دروستكردنی‌
دیكتاتۆرێك بۆ كوردستان

سیروان ره‌شید

دواجار رۆژی‌ چوارشه‌ممه‌ی‌ رابردو په‌رله‌مانی‌ ماوه‌به‌سه‌رچوی‌ كوردستان به‌ چه‌پڵه‌ڕێزان بڕیاری‌ له‌ تێپه‌ڕاندنی‌ ده‌ستورێك دا، كه‌ مێژو وه‌ك خاڵێكی‌ ره‌ش بۆ ئه‌م خوله‌ی‌ په‌رله‌مان ده‌ینوسێته‌وه‌.

له‌ماوه‌ی‌ دو سێ‌ هه‌فته‌ی‌ رابردودا كه‌ به‌ره‌یه‌كی‌ فراوان له‌ زۆربه‌ی‌ چین‌و توێژه‌كانی‌ خه‌ڵك‌و ره‌وته‌ سیاسییه‌كانی‌ كوردستان دژ به‌ په‌سه‌ندكردنی‌ ئه‌و پرۆژه‌ ئاماده‌كراوه‌ی‌ ده‌ستور دروستببو، كه‌ له‌نێوانیاندا په‌رله‌مانتارانی‌ لیستی‌ چوار حیزبه‌كه‌ش دژ به‌ په‌سه‌ندكردنی‌ ده‌ستور بون له‌م خوله‌ی‌ په‌رله‌ماندا، به‌پاساوی‌ ئه‌وه‌ی‌ وه‌ك له‌ به‌یاننامه‌ی‌ (25) په‌رله‌مانتاره‌ ناڕازییه‌كه‌دا هاتبو "شه‌رعیه‌تی‌ قانونده‌ركردنی‌ په‌رله‌مان به‌هۆی‌ به‌سه‌رچونی‌ ماوه‌كه‌یه‌وه‌ كه‌وتوه‌ته‌ ژێر پرسیاره‌وه‌"، به‌ڵام له‌پڕ له‌ میدیاكانه‌وه‌ گوێمان لێبو كه‌ په‌رله‌مانتارانی‌ چوار حیزبه‌كه‌ په‌شیمانبونه‌ته‌وه‌و ئیحترامی‌ ئیمزاكانی‌ خۆیان نه‌گرت، له‌به‌ر جێكردنه‌وه‌ی‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌ حیزبییه‌كانیان له‌ ده‌ستوردا، بڕیاریان به‌ ده‌ستوره‌كه‌ دا، كه‌ به‌بڕوای‌ من ئه‌م هه‌ڵوێسته‌ی‌ لایه‌نه‌ ئیسلامییه‌كان‌و دو حیزبه‌ عه‌لمانییه‌كه‌ی‌ هاوپه‌یمانیان، زه‌ربه‌یه‌كی‌ كوشنده‌ ده‌دات له‌ پێگه‌ی‌ جه‌ماوه‌ریان له‌م سه‌روبه‌نده‌ی‌ هه‌ڵبژاردندا‌وده‌شێت مێژو به‌ یه‌كێك له‌ ناشرینترین هه‌ڵوێستیان بۆخۆیان تۆماری‌ بكات، جگه‌ له‌وه‌ی‌ به‌ڕێز مه‌سعود بارزانیش له‌ كاردانه‌وه‌یه‌كدا سه‌باره‌ت به‌ په‌سه‌ندكردنی‌ ده‌ستوره‌كه‌ له‌لایه‌ن په‌رله‌مانه‌وه‌ هه‌ر ئه‌و رۆژه‌، نه‌ك وه‌ك سه‌رۆكی‌ هه‌رێم‌و باوكی‌ میلله‌ت كه‌ زه‌روره‌ به‌یه‌ك چاو سه‌یری‌ هاوڵاتییه‌كانی‌ بكات، له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و به‌ره‌ ناڕازییه‌ی‌ خه‌ڵكی‌ كوردستان كه‌ دژ به‌ ناوه‌رۆكی‌ ئه‌و ده‌ستوره‌ن، وتی‌: "ئه‌م ده‌ستوره‌ ده‌بێته‌ چقڵی‌ چاوی‌ ناحه‌زان‌و دوژمنان‌و ماوه‌یه‌كی‌ دیكه‌ راپرسیی‌ له‌سه‌ر ده‌كه‌ین".

ناوه‌رۆكی‌ ئه‌م ده‌ستوره‌ی‌ كه‌ ئێستا ناڕه‌زاییه‌كی‌ به‌رفراوانی‌ لێكه‌وتوه‌ته‌وه‌، له‌ دو بواردایه‌: لایه‌كیان بریتییه‌ له‌ مه‌سه‌له‌ی‌ نادیاری‌ چاره‌نوسی‌ ناوچه‌ جێناكۆكه‌كانی‌ كوردستان كه‌ رێژه‌ی‌ 51%ی‌ خاكی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان پێكده‌هێنێت، له‌گه‌ڵ‌ مه‌سه‌له‌ی‌ چۆنێتی‌ مامه‌ڵه‌ی‌ ده‌سه‌ڵات له‌گه‌ڵ‌ ئۆپۆزسیۆنی‌ داهاتودا، لایه‌نه‌كه‌ی‌ دیكه‌ش مه‌سه‌له‌ی‌ پێدانی‌ ده‌سه‌ڵاتێكی‌ زۆره‌ به‌ سه‌رۆكی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان، چونكه‌:

* سه‌رۆك ده‌سه‌ڵاتی‌ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی‌ په‌رله‌مانی‌ هه‌یه‌ "ئه‌گه‌ر پارتی‌‌و یه‌كێتی‌ خاوه‌نی‌ نیوه‌ی‌ كورسییه‌كانی په‌رله‌مان بن‌و بایكۆتی‌ په‌رله‌مان بكه‌ن‌و ده‌ست له‌كار بكێشنه‌وه‌، یان داوای‌ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی‌ په‌رله‌مان بده‌ن به‌ بارزانی‌".

*  سه‌رۆك، سه‌رۆكی‌ ده‌زگای‌ راپه‌ڕاندنی‌ هه‌رێمه‌ (حكومه‌ت).

* سه‌رۆك ده‌سه‌ڵاتی‌ ده‌ركردنی‌ جاڕدانی‌ باری‌ نائاسایی‌ هه‌رێمی‌ هه‌یه‌.

* سه‌رۆك ده‌سه‌ڵاتی‌ جوڵاندی‌ هێزه‌كانی‌ پێشمه‌رگه‌ی‌ هه‌یه‌ بۆ ده‌ره‌وه‌ی‌ هه‌رێم، به‌پێچه‌وانه‌شه‌وه‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ بانگهێشكردنی‌ هێزی‌ ده‌ره‌كی‌ هه‌یه‌ بۆ ناو هه‌رێم.

* سه‌رۆك خۆی‌ به‌ ده‌ركردنی‌ مه‌رسومێك  ئه‌ندامانی‌ دادگای‌ ده‌ستوری‌ هه‌رێم‌و ئه‌نجومه‌نی‌ دادوه‌ریی‌‌و دادوه‌ران داده‌مه‌زرێنێت.

* سه‌رۆك خۆی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ ته‌واوی‌ به‌سه‌ر ئه‌و ده‌زگایه‌دا ده‌بێت كه‌ پاش په‌سه‌ندكردنی‌ ده‌ستوره‌كه‌ به‌ناوی‌ (ده‌زگای‌ ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایشی‌ هه‌رێم) پێكدێت.

ئه‌مانه‌ ته‌نیا شه‌ش خاڵن له‌و (24) ده‌سه‌ڵاته‌ گرنگه‌ی‌ كه‌ له‌ ده‌ستوردا دراوه‌ به‌ سه‌رۆكی‌ هه‌رێم، كه‌ هه‌ركه‌سێك ئه‌گه‌ر تۆزقاڵێك له‌ ئه‌لف‌و بای‌ سیاسه‌ت بزانێت، هه‌ست به‌وه‌ده‌كات كه‌ ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ زۆره‌ی‌ دراوه‌ به‌ سه‌رۆكی‌ هه‌رێم هیچ كاتێك سیستمی‌ ئه‌م هه‌رێمه‌ له‌ په‌رله‌مانی‌ ناچێت‌و ته‌واو سه‌رۆكایه‌تییه‌، ته‌نیا ئه‌و شه‌ش خاڵه‌ی‌ ئاماژه‌م پێكرد به‌ به‌راورد به‌ ده‌ستوری‌ عێراق، هیچ یه‌كێك له‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ له‌ عێراقدا نه‌ له‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ جه‌لال تاڵه‌بانی‌ سه‌رۆكی‌ كۆمارو نه‌ له‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ نوری‌ مالیكی‌ سه‌رۆك وه‌زیراندا نییه‌، ته‌نیا له‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ په‌رله‌مانی‌ عێراقدایه‌.

ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ ترسناكه‌ی‌ كه‌ له‌ژێر گوشاری‌ پارتیدا به‌ پۆستی‌ سه‌رۆكی‌ هه‌رێم دراوه‌، پێموایه‌ ته‌نیا مه‌به‌ست لێی‌ پێدانی‌ ده‌سه‌ڵاتێكی‌ زۆره‌ به‌ به‌ڕێز مه‌سعود بارزانی‌.

په‌رۆشیی‌‌و دڵسۆزانی‌ گه‌له‌كه‌مان بۆ ره‌تكردنه‌وه‌و ده‌نگنه‌ده‌ن به‌م ده‌ستوره‌، په‌یوه‌ندی‌ به‌وه‌وه‌ نییه‌ كه‌ مه‌به‌ستیان بێت له‌ ئێستادا ده‌سه‌ڵاتی‌ حیزبێك یان شه‌خسێك كه‌مبكرێته‌وه‌، به‌ڵكو ئه‌وه‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌ ئازادییه‌كانی‌ خه‌ڵك‌و نه‌وه‌كانی‌ دواڕۆژمانه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ ئێستا چ رژێمێكیان بۆ هه‌ڵده‌بژێرین.

پێدانی‌ ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ زۆره‌ به‌پۆستی‌ سه‌رۆكی‌ هه‌رێم، له‌وه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت كه‌ پارتی‌ ئێستا هیوای‌ به‌ په‌رله‌مانی‌ داهاتو لاوازبوه‌، پێداده‌گرێت له‌سه‌ر سه‌پاندنی‌ سیستمێكی‌ نیمچه‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ كه‌ پێده‌چێت پارتی‌ نیازی‌ ئه‌وه‌شی هه‌بێت هه‌رێم به‌ره‌و سیستمێكی‌ پاشایی‌ به‌رێت، هه‌ربۆیه‌ ئه‌م ده‌ستوره‌ هه‌وڵێكه‌ بۆ كوشتنی‌ په‌رله‌مان‌و هه‌رێمی‌ كوردستان ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆ دواوه‌، ئه‌مه‌ش مانای‌ دروستكردنی‌ دیكتاتۆرێكه‌ بۆ كوردستان به‌شێوه‌یه‌كی‌ یاسایی‌.


29/06/2009 بینین: 3431
وتاره‌کانی تری نوسه‌ر
چی‌ له‌كۆنگره‌كه‌ی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ دادوه‌ری‌ چاوه‌ڕێ ده‌كرێ؟...
پارتی‌ و گێچه‌ڵی‌ زۆرینه‌ی‌ لیژنه‌ی‌ ده‌ستور...
گۆڕان و دروستكردنی‌ هێزی‌ چه‌كدار!...
دواكه‌وتویی‌ فه‌رهه‌نگی‌ سیاسی‌ یه‌كێتی‌ و پارتی‌...
پرسیار له‌ هه‌ڵوێستی‌ یه‌كگرتوو كۆمه‌ڵ به‌رامبه‌ر داعش‌...
كاتی جێبەجێكردنی رێكەوتنەکە هاتوە...
ئه‌م قه‌یرانه‌ میراتی‌ ئێوه‌یه‌!...
یه‌كێتی‌ به‌ 20 رێگا ته‌زویری‌ كردوه‌...
یادی سلێمانی و هه‌ستكردن به‌ غوبن و غه‌در!...
یه‌كێتی‌ قه‌یرانه‌كه‌ قوڵده‌كاته‌وه‌، یان چاره‌سه‌ر؟...
ره‌وایه‌ یه‌كێتی‌ به‌ 26%وه‌، حوكمی‌ سلێمانی‌ بكا؟...
ده‌لاله‌ته‌كانی‌ سه‌ركه‌وتنی‌ گۆڕان له‌ 9 خاڵدا...
گه‌وره‌م، ئێوه‌ خودی‌ ده‌ستورن! ...
بارزانی‌ هه‌شت ساڵه‌ چی‌ كردوه‌؟...
ئه‌و وانانه‌ی پێویسته‌ له‌ دیجله‌وه‌ فێری ببین!...
ته‌حه‌داكانی‌ به‌رده‌م جڤاتی‌ نیشتمانی‌ گۆڕان ...
گەنج لە بزوتنەوەی گۆڕاندا!...
چۆن ده‌ستورێكمان ده‌وێ؟...
هه‌شت مانگ و به‌رپرسیاریه‌تی‌ مێژویی‌...
چاكسازی له‌ سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمدا...
گه‌ڕاندنه‌وه‌ی‌ موڵكی‌ گشتی؛ دڵۆپێك له‌ ده‌ریایه‌ك...
مەترسییه‌کانی یاسای ئاسایش و ئه‌نجومه‌نی ئاسایش...
رازیبون به‌كه‌م؛ پاشه‌كشه‌یه‌...
خاڵێكی‌"ره‌ش" له‌ مێژوی‌ په‌رله‌مانی‌ كوردستاندا...
دو رێگه‌چاره‌
له‌ به‌رده‌م "یه‌كێتی ‌‌و پارتی" دا...
گۆڕین لە دەسەڵاتی دادوەریی...
هەرگیز كوردستان ناگەڕێتەوە پێش 17ی شوبات...
ئایا گۆڕان له‌ پاشه‌كشه‌دایه‌؟...
بای بای یاسای‌ رۆژنامه‌گه‌ری...
كێیه‌، كورد
په‌رت ده‌كات؟...
بۆچی‌ پاشه‌كشه‌مان كرد؟...
كاته‌كه‌ دره‌نگ بوه‌...
بۆچی‌ پێویسته‌، یاسای‌
ده‌سته‌ی‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان دوا بخرێت؟...
كه‌مپه‌ینێك
بۆ ده‌ربازبون له‌ تونێله‌ تاریكه‌كه‌...
(یه‌كێتی‌ و گۆڕان)
لاپه‌ڕه‌یه‌كی‌ نوێ‌...
پیلانێكی‌ مه‌ترسیدار!...
ئه‌ندامه‌ به‌ڕێزه‌كانی‌ په‌رله‌مان؛
ئێوه‌ له‌خه‌می‌ گه‌لدان، یان له‌خه‌می‌ خۆتان؟...
پارتی‌، هه‌ڕه‌شه‌مان لێده‌كات! ...
له‌باره‌ی‌ كاندیدكردنی‌ تاڵه‌بانی‌_یه‌وه‌...
ئه‌مجاره‌ چۆن ململانێ‌ بكه‌ین؟...
هه‌ژاره‌كان......
2010؛ ساڵه‌ خه‌ته‌ره‌كه‌...
میلله‌تێك باجی‌ ئێوه‌ ده‌دات!...
نا بۆمیلیشیای‌ پارتی‌ و یه‌كێتی‌!...
خوا كوردستان بپارێزێت...
گۆڕان ده‌چێ‌ بۆ به‌غدا!...
بێده‌نگی‌ نێچیرڤان بارزانی‌!...
زوڵمكردن له‌ سلێمانی‌...
له‌باره‌ی‌ كێشه‌كه‌ی‌ دانای‌ ئه‌حمه‌د مه‌جید‌و چاودێریی‌ داراییه‌وه‌...
تكایه‌ ئه‌مه‌ كابینه‌ی‌ سێیه‌مه‌، مه‌یكه‌ن به‌شه‌شه‌م...
نه‌خشه‌ سیاسییه‌كه‌ گۆڕا...
بارزانی‌، سه‌رۆكێكی‌ بێخه‌م!...
ئایا خه‌ڵك ده‌نگ به‌ مانه‌وه‌ی‌ ئه‌م واقیعه‌ گه‌نده‌ڵه‌ ده‌دات، یان به‌ پرۆژه‌ی‌ گۆڕانكاریی‌؟...
له‌ په‌راوێزی‌ مشتومڕی‌ ده‌ستووردا
پارتی‌‌و سیستمی‌ پاشایه‌تی‌، یه‌كێتی‌‌و ره‌فتاری‌ دۆڕاوانه‌ ...
پایزی‌ پاوانخوازیی‌...
ترس له‌ قبوڵ نه‌كردنی‌ ئه‌نجامه‌كان ...
ئایا بارزانی‌ پاڵێوراوی‌ یه‌كێتیشه‌؟...
تاقیكردنه‌وه‌ قورسه‌كه‌...
سه‌ربه‌خۆیی‌ له‌ نێوان تاڵه‌بانی‌‌و بارزانی‌...
ڤیتۆ مه‌ترسیداره‌كه‌ی‌ بارزانی‌...
كابینه‌ی‌ پێنجه‌م چی‌ كردو چی‌ جێده‌هێڵێت؟...
پێویسته‌ رێككه‌وتنی‌ ستراتیژی‌ پارتی‌‌و یه‌كێتی‌ هه‌ڵوه‌شێته‌وه‌...
ژاوه‌ژاوی‌ چوار حیزبه‌كه‌...
پڕۆژه‌كه‌ی‌ تاڵه‌بانی‌...
وه‌ڵامی‌ ئه‌و پرسیاره‌ی‌ هه‌مومان به‌دوایدا وێڵین!...
بڕیاره‌كه‌ی‌ مه‌كته‌بی‌ سیاسیی‌‌و دوو پرسیار...
ئه‌م كارته‌شتان سوتاند...
خه‌ڵكینه‌ په‌رله‌مان
ده‌یه‌وێت ده‌ممان داخه‌ین!...
هۆشیار زێباری‌ چی‌ بۆ كورد كرد‌؟...
ناكۆكییه‌كانی‌ پارتی‌ ‌و یه‌كێتی‌...
بایكۆتكردنی‌ توركمانه‌كان بۆ؟...
رۆژنامه‌ی‌ (رۆژنامه‌)
چی‌ كردووه‌و چی ماوه‌ بیكات!؟ ...
دیسانه‌وه‌ هه‌ڵپه‌ی‌ كورسیی‌ ...
دوای‌ ساڵێك... ئایا ئه‌نجومه‌نی‌ پارته‌ سیاسییه‌كان پێویسته‌؟...
بودجه‌ و داهات و جورئه‌تی‌ په‌رله‌مان ...
په‌رله‌مانه‌ نه‌خۆشه‌كه‌!...
دیموكراسیه‌تی‌ ته‌وافوقی‌
له‌ كۆنگره‌ی‌ سه‌ندیكای‌ رۆژنامه‌نووساندا...
كڵۆڵی‌ دیبلۆماسیه‌تی‌ كوردی‌...
كه‌ركوك و مه‌ترسی‌......
پارتی‌ و یه‌كێتی‌
به‌رپرسیاری‌ سه‌ره‌كی‌ جێبه‌جێنه‌كردنی‌ مادده‌ی‌ 140ن...
سیناریۆی‌ پێكهێنانی‌ حكومه‌تی‌ زۆرینه‌ ...
پارتی‌ و یه‌كێتی‌ بودجه‌ی‌ ئه‌مساڵیشیان دابه‌شكرد!...
نوێترین هه‌واڵ...
(سبەى) خۆى نوێ دەکاتەوە ...
ئه‌مڕۆ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ و سه‌ركردایه‌تی‌ و ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵ هەڵدەبژێردرێن...
به‌رشه‌لۆنه‌ دوه‌م نازناوی ئه‌م وه‌رزه‌ی به‌ده‌ستهێنا...
داعش زیندانی تەدمور دەتەقێنێتەوە...
سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان: دەستور دەبێت سەقامگیری بەدیبهێنێت...
لیژنەی دەستور هەفتەی چوارجار كۆدەبێتەوە...
بان كی مۆن: 25 هەزار بیانی چونەتەناو گروپە تیرۆرستییەكانەوە...
یەپەگە ئۆپەراسیۆنی دابڕینی داعش لە تورکیا و بەستنەوەی جزیرە و کۆبانی پێکەوە جێبە...
بەڤیدیۆ؛ زەمینلەرزەیەک ژاپۆن دەهەژێنێت .. مەترسی تسۆنامییەکی دیکە دەکرێت...
گۆڕێکی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان دەدۆزرێتەوە .. تەرمی (20) ژن و (33) منداڵ و پیری تێ...
بەڤیدیۆ؛ سیناریۆکانی دابەش بونی عێراق...
داعش هێرش دەکاتە سەر شاری حەسەکە...
عه‌بادی: جیاوازی له‌ نێوان کەوتنی رومادی و موسڵدا هه‌یه‌ ...
عەلی باپیر لە کۆنگرەی حیزبەکەیدا رەخنەی توند لە حکومەت دەگرێت...
(20) سه‌ركرده‌ی داعش لە ئەنبار کوژران...
پێشمەرگە شكست بە هێرشێكی داعش دەهێنێت...
هەرێم و بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵێکیان واژۆ کرد...
بیرلسكۆنی: میلان نافرۆشین...
باندێکی (10) کەسى دەستگیر دەکرێن...
شاندێکى گۆڕان بۆ پشتیوانی کورد دەچێتە باکور ...
''لە ساڵێکدا بیانیه‌كانی ناو داعش بەرێژەى (70%) زیادیان کردوە''...
یەک ملیۆن نەمام لە بەردەم مەترسیی وشکبوندان...
بریمه‌ر داوا دەکات چەک بە کورد بدرێت ...
حوسیەکان پارێزگارى سەنعایان کوشت ...
ئێران دەستگیرکردنى چه‌ند تۆڕێكی‌ سه‌ر به‌ داعش رادەگەیەنێت ...