بای بای یاسای‌ رۆژنامه‌گه‌ری

سیروان ره‌شید

ئه‌گه‌ر له‌به‌رده‌م بژارده‌ی‌ وڵاتێكی‌ بێ رۆژنامه‌ و رۆژنامه‌یه‌كی‌ بێ وڵاتدا، سه‌رپشك كرام، ئه‌وا به‌بێ‌ دودڵی، دوه‌میان هه‌ڵده‌بژێرم»  تۆماس جیفه‌رسۆن، سێیه‌م سه‌رۆكی‌ ئه‌مریكا 1787.

ره‌وشی‌ رۆژنامه‌گه‌ری له‌ هه‌رێمی‌ كوردستان، به‌دۆخێكی‌ مه‌ترسیداردا تێده‌په‌ڕێت. ته‌نیا له‌ شه‌ش مانگی‌ رابردودا، ده‌یان داوای‌ یاسایی‌، له‌سه‌ر رۆژنامه‌نوس‌و نوسه‌ران تۆماركراون، به‌ئامانجی‌ وشككردنی‌ سه‌رچاوه‌ی‌ دارایی‌ میدیای‌ ئازادو ئه‌وانه‌ی‌ له‌ سێبه‌ری‌ ده‌سه‌لاَتدا نین.

رۆحی‌ یاسای‌ رۆژنامه‌گه‌ری ژماره‌(35)ی‌ ساڵی‌ (2007)ی‌ په‌رله‌مانی‌ كوردستان كه‌ له‌لایه‌ن سه‌رۆكی‌ هه‌رێمیشه‌وه‌ ئیمزای‌ له‌سه‌ر كراوه‌، بریتییه‌ له‌ مامه‌ڵه‌كردنی‌ دادگاكان به‌یاسای‌ رۆژنامه‌گه‌ری له‌به‌رامبه‌ر داوای‌ هه‌ر كه‌س‌و لایه‌نێك له‌دژی‌ رۆژنامه‌نوس‌و دیاریكردنی‌ بڕی‌ سزای‌ (1 - 5)ملیۆن بۆ رۆژنامه‌نوسان‌و (5 -20)ملیۆن بۆ ده‌زگا رۆژنامه‌وانییه‌كان.

به‌ڵام ئه‌گه‌ر سه‌رنجێكی‌ ورد بده‌ین له‌ دۆخی‌ رۆژنامه‌گه‌ری له‌ هه‌رێمی‌ كوردستان، له‌ماوه‌ی‌ دوساڵی‌ رابردودا كه‌ ئه‌م یاسایه‌ ده‌ركراوه‌، زۆرترین ئه‌و داوایانه‌ی‌ له‌لایه‌ن به‌رپرسانه‌وه‌ له‌سه‌ر رۆژنامه‌نوسان‌و میدیاكان له‌ دادگاكان تۆماركراون، به‌یاسای‌ غه‌یری‌ رۆژنامه‌گه‌ری بون‌و په‌نایان بردوه‌ته‌ به‌ر یاسای‌ سزادانی‌ عێراقی‌ ساڵی‌ (1969) و یاسای‌ مه‌ده‌نی‌ ساڵی‌(1967)ی‌ سه‌رده‌می‌ به‌عس. ئه‌م مامه‌ڵه‌یه‌ش پێمان ده‌ڵێت، یاسای‌ رۆژنامه‌گه‌ری، به‌كرده‌وه‌ ئیفلیجكراوه‌و ئێستا هیچ ئه‌رزشێكی‌ نه‌ماوه‌!.

خستنه‌ ژێرگوشارو داواكردنی‌ قه‌ره‌بوی‌ پاره‌یه‌كی‌ خه‌یاڵی له‌رۆژنامه‌نوسان، میتۆدێكی‌ نوێی ده‌سه‌ڵاتدارانه‌ له‌دژی‌ رۆژنامه‌نوس‌و میدیاكان، به‌ مه‌به‌ستی‌ ده‌مكوتكردنیان، به‌تایبه‌ت له‌وڵاتێكدا كێ‌ ده‌توانێت قه‌ناعه‌ت به‌وه‌ بكات كه‌ دادگاو ده‌سه‌ڵاتی‌ دادوه‌ری ته‌واو بێلایه‌نن؟.

ئه‌وه‌ی‌ ئێستا له‌واقیعه‌كه‌دا له‌به‌رامبه‌ر رۆژنامه‌نوسان ده‌گوزه‌رێت، هه‌ڵمه‌تێكی‌ سیاسی رێكخراوه‌ له‌دژی‌ ئازادی رۆژنامه‌گه‌ری له‌ كوردستان.

سه‌رۆكی‌ هه‌رێم، یاسای‌ رۆژنامه‌گه‌ری ئیمزا كردوه‌، به‌ڵام حیزبه‌كه‌ی‌ به‌ده‌ر له‌م یاسایه‌، داوا له‌سه‌ر رۆژنامه‌نوسان تۆمارده‌كات.

هاوڕێی‌ رۆژنامه‌نوسم، عارف قوربانی‌، له‌ وتارێكیدا له‌ رۆژنامه‌ی‌ ئاسۆ، سه‌باره‌ت به‌ په‌نابردنی‌ پارتی‌ به‌یاسای‌ غه‌یره‌ رۆژنامه‌وانی له‌دژی‌ رۆژنامه‌نوسان، گوزارشتێكی‌ جوانی‌ وتوه‌: «ئه مه وه ك ئه وه وایه، هاوڵاتییه ك به كاره ساتی ئۆتۆمبێل كه سێك بكوژێت، كه سوكاری كوژراوه كه بیانه وێت به یاسای تیرۆر دادگایی بكوژه‌كه‌ بكه‌ن».

بنه‌مایه‌كی‌ یاسایی‌ هه‌یه‌ ده‌ڵێت: «یاسای‌ تایبه‌ت، یاسای‌ گشتی به‌تاڵده‌كاته‌وه‌». بۆیه‌ ئێستا پێویسته‌، په‌رله‌مانی‌ كوردستان‌و ده‌زگای‌ دادوه‌ری هه‌رێم، رایبگه‌یه‌نن كه‌ دادگاكان یان به‌یاسای‌ رۆژنامه‌گه‌ری مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ رۆژنامه‌نوس‌و میدیاكان بكه‌ن كه‌ له‌په‌رله‌مانی‌ كوردستان ده‌رچوه‌، یان به‌یاسا كۆنه‌كانی‌ عێراق.

دواجار ئه‌وه‌ی‌ له‌ هه‌مو شتێك زیاتر توشی‌ سه‌رسوڕمانی‌ كردوم، بێده‌نگی‌و بێهه‌ڵوێستبونی‌ خاوه‌نی‌ یاساكه‌یه‌ كه‌ سه‌ندیكای‌ رۆژنامه‌نوسانی‌ كوردستانه‌و ئێستا یاساكه‌ ئیفلجكراوه‌، به‌ڵام سه‌ندیكا «نوتقی‌ لێوه‌نایه‌ت»!.

ئیدی‌ هه‌مو ئه‌و هیوایانه‌ ره‌وینه‌وه‌ كه‌ له‌ دو ساڵی‌ رابردودا له‌سه‌ر یاسای‌ رێكخستنی‌ رۆژنامه‌گه‌ری هه‌ڵمانچنیبون، چونكه‌ ده‌سه‌ڵات، ده‌مێكه‌ فاتیحه‌ی بۆ یاسای‌ رۆژنامه‌گه‌ری خوێندوه‌‌و بای‌ بای‌ له‌ یاساكه‌ كردوه‌.


05/01/2011 بینین: 3422
وتاره‌کانی تری نوسه‌ر
چی‌ له‌كۆنگره‌كه‌ی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ دادوه‌ری‌ چاوه‌ڕێ ده‌كرێ؟...
پارتی‌ و گێچه‌ڵی‌ زۆرینه‌ی‌ لیژنه‌ی‌ ده‌ستور...
گۆڕان و دروستكردنی‌ هێزی‌ چه‌كدار!...
دواكه‌وتویی‌ فه‌رهه‌نگی‌ سیاسی‌ یه‌كێتی‌ و پارتی‌...
پرسیار له‌ هه‌ڵوێستی‌ یه‌كگرتوو كۆمه‌ڵ به‌رامبه‌ر داعش‌...
كاتی جێبەجێكردنی رێكەوتنەکە هاتوە...
ئه‌م قه‌یرانه‌ میراتی‌ ئێوه‌یه‌!...
یه‌كێتی‌ به‌ 20 رێگا ته‌زویری‌ كردوه‌...
یادی سلێمانی و هه‌ستكردن به‌ غوبن و غه‌در!...
یه‌كێتی‌ قه‌یرانه‌كه‌ قوڵده‌كاته‌وه‌، یان چاره‌سه‌ر؟...
ره‌وایه‌ یه‌كێتی‌ به‌ 26%وه‌، حوكمی‌ سلێمانی‌ بكا؟...
ده‌لاله‌ته‌كانی‌ سه‌ركه‌وتنی‌ گۆڕان له‌ 9 خاڵدا...
گه‌وره‌م، ئێوه‌ خودی‌ ده‌ستورن! ...
بارزانی‌ هه‌شت ساڵه‌ چی‌ كردوه‌؟...
ئه‌و وانانه‌ی پێویسته‌ له‌ دیجله‌وه‌ فێری ببین!...
ته‌حه‌داكانی‌ به‌رده‌م جڤاتی‌ نیشتمانی‌ گۆڕان ...
گەنج لە بزوتنەوەی گۆڕاندا!...
چۆن ده‌ستورێكمان ده‌وێ؟...
هه‌شت مانگ و به‌رپرسیاریه‌تی‌ مێژویی‌...
چاكسازی له‌ سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمدا...
گه‌ڕاندنه‌وه‌ی‌ موڵكی‌ گشتی؛ دڵۆپێك له‌ ده‌ریایه‌ك...
مەترسییه‌کانی یاسای ئاسایش و ئه‌نجومه‌نی ئاسایش...
رازیبون به‌كه‌م؛ پاشه‌كشه‌یه‌...
خاڵێكی‌"ره‌ش" له‌ مێژوی‌ په‌رله‌مانی‌ كوردستاندا...
دو رێگه‌چاره‌
له‌ به‌رده‌م "یه‌كێتی ‌‌و پارتی" دا...
گۆڕین لە دەسەڵاتی دادوەریی...
هەرگیز كوردستان ناگەڕێتەوە پێش 17ی شوبات...
ئایا گۆڕان له‌ پاشه‌كشه‌دایه‌؟...
كێیه‌، كورد
په‌رت ده‌كات؟...
بۆچی‌ پاشه‌كشه‌مان كرد؟...
كاته‌كه‌ دره‌نگ بوه‌...
بۆچی‌ پێویسته‌، یاسای‌
ده‌سته‌ی‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان دوا بخرێت؟...
كه‌مپه‌ینێك
بۆ ده‌ربازبون له‌ تونێله‌ تاریكه‌كه‌...
(یه‌كێتی‌ و گۆڕان)
لاپه‌ڕه‌یه‌كی‌ نوێ‌...
پیلانێكی‌ مه‌ترسیدار!...
ئه‌ندامه‌ به‌ڕێزه‌كانی‌ په‌رله‌مان؛
ئێوه‌ له‌خه‌می‌ گه‌لدان، یان له‌خه‌می‌ خۆتان؟...
پارتی‌، هه‌ڕه‌شه‌مان لێده‌كات! ...
له‌باره‌ی‌ كاندیدكردنی‌ تاڵه‌بانی‌_یه‌وه‌...
ئه‌مجاره‌ چۆن ململانێ‌ بكه‌ین؟...
هه‌ژاره‌كان......
2010؛ ساڵه‌ خه‌ته‌ره‌كه‌...
میلله‌تێك باجی‌ ئێوه‌ ده‌دات!...
نا بۆمیلیشیای‌ پارتی‌ و یه‌كێتی‌!...
خوا كوردستان بپارێزێت...
گۆڕان ده‌چێ‌ بۆ به‌غدا!...
بێده‌نگی‌ نێچیرڤان بارزانی‌!...
زوڵمكردن له‌ سلێمانی‌...
له‌باره‌ی‌ كێشه‌كه‌ی‌ دانای‌ ئه‌حمه‌د مه‌جید‌و چاودێریی‌ داراییه‌وه‌...
تكایه‌ ئه‌مه‌ كابینه‌ی‌ سێیه‌مه‌، مه‌یكه‌ن به‌شه‌شه‌م...
نه‌خشه‌ سیاسییه‌كه‌ گۆڕا...
بارزانی‌، سه‌رۆكێكی‌ بێخه‌م!...
ئایا خه‌ڵك ده‌نگ به‌ مانه‌وه‌ی‌ ئه‌م واقیعه‌ گه‌نده‌ڵه‌ ده‌دات، یان به‌ پرۆژه‌ی‌ گۆڕانكاریی‌؟...
دروستكردنی‌
دیكتاتۆرێك بۆ كوردستان...
له‌ په‌راوێزی‌ مشتومڕی‌ ده‌ستووردا
پارتی‌‌و سیستمی‌ پاشایه‌تی‌، یه‌كێتی‌‌و ره‌فتاری‌ دۆڕاوانه‌ ...
پایزی‌ پاوانخوازیی‌...
ترس له‌ قبوڵ نه‌كردنی‌ ئه‌نجامه‌كان ...
ئایا بارزانی‌ پاڵێوراوی‌ یه‌كێتیشه‌؟...
تاقیكردنه‌وه‌ قورسه‌كه‌...
سه‌ربه‌خۆیی‌ له‌ نێوان تاڵه‌بانی‌‌و بارزانی‌...
ڤیتۆ مه‌ترسیداره‌كه‌ی‌ بارزانی‌...
كابینه‌ی‌ پێنجه‌م چی‌ كردو چی‌ جێده‌هێڵێت؟...
پێویسته‌ رێككه‌وتنی‌ ستراتیژی‌ پارتی‌‌و یه‌كێتی‌ هه‌ڵوه‌شێته‌وه‌...
ژاوه‌ژاوی‌ چوار حیزبه‌كه‌...
پڕۆژه‌كه‌ی‌ تاڵه‌بانی‌...
وه‌ڵامی‌ ئه‌و پرسیاره‌ی‌ هه‌مومان به‌دوایدا وێڵین!...
بڕیاره‌كه‌ی‌ مه‌كته‌بی‌ سیاسیی‌‌و دوو پرسیار...
ئه‌م كارته‌شتان سوتاند...
خه‌ڵكینه‌ په‌رله‌مان
ده‌یه‌وێت ده‌ممان داخه‌ین!...
هۆشیار زێباری‌ چی‌ بۆ كورد كرد‌؟...
ناكۆكییه‌كانی‌ پارتی‌ ‌و یه‌كێتی‌...
بایكۆتكردنی‌ توركمانه‌كان بۆ؟...
رۆژنامه‌ی‌ (رۆژنامه‌)
چی‌ كردووه‌و چی ماوه‌ بیكات!؟ ...
دیسانه‌وه‌ هه‌ڵپه‌ی‌ كورسیی‌ ...
دوای‌ ساڵێك... ئایا ئه‌نجومه‌نی‌ پارته‌ سیاسییه‌كان پێویسته‌؟...
بودجه‌ و داهات و جورئه‌تی‌ په‌رله‌مان ...
په‌رله‌مانه‌ نه‌خۆشه‌كه‌!...
دیموكراسیه‌تی‌ ته‌وافوقی‌
له‌ كۆنگره‌ی‌ سه‌ندیكای‌ رۆژنامه‌نووساندا...
كڵۆڵی‌ دیبلۆماسیه‌تی‌ كوردی‌...
كه‌ركوك و مه‌ترسی‌......
پارتی‌ و یه‌كێتی‌
به‌رپرسیاری‌ سه‌ره‌كی‌ جێبه‌جێنه‌كردنی‌ مادده‌ی‌ 140ن...
سیناریۆی‌ پێكهێنانی‌ حكومه‌تی‌ زۆرینه‌ ...
پارتی‌ و یه‌كێتی‌ بودجه‌ی‌ ئه‌مساڵیشیان دابه‌شكرد!...
نوێترین هه‌واڵ...
(سبەى) خۆى نوێ دەکاتەوە ...
ئه‌مڕۆ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ و سه‌ركردایه‌تی‌ و ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵ هەڵدەبژێردرێن...
به‌رشه‌لۆنه‌ دوه‌م نازناوی ئه‌م وه‌رزه‌ی به‌ده‌ستهێنا...
داعش زیندانی تەدمور دەتەقێنێتەوە...
سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان: دەستور دەبێت سەقامگیری بەدیبهێنێت...
لیژنەی دەستور هەفتەی چوارجار كۆدەبێتەوە...
بان كی مۆن: 25 هەزار بیانی چونەتەناو گروپە تیرۆرستییەكانەوە...
یەپەگە ئۆپەراسیۆنی دابڕینی داعش لە تورکیا و بەستنەوەی جزیرە و کۆبانی پێکەوە جێبە...
بەڤیدیۆ؛ زەمینلەرزەیەک ژاپۆن دەهەژێنێت .. مەترسی تسۆنامییەکی دیکە دەکرێت...
گۆڕێکی بە کۆمەڵی ئێزیدییەکان دەدۆزرێتەوە .. تەرمی (20) ژن و (33) منداڵ و پیری تێ...
بەڤیدیۆ؛ سیناریۆکانی دابەش بونی عێراق...
داعش هێرش دەکاتە سەر شاری حەسەکە...
عه‌بادی: جیاوازی له‌ نێوان کەوتنی رومادی و موسڵدا هه‌یه‌ ...
عەلی باپیر لە کۆنگرەی حیزبەکەیدا رەخنەی توند لە حکومەت دەگرێت...
(20) سه‌ركرده‌ی داعش لە ئەنبار کوژران...
پێشمەرگە شكست بە هێرشێكی داعش دەهێنێت...
هەرێم و بیلاروسیا پرۆتۆکۆڵێکیان واژۆ کرد...
بیرلسكۆنی: میلان نافرۆشین...
باندێکی (10) کەسى دەستگیر دەکرێن...
شاندێکى گۆڕان بۆ پشتیوانی کورد دەچێتە باکور ...
''لە ساڵێکدا بیانیه‌كانی ناو داعش بەرێژەى (70%) زیادیان کردوە''...
یەک ملیۆن نەمام لە بەردەم مەترسیی وشکبوندان...
بریمه‌ر داوا دەکات چەک بە کورد بدرێت ...
حوسیەکان پارێزگارى سەنعایان کوشت ...
ئێران دەستگیرکردنى چه‌ند تۆڕێكی‌ سه‌ر به‌ داعش رادەگەیەنێت ...