵوێستی‌ یه‌كگرتوو كۆمه‌ڵ به‌رامبه‌ر داعش‌...
كاتی جێبەجێكردنی رێكەوتنەکە هاتوە...
ئه‌م قه‌یرانه‌ میراتی‌ ئێوه‌یه‌!...
یه‌كێتی‌ به‌ 20 رێگا ته‌زویری‌ كردوه‌...
یادی سلێمانی و هه‌ستكردن به‌ غوبن و غه‌در!...
یه‌كێتی‌ قه‌یرانه‌كه‌ قوڵده‌كاته‌وه‌، یان چاره‌سه‌ر؟...
ره‌وایه‌ یه‌كێتی‌ به‌ 26%وه‌، حوكمی‌ سلێمانی‌ بكا؟...
ده‌لاله‌ته‌كانی‌ سه‌ركه‌وتنی‌ گۆڕان له‌ 9 خاڵدا...
گه‌وره‌م، ئێوه‌ خودی‌ ده‌ستورن! ...
بارزانی‌ هه‌شت ساڵه‌ چی‌ كردوه‌؟...
ئه‌و وانانه‌ی پێویسته‌ له‌ دیجله‌وه‌ فێری ببین!...
ته‌حه‌داكانی‌ به‌رده‌م جڤاتی‌ نیشتمانی‌ گۆڕان ...
گەنج لە بزوتنەوەی گۆڕاندا!...
چۆن ده‌ستورێكمان ده‌وێ؟...
هه‌شت مانگ و به‌رپرسیاریه‌تی‌ مێژویی‌...
چاكسازی له‌ سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمدا...
گه‌ڕاندنه‌وه‌ی‌ موڵكی‌ گشتی؛ دڵۆپێك له‌ ده‌ریایه‌ك...
مەترسییه‌کانی یاسای ئاسایش و ئه‌نجومه‌نی ئاسایش...
رازیبون به‌كه‌م؛ پاشه‌كشه‌یه‌...
خاڵێكی‌"ره‌ش" له‌ مێژوی‌ په‌رله‌مانی‌ كوردستاندا...
دو رێگه‌چاره‌
له‌ به‌رده‌م "یه‌كێتی ‌‌و پارتی" دا...
گۆڕین لە دەسەڵاتی دادوەریی...
هەرگیز كوردستان ناگەڕێتەوە پێش 17ی شوبات...
ئایا گۆڕان له‌ پاشه‌كشه‌دایه‌؟...
بای بای یاسای‌ رۆژنامه‌گه‌ری...
كێیه‌، كورد
په‌رت ده‌كات؟...
بۆچی‌ پاشه‌كشه‌مان كرد؟...
كاته‌كه‌ دره‌نگ بوه‌...
بۆچی‌ پێویسته‌، یاسای‌
ده‌سته‌ی‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان دوا بخرێت؟...
كه‌مپه‌ینێك
بۆ ده‌ربازبون له‌ تونێله‌ تاریكه‌كه‌...
(یه‌كێتی‌ و گۆڕان)
لاپه‌ڕه‌یه‌كی‌ نوێ‌...
پیلانێكی‌ مه‌ترسیدار!...
ئه‌ندامه‌ به‌ڕێزه‌كانی‌ په‌رله‌مان؛
ئێوه‌ له‌خه‌می‌ گه‌لدان، یان له‌خه‌می‌ خۆتان؟...
پارتی‌، هه‌ڕه‌شه‌مان لێده‌كات! ...
له‌باره‌ی‌ كاندیدكردنی‌ تاڵه‌بانی‌_یه‌وه‌...
ئه‌مجاره‌ چۆن ململانێ‌ بكه‌ین؟...
هه‌ژاره‌كان......
2010؛ ساڵه‌ خه‌ته‌ره‌كه‌...
میلله‌تێك باجی‌ ئێوه‌ ده‌دات!...
خوا كوردستان بپارێزێت...
گۆڕان ده‌چێ‌ بۆ به‌غدا!...
بێده‌نگی‌ نێچیرڤان بارزانی‌!...
زوڵمكردن له‌ سلێمانی‌...
له‌باره‌ی‌ كێشه‌كه‌ی‌ دانای‌ ئه‌حمه‌د مه‌جید‌و چاودێریی‌ داراییه‌وه‌...
تكایه‌ ئه‌مه‌ كابینه‌ی‌ سێیه‌مه‌، مه‌یكه‌ن به‌شه‌شه‌م...
نه‌خشه‌ سیاسییه‌كه‌ گۆڕا...
بارزانی‌، سه‌رۆكێكی‌ بێخه‌م!...
ئایا خه‌ڵك ده‌نگ به‌ مانه‌وه‌ی‌ ئه‌م واقیعه‌ گه‌نده‌ڵه‌ ده‌دات، یان به‌ پرۆژه‌ی‌ گۆڕانكاریی‌؟...
دروستكردنی‌
دیكتاتۆرێك بۆ كوردستان...
له‌ په‌راوێزی‌ مشتومڕی‌ ده‌ستووردا
پارتی‌‌و سیستمی‌ پاشایه‌تی‌، یه‌كێتی‌‌و ره‌فتاری‌ دۆڕاوانه‌ ...
پایزی‌ پاوانخوازیی‌...
ترس له‌ قبوڵ نه‌كردنی‌ ئه‌نجامه‌كان ...
ئایا بارزانی‌ پاڵێوراوی‌ یه‌كێتیشه‌؟...
تاقیكردنه‌وه‌ قورسه‌كه‌...
سه‌ربه‌خۆیی‌ له‌ نێوان تاڵه‌بانی‌‌و بارزانی‌...
ڤیتۆ مه‌ترسیداره‌كه‌ی‌ بارزانی‌...
كابینه‌ی‌ پێنجه‌م چی‌ كردو چی‌ جێده‌هێڵێت؟...
پێویسته‌ رێككه‌وتنی‌ ستراتیژی‌ پارتی‌‌و یه‌كێتی‌ هه‌ڵوه‌شێته‌وه‌...
ژاوه‌ژاوی‌ چوار حیزبه‌كه‌...
پڕۆژه‌كه‌ی‌ تاڵه‌بانی‌...
وه‌ڵامی‌ ئه‌و پرسیاره‌ی‌ هه‌مومان به‌دوایدا وێڵین!...
بڕیاره‌كه‌ی‌ مه‌كته‌بی‌ سیاسیی‌‌و دوو پرسیار...
ئه‌م كارته‌شتان سوتاند...
خه‌ڵكینه‌ په‌رله‌مان
ده‌یه‌وێت ده‌ممان داخه‌ین!...
هۆشیار زێباری‌ چی‌ بۆ كورد كرد‌؟...
ناكۆكییه‌كانی‌ پارتی‌ ‌و یه‌كێتی‌...
بایكۆتكردنی‌ توركمانه‌كان بۆ؟...
رۆژنامه‌ی‌ (رۆژنامه‌)
چی‌ كردووه‌و چی ماوه‌ بیكات!؟ ...
دیسانه‌وه‌ هه‌ڵپه‌ی‌ كورسیی‌ ...
دوای‌ ساڵێك... ئایا ئه‌نجومه‌نی‌ پارته‌ سیاسییه‌كان پێویسته‌؟...
بودجه‌ و داهات و جورئه‌تی‌ په‌رله‌مان ...
په‌رله‌مانه‌ نه‌خۆشه‌كه‌!...
دیموكراسیه‌تی‌ ته‌وافوقی‌
له‌ كۆنگره‌ی‌ سه‌ندیكای‌ رۆژنامه‌نووساندا...
كڵۆڵی‌ دیبلۆماسیه‌تی‌ كوردی‌...
كه‌ركوك و مه‌ترسی‌......
پارتی‌ و یه‌كێتی‌
به‌رپرسیاری‌ سه‌ره‌كی‌ جێبه‌جێنه‌كردنی‌ مادده‌ی‌ 140ن...
سیناریۆی‌ پێكهێنانی‌ حكومه‌تی‌ زۆرینه‌ ...
پارتی‌ و یه‌كێتی‌ بودجه‌ی‌ ئه‌مساڵیشیان دابه‌شكرد!...
نوێترین هه‌واڵ...
(سبەى) خۆى نوێ دەکاتەوە ...
ئه‌مڕۆ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ و سه‌ركردایه‌تی‌ و ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵ هەڵدەبژێردرێن...
به‌رشه‌لۆنه‌ دوه‌م نازناوی ئه‌م وه‌رزه‌ی به‌ده‌ستهێنا...
داعش زیندانی تەدمور دەتەقێنێتەوە...
سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان: دەستور دەبێت سەقامگیری بەدیبهێنێت...
لیژنەی دەستور هەفتەی چوارجار كۆدەبێتەوە...
بان كی مۆن: 25 هەزار بیانی چونەتەناو گروپە تیرۆرستییەكانەوە...
یەپەگە ئۆپەراسیۆنی دابڕینی داعش لە تورکیا و بەستنەوەی جزیرە و کۆبانی پێکەوە جێبە...
بەڤیدیۆ؛ زەمینلەرزەیەک ژاپۆن دەهەژێنێت .. مەترسی تسۆنامییەکی دیکە دەکرێت...
گۆڕێکی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان دەدۆزرێتەوە .. تەرمی (20) ژن و (33) منداڵ و پیری تێ...
بەڤیدیۆ؛ سیناریۆکانی دابەش بونی عێراق...
داعش هێرش دەکاتە سەر شاری حەسەکە...
عه‌بادی: جیاوازی له‌ نێوان کەوتنی رومادی و موسڵدا هه‌یه‌ ...
عەلی باپیر لە کۆنگرەی حیزبەکەیدا رەخنەی توند لە حکومەت دەگرێت...
(20) سه‌ركرده‌ی داعش لە ئەنبار کوژران...
پێشمەرگە شكست بە هێرشێكی داعش دەهێنێت...
هەرێم و بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵێکیان واژۆ کرد...
بیرلسكۆنی: میلان نافرۆشین...
باندێکی (10) کەسى دەستگیر دەکرێن...
شاندێکى گۆڕان بۆ پشتیوانی کورد دەچێتە باکور ...
''لە ساڵێکدا بیانیه‌كانی ناو داعش بەرێژەى (70%) زیادیان کردوە''...
یەک ملیۆن نەمام لە بەردەم مەترسیی وشکبوندان...
بریمه‌ر داوا دەکات چەک بە کورد بدرێت ...
حوسیەکان پارێزگارى سەنعایان کوشت ...
ئێران دەستگیرکردنى چه‌ند تۆڕێكی‌ سه‌ر به‌ داعش رادەگەیەنێت ...